Ο νέος πρόεδρος της Γαλλίας έδωσε την πρώτη συνέντευξή του, μετά την εκλογή του, στους εκπροσώπους οχτώ ευρωπαϊκών εφημερίδων όπου αναπτύσσει το πολιτικό πρόγραμμά του, το οποίο εκτίθεται σε δύο κεφάλαια.
Στο πρώτο κεφάλαιο αναπτύσσει τις ιδέες του για τις μεταρρυθμίσεις στον ευρωπαϊκό χώρο και ειδικότερα στην ευρωζώνη.
Αναφέρεται στα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη και ορίζει την ασφάλεια και την τρομοκρατία, τη μετανάστευση, την κοινή πολιτική πορεία των ευρωπαϊκών χωρών.
Στο δεύτερο εκθέτει τις απόψεις του για τη διεθνή κοινότητα και τη λειτουργία της.
Εδώ θα επιχειρήσουμε μια κριτική προσέγγιση του πολιτικού προγράμματός του και θα δείξουμε ότι η πολιτική νομιμοποίηση της νέας κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας στη Γαλλία λειτουργεί ανασταλτικά για καθαρά πολιτικές πρωτοβουλίες.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η αποχή στον α’ γύρο των κοινοβουλευτικών εκλογών ανήλθε στο 51% και στον β’ γύρο αυξήθηκε στο 57%.
Το ζήτημα της νομιμοποίησης της νέας κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας στη γαλλική πολιτική κοινωνία είναι ανοιχτό πολιτικό πρόβλημα που αφορά ολόκληρη την Ευρώπη.
Ας δούμε τις πολιτικές ιδέες του Μακρόν για την Ευρώπη. Ο Γάλλος πρόεδρος διευκρίνισε ότι περιμένει τις εκλογές του Σεπτεμβρίου στη Γερμανία, για να επεξεργαστεί με τον νέο καγκελάριο τον επανακαθορισμό του «γαλλογερμανικού άξονα» με βάση την αρχή της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και προέβαλε ως πρότυπό του το πνεύμα συνεργασίας Μιτεράν και Κολ.
Μiα πρώτη κριτική παρατήρηση: επειδή κάθε εποχή έχει τα δικά της δεδομένα, τα οποία δεν συμπίπτουν ποτέ με αντίστοιχα ή παρόμοια άλλων ιστορικών καταστάσεων, θα όφειλε ο Γάλλος πρόεδρος να γνωρίζει ότι ο «γαλλογερμανικός άξονας» κατά την ερχόμενη τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα δεν μπορεί να επαναπροσδιοριστεί με παρωχημένα ιστορικά υλικά.
Η σχέση Μιτεράν και Κολ σφράγισε τις δύο τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα τα ευρωπαϊκά πολιτικά πράγματα, επειδή ακριβώς αυτά τα πράγματα επιδίωκαν να προσεγγίσουν οι πολιτικοί αυτοί ηγέτες. Η επίκληση ενός παρελθόντος πνεύματος συνεργασίας δεν μπορεί να συνιστά για έναν πολιτικό ηγέτη ούτε στοιχειώδες βήμα πολιτικής στρατηγικής.
Αυτό που περιμέναμε οι Ευρωπαίοι πολίτες από τον νεοεκλεγέντα Γάλλο πρόεδρο ήταν μια παραδοχή: οι ίδιοι οι θεσμοί του ευρωπαϊκού χώρου υπονομεύουν την ιδέα της Ευρώπης.
Οι «Βρυξέλλες», όχι ως πόλη, αλλά ως ο γραφειοκρατικός πύργος της Ευρωπαϊκής Ενωσης, είναι μια μακρινή περιοχή για τους πολίτες των ευρωπαϊκών χωρών.
Ο Μακρόν επισημαίνει πολύ σωστά ότι «η Ευρώπη δεν είναι σουπερμάκετ», στο οποίο μπορεί κανείς να επιλέγει ό,τι του αρέσει, όποτε του αρέσει και να μένει ή να φεύγει, από την άλλη δεν διαβλέπει, με την πολιτική διορατικότητα που τον διακρίνει, ότι η ίδια Ευρώπη, είτε ως Ευρωπαϊκή Ενωση είτε ως ευρωζώνη, είναι πολιτική οντότητα, αλλά έχει μετατραπεί σε τεχνοκρατικό σύστημα λήψης και εφαρμογής αποφάσεων;
Δεν χρειάζεται να πάμε πολύ μακριά. Να σταθούμε στο «ελληνικό ζήτημα», δηλαδή στην περίπτωση της ελληνικής πολιτικής κοινωνίας, η οποία εντάχθηκε στην Ευρώπη με κύριο στόχο και σκοπό (επί Κων/νου Καραμανλή) να υπερασπιστεί τον δομικό πολιτικό χαρακτήρα της.
Και σήμερα έχει φτάσει στο σημείο να κινδυνεύει όχι μόνο να καταρρεύσει ως πολιτική δομή, αλλά και ως υπαρξιακή ανθρώπινη συνθήκη βρίσκεται σε καθεστώς απροσδιοριστίας.
Αντί τα τεχνοκρατικά προγράμματα των «μνημονίων» να επιτύχουν τον εξορθολογισμό του ελληνικού οικονομικού υποσυστήματος, έφτασαν στο σημείο να υποσκάπτουν την ίδια την ελληνική κοινωνία ως πολιτική δομή.
Ο Γάλλος πρόεδρος από τη θέση του γνωρίζει καλύτερα ότι το «ελληνικό ζήτημα» με όλες του τις όψεις δημιουργήθηκε και εξαιτίας της τεχνοκρατικής δομής της ευρωζώνης.
Ο ίδιος δεν προσκάλεσε μία ελληνική εφημερίδα στον κήπο του προεδρικού μεγάρου. Αλλά αυτό μπορεί ενδεχομένως κάποιος αναγνώστης να το θεωρήσει δευτερεύον.
Εκείνο όμως που παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον είναι οι θέσεις του Μακρόν για τις μεταρρυθμίσεις στην ευρωζώνη: οι προτάσεις του τελικά είναι ασκήσεις επί χάρτου.
Σε αυτή τη συνέντευξή του μίλησε αόριστα και γενικά για μια δημοκρατική διακυβέρνηση εντός της ευρωζώνης και για έναν προϋπολογισμό, τον οποίο καταρτίζουν από κοινού τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης.
Το πολιτικό πρόγραμμα της «οικονομικής διακυβέρνησης» εντός της ευρωζώνης δεν είναι ούτε τυχαίο ούτε ευκαιριακό.
Είναι θεσμικό και μεταρρυθμιστικό. Περιλαμβάνει δύο σημεία: τη δημιουργία κοινού υπουργείου Οικονομικών στις Βρυξέλλες απ’ όλα τα κράτη-μέλη της ευρωζώνης.
Και τη δημιουργία ειδικού σώματος αντιπροσώπων (κοινοβουλίου) από τα κράτη-μέλη.
Και το υπουργείο και το ειδικό σώμα των αντιπροσώπων καταργούν το Eurogroup (αυτό το μεταδημοκρατικό συλλογικό όργανο) και οι αποφάσεις πια θα είναι πολιτικές.
Δυστυχώς για τον Γάλλο πρόεδρο ο ίδιος όχι μόνο δεν προχώρησε περαιτέρω στην πολιτική εξειδίκευσης, αλλά υπαναχώρησε σε σχέση προς το θεσμικό πρόγραμμα της «οικονομικής διακυβέρνησης».
Το πρόγραμμά του είναι ασκήσεις επί χάρτου. Σχετικά με τα ζητήματα της διεθνούς κοινότητας θα γράψουμε άλλο κείμενο.
*καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
