Ευρώ χωρίς πανηγυρισμούς!

Η Λιθουανία μπορεί να μπήκε εδώ και λίγες μέρες στο κλειστό κλαμπ της ευρωζώνης, αλλά την είσοδο αυτή δεν τη συνόδευσαν οι συνήθεις σε άλλες, παλαιότερες περιπτώσεις τυμπανοκρουσίες και πανηγυρισμοί. Αντίθετα, το 50% και πλέον των πολιτών της βαλτικής αυτής δημοκρατίας -όλοι κι όλοι δεν ξεπερνούν τα τριάμισι εκατομμύρια- λένε «όχι» στο νέο νόμισμα· και αν το ερώτημα «ευρώ ή λίτας» ετίθετο σε δημοψήφισμα, το πιθανότερο είναι πως η χώρα θα παρέμενε εκτός ευρωζώνης! Οπως άλλωστε και η γειτονική της Πολωνία, όπου τα 2/3 των κατοίκων λένε σταθερά «όχι» στο ευρώ.

Ο λόγος για τις ανησυχίες των Λιθουανών είναι φυσικά η συνολική κρίση ταυτότητας και αξιοπιστίας της Ευρώπης, αλλά και τα πρακτικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η ευρωζώνη, με την παρατεταμένη κρίση χρέους και την αδυναμία επιστροφής στην οικονομική ανάπτυξη. Γιατί, τι να το κάνεις το ευρώ άμα δεν έχεις… φράγκο; Και τι όφελος έχει το να μπεις στην «οικογένεια» του ευρώ αν οι «γονείς» και τα μεγαλύτερα παιδιά σού φέρονται εκ των προτέρων σαν σε εξώγαμο και… αποσυνάγωγο;

Η Λιθουανία μάτωσε κυριολεκτικά για να μπει στο ευρώ, και μάλιστα με τη δεύτερη προσπάθεια. Αρχικά προσπάθησε να «ανέβει στο τρένο» την εποχή της ευημερίας, στις αρχές της περασμένης δεκαετίας. Ομως εξαιτίας του υψηλού πληθωρισμού και της οικονομικής κρίσης που ξέσπασε πέραν του Ατλαντικού με την κατάρρευση της Lehman Brothers, το αίτημά της για ένταξη στο ευρώ απορρίφθηκε μετ’ επαίνων το 2007. Στη συνέχεια της επεβλήθη -όπως και στις άλλες βαλτικές χώρες- προληπτικό «μνημόνιο» με εσωτερική υποτίμηση, διάλυση και ξεπούλημα στους ιδιώτες του δημοσίου τομέα και μεγάλες περικοπές μισθών και κοινωνικών παροχών έως και 30%. Μόνον το 2009, την πρώτη χρονιά της βίαιης «προσαρμογής» στις εντολές της τρόικας, το λιθουανικό ΑΕΠ υποχώρησε κατά 15%!

Εκτοτε, βέβαια, η οικονομία της ανέκαμψε στα χαρτιά, αλλά η «ανάπτυξή» της αυτή σίγουρα δεν άφορα τους χιλιάδες νέους που αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν, ούτε βέβαια τους πάμφτωχους ανέργους, τους χαμηλόμισθους και τους απελπισμένους συνταξιούχους που παραμένουν στη χώρα. Ο πρωθυπουργός Αλγκιρντας Μπουτκεβίτσιους παραδέχτηκε πρόσφατα (σε συνέντευξη στο Euronews) ότι οι μισθοί στη Λιθουανία «είναι πρακτικά οι χαμηλότεροι στην Ε.Ε.», ενώ ακόμη και οι υπουργοί του ομολογούν ότι η μικρή «βελτίωση» στα ποσοστά της απασχόλησης οφείλεται στο μαζικό κύμα μετανάστευσης – το γεγονός δηλαδή ότι (όπως και στις άλλες «χώρες της καταστροφής», μεταξύ των οποίων δυστυχώς περιλαμβάνεται και η Ελλάδα) εκατοντάδες χιλιάδες νέοι άνθρωποι, που σπούδασαν με χρήματα του λιθουανικού λαού, έφυγαν από τη χώρα για να υπηρετήσουν ξένα αφεντικά. Παλιά έφευγαν στο εξωτερικό μόνον οι διάσημοι Λιθουανοί μπασκετμπολίστες· τώρα φεύγουν οι γιατροί, οι επιστήμονες, τα καλύτερα μυαλά – οι άνθρωποι στους οποίους θα στηριζόταν για την πρόοδό της τις επόμενες δεκαετίες η λιθουανική κοινωνία και οικονομία…

Για όσους μένουν αναγκαστικά πίσω, ο μεγαλύτερος πονοκέφαλος αφορά φυσικά τον πληθωρισμό – το «στρογγύλεμα» προς τα πάνω στις τιμές των βασικών αγαθών και υπηρεσιών, κατά τη μετάβαση από το τοπικό νόμισμα στο σκληρό ευρώ. Πολλοί μεγαλέμποροι έχουν υπογράψει μνημόνιο με το οποίο δεσμεύονται ότι δεν θα εκμεταλλευτούν την προσαρμογή στο ευρώ για να αυξήσουν τις τιμές. Ομως η εμπειρία από άλλες χώρες της ευρωζώνης έχει δείξει ότι τέτοιου είδους δεσμεύσεις συνήθως μένουν στα χαρτιά.

Ταυτόχρονα, η λιθουανική οικονομία πληρώνει ήδη πανάκριβα την κρίση στις σχέσεις με τη Ρωσία λόγω του ουκρανικού εμφυλίου. Ναι μεν οι Λιθουανοί ιστορικά αντιπαθούν -και με το δίκιο τους- τους Ρώσους επικυρίαρχους, αλλά οι κυρώσεις σε βάρος της Μόσχας και τα «αντίποινα» του Κρεμλίνου έχουν πλήξει δραματικά τις λιθουανικές εξαγωγές προς ανατολάς, ενώ η Ε.Ε…. σφυρίζει κλέφτικα, μην κάνοντας επί της ουσίας τίποτε για να απορροφήσει τα απούλητα λιθουανικά προϊόντα.