Φωνάζοντας υπό το φως των κεριών δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν χθες βράδυ σε ολόκληρη την Πολωνία μία μέρα, αφού το κοινοβούλιο της χώρας πέρασε νέες αμφιλεγόμενες μεταρρυθμίσεις στο δικαστικό σύστημα.
Η υπερσυντηρητική εθνικιστική κυβέρνηση της Πολωνίας ενέκρινε το επίμαχο νομοσχέδιο αψηφώντας τις προειδοποιήσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η οποία δήλωσε ανήσυχη για τα πλήγματα κατά της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και απείλησε την Βαρσοβία με την επιβολή κυρώσεων.
Δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές, 14.000 σύμφωνα με την αστυνομία, 50.000 σύμφωνα με τη δημαρχία, συγκεντρώθηκαν μπροστά από το προεδρικό μέγαρο και ζήτησαν από τον πρόεδρο Αντρέι Ντούντα να προβάλει το βέτο του στην μεταρρύθμιση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, αλλά και στα δύο άλλα μεταρρυθμιστικά νομοθετήματα που αυξάνουν τον έλεγχο της εκτελεστικής επί της δικαστικής εξουσίας.
Κρατώντας πολωνικές σημαίες και κεριά, οι διαδηλωτές φώναξαν «Θα υπερασπισθούμε την δημοκρατία», «Ελεύθερα Δικαστήρια», «θέλουμε βέτο» και «Ελεύθερη Ευρωπαϊκή Πολωνία». Στη συνέχεια, οι διαδηλωτές κατευθύνθηκαν προς το κοινοβούλιο.
Παρόμοιες κινητοποιήσεις πραγματοποιήθηκαν σε δεκάδες άλλες πολωνικές πόλεις και κωμοπόλεις. Η πολωνική αντιπολίτευση και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών καταγγέλλουν ότι η μεταρρύθμιση δίνει στον υπουργό Δικαιοσύνης τα μέσα επηρεασμού του έργου του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
Χθες, ο επικεφαλής της Πλατφόρμας των Πολιτών Γκρεγκόρ Τσέτινα κατήγγειλε «πραξικόπημα», ενώ ο Ριζά Πέτρου, πρόεδρος του κόμματος Nowoczesna έκανε λόγο για μία «μαύρη μέρα για την πολωνική δημοκρατία».
Πόρτα στον Τουσκ μετά τις απειλές
Νωρίτερα, ο πρόεδρος της Πολωνίας Αντρέι Ντούντα είχε γνωστοποιήσει ότι αρνείται να συναντηθεί με τον συμπατριώτη του και Ντόναλντ Τουσκ, που ανησυχεί για τις εξελίξεις.
Χωρίς να απαντήσει απευθείας, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ανακοίνωσε ότι εξέφραζε τους φόβους του για μία περιθωριοποίηση της Πολωνίας στην Ευρώπη και δήλωνε ότι το κυβερνών κόμμα ωθεί την Πολωνία προς τα πίσω και προς ανατολάς.
Σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα Στανισλάβ Μότσεκ, οι μεταρρυθμίσεις αυτές ανοίγουν τον δρόμο που οδηγεί την Πολωνία προς ένα μη δημοκρατικό σύστημα.
Είχαν προηγηθεί οι απειλές των Βρυξελλών να παγώσει την μεταρρύθμιση. «Είμαστε πολύ κοντά στην ενεργοποίηση του άρθρου 7 της ευρωπαϊκής συνθήκης», που περιλαμβάνει την άρση του δικαιώματος ψήφου στην Ενωση, δήλωσε ο πρώτος αντιπρόεδρος της Επιτροπής Φρανς Τίμερμανς.
Ωστόσο, για την ενεργοποίηση του άρθρου 7 για την άρση του δικαιώματος ψήφου σε μία χώρα απαιτείται ομοφωνία των υπολοίπων κρατών μελών. Η Ουγγαρία όμως, σύμμαχος της Βαρσοβίας, διαφωνεί και ανακοίνωσε ότι θα αντιταχθεί στην επιβολή των κυρώσεων.
«Υποστηρίζουμε την Πολωνία και ζητούμε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να περιορισθεί στις αρμοδιότητες της και να σταματήσει να ενεργεί ως πολιτικό όργανο», δήλωσε ο Πέτερ Σιζάρτο, ο Ούγγρος υπουργός Εξωτερικών.
Τονίζοντας ότι η Πολωνία είναι στενός σύμμαχος της Ουάσινγκτον, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ ανησυχούν για μία νομοθετική μεταρρύθμιση που φαίνεται ότι θέτει περιορισμούς στην δικαστική εξουσία και εν δυνάμει αποδυναμώνει το κράτος Δικαίου στην Πολωνία.
«Συνεχίζουμε να έχουμε συνομιλίες στο υψηλότερο επίπεδο με την πολωνική κυβέρνηση και να εκφράζουμε τις ανησυχίες μας για το θέμα», δήλωσε εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Το PiS, που ανέλαβε την εξουσία το 2015, παρουσιάζει τις μεταρρυθμίσεις ως αναγκαίες για τον εξορθολογισμό του δικαστικού συστήματος και την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Από την πλευρά της, χθες η πρωθυπουργός της Πολωνίας Μπεάτα Σίντλο εμφανίστηκε στην κρατική τηλεόραση: «Δεν θα μας εκφοβίσουν οι υπερασπιστές των ελίτ, είτε είναι Πολωνοί, είτε ξένοι», είπε κατά την διάρκεια της ομιλίας της.
«Ο κίνδυνος είναι ότι τα δικαστήρια θα τεθούν υπό τον έλεγχο των πολιτικών», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο πολωνός συνήγορος του πολίτη Ανταμ Μπόντναρ.
Η πολωνική βουλή ενέκρινε στην συνέχεια την μεταρρύθμιση του Ανωτάτου Δικαστηρίου με 235 ψήφους υπέρ, 192 κατά και 23 αποχές. Σήμερα θα ακολουθήσει η ψηφοφορία στην Γερουσία και η επικύρωση του νομοθετήματος από τον πρόεδρο της χώρας ώστε να τεθεί σε ισχύ η μεταρρύθμιση.
