Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να δώσει προθεσμία στη συντηρητική κυβέρνηση της Πολωνίας μέχρι τον Σεπτέμβρη να ανακαλέσει το αμφιλεγόμενο νόμο που παραδίδει στους πολιτικούς τον έλεγχο του ανώτατου δικαστηρίου της χώρας.
Αψηφώντας και τις διεθνείς αντιδράσεις και τις ογκώδεις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις και η Γερουσία επικύρωσε χθες τον νόμο, που επιτρέπει την απόλυση μελών του Ανώτατου Δικαστηρίου, εκτός από αυτούς που έχουν επιλεγεί από τον υπουργό Δικαιοσύνης και έχουν εγκριθεί από τον πρόεδρο της χώρας.
Η Κομισιόν γνωρίζει ότι χρειάζεται χρόνο για να κερδίσει τη στήριξη χωρών-μελών πριν εξαπολύσει το αποκαλούμενο «πυρηνικό» όπλο της, δηλαδή την επιβολή για πρώτη φορά της αναστολής του δικαιώματος ψήφου μιας χώρας της Ε.Ε.
Την περασμένη εβδομάδα ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Φρανς Τίμερμανς, προειδοποίησε ότι βρίσκονται πολύ κοντά σε μια τέτοια απόφαση, η οποία αναμένεται να πυροδοτήσει σοβαρή σύγκρουση με μία από τις πολυπληθέστερες χώρες της Ένωσης.
Ο αμφιλεγόμενος νόμος που υπερψηφίστηκε χθες είναι ένας από μια σειρά ανάλογων μεταρρυθμίσεων που προωθεί το κυβερνών κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), προκαλώντας μαζικές διαδηλώσεις και αντιδράσεις.
Ο νόμος δίνει στον πρόεδρο τς χώρας το δικαίωμα να εκδίδει κανονισμούς για τη λειτουργία του Ανώτατου Δικαστηρίου, ενώ υιοθετεί και την ίδρυση ενός πειθαρχικού σώματος, το οποίο με αίτημα του υπουργού Δικαιοσύνης θα διαχειρίζεται ύποπτες περιπτώσεις παραβίασης των κανονισμών ή ανήθικης πρακτικής εκ μέρους των δικαστών.
Για να αρχίσει να εφαρμόζεται ο νόμος χρειάζεται και την υπογραφή του προέδρου της χώρας Αντρέι Ντούντα, ο οποίος ήταν μέλος του PiS.
Το… ύστατο όπλο
Με ορθάνοιχτο το μεγάλο πρόβλημα του Brexit, αναφέρει ο Guardian, ο Τίμερμανς πιστεύεται ότι θα ζητήσει στη συνάντηση των επιτρόπων την Τετάρτη να δοθεί στην Πολωνία χρόνος -μέχρι την επόμενη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών στις 25 Σεπτεμβρίου- προκειμένου να απαντήσει στο επιχείρημα ότι η νέα νομοθεσία αποτελεί απειλή για το κράτος δικαίου.
Η Πολωνία έχει μέχρι στιγμής αγνοήσει όλα τα προηγούμενα «τελεσίγραφα» της Κομισιόν για το θέμα αυτό, ωστόσο με μια τέτοια απόφαση και οι Βρυξέλλες κερδίζουν χρόνο για να κερδίσουν την απαιτούμενη υποστήριξη μεταξύ των χωρών-μελών για την επιβολή μιας τέτοιας ποινής.
Εν τω μεταξύ παίζεται το παιχνίδι των… καθυστερήσεων. Με δυο διαδικασίες κυρώσεων που πιθανόν να μπορέσει να ξεκινήσει κατά της Πολωνίας την ερχόμενη εβδομάδα, η Κομισιόν ελπίζει να επιβραδύνει την πορεία που έχει πάρει η κυβέρνηση, η οποία σύμφωνα με την Κομισιόν ρέπει προς τον αυταρχισμό.
Η μια διαδικασία κυρώσεων αφορά την επιμονή της πολωνικής κυβέρνησης στο θέμα της πρόωρης συνταξιοδότησης των δικαστών, μέτρο που θεωρείται μεροληπτικό απέναντι στις γυναίκες καθώς η ηλικία συνταξιοδότησης, σύμφωνα με τους νέους νόμους, είναι διαφορετική για τα δύο φύλα.
Η άλλη διαδικασία επικεντρώνεται στην αποτυχία της κυβέρνησης να παρέχει στους πολίτες της αποτελεσματική πρόσβαση στη δικαιοσύνη, υπονομεύοντας την ανεξαρτησία των δικαστηρίων.
Ο επικεφαλής του κυβερνώντος κόμματος Γιάροσλαβ Καζίνσκι ισχυρίζεται ότι η δικαιοσύνη στην Πολωνία λειτουργεί ακόμα με βάση το μοντέλο της κομμουνιστικής περιόδου και χρειάζεται «ριζική αλλαγή» για να γίνει αποτελεσματική και αξιόπιστη. Ενώ η πρωθυπουργός Μπεάτα Σίντλο υποστηρίζει ότι η νομοθέτηση είναι εσωτερική υπόθεση της Πολωνίας και η κυβέρνηση δεν πρόκειται να υποκύψει σε εξωτερικές πιέσεις.
Ο πρόεδρος έχει 21 ημέρες στη διάθεσή του για να υπογράψει τον νόμο.
Στη διαμάχη έχει παρέμβει και η Ουάσινγκτον, με το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης να παροτρύνει όλες τις πλευρές να «διασφαλίσουν ότι οι δικαστικές μεταρρυθμίσεις δεν παραβιάζουν το Σύνταγμα της χώρας και ότι σέβονται τις αρχές της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και του διαχωρισμού των εξουσιών».
Από την άλλη πλευρά, στο πλευρό της υπερσυντηρητικής κυβέρνησης της Πολωνίας έσπευσε ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν. «Η επίθεση κατά της Πολωνίας δεν θα πετύχει διότι η Ουγγαρία θα χρησιμοποιήσει όλα τα νομικά εργαλεία που διαθέτει στην Ε.Ε. για να δείξει την αλληλεγγύη της», διακήρυξε ο Όρμπαν.
