Οι εκλογές στην Ολλανδία τον ερχόμενο μήνα ακολουθούν το γνωστό μοτίβο: η ακροδεξιά δείχνει έτοιμη για ανατροπές.
Ο Γκεερτ Βίλντερς και το Κόμμα του της Ελευθερίας έχει τον ίδιο αέρα στα πανιά του όπως και τα υπόλοιπα κόμματα παρεμφερών απόψεων, που ποντάρουν και κεφαλοποιούν τους φόβους για την μετανάστευση, τον κλιμακούμενο ευρωσκεπτικισμό και τα αρνητικά συναισθήματα των ψηφοφόρων για το κατεστημένο.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση που δημοσιεύτηκε την Κυριακή, το κόμμα του Βίλντερς (PVV) θα ερχόταν πρώτο σε ψήφους εάν γίνονταν τώρα οι εκλογές και θα κέρδιζε 30 από τις 150 έδρες της Βουλής, διπλασιάζοντας τον αριθμό τους από τις εκλογές του 2012.
Αντίθετα, το συντηρητικό φιλελεύθερο Λαϊκό Κόμμα του νυν πρωθυπουργού Μάρκ Ρούτε (VVD) προβλέπεται να αποσπάσει μόνο 24 έδρες από τις 41 που έχει τώρα στην Βουλή.
Στην Ολλανδία, ένα μωσαϊκό κομμάτων διεκδικούν μερίδιο στην εξουσία, συνήθως όμως τα παραδοσιακά κόμματα επικρατούν και συμμαχούν για να κυβερνήσουν.
Φέτος τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά: οκτώ κόμματα αναμένεται να κερδίσουν 10 ή περισσότερες έδρες από τις 150, πράγμα που σημαίνει ότι μικραίνει το μερίδιο των μεγαλύτερων κομμάτων.
Αυτή ακριβώς η τάση είναι που βοηθά τους ακροδεξιούς να κερδίσουν περισσότερες έδρες στις εκλογές της 15ης Μαρτίου.
Βέβαια, ακόμα κι εάν αναδειχθεί πρώτο κόμμα το PVV του Βίλντερς ο δρόμος για την εξουσία δεν είναι ανοιχτός.
Πολλά από τα υπόλοιπα κόμματα- μεταξύ αυτών και του πρωθυπουργού Ρούτε- έχουν αρνηθεί μέχρι τώρα να συμμετάσχουν σε συνασπισμό με τους ακροδεξιούς.
Σε κάθε περίπτωση τα μέχρι στιγμής δεδομένα δείχνουν ότι το πολιτικό τοπίο στην Ολλανδία αλλάζει κι άλλο, το εκλογικό σώμα απομακρύνεται όλο και περισσότερο από τα παραδοσιακά κόμματα και ο σχηματισμός κυβέρνησης μετά τις εκλογές πιθανότατα θα εξελιχθεί σε θρίλερ.
Η πτώση
Ο αριθμός των εδρών που κατέχουν τα τρία μεγαλύτερα κόμματα στην Ολλανδική Βουλή συρρικνώνεται από την δεκαετία του 1980, αναφέρει ανάλυση των Financial Times.
Το 1986, τα τρία μεγαλύτερα κόμματα κατείχαν το 89% των εδρών, αλλά μέχρι το 2012 το μερίδιο τους είχε μειωθεί περίπου στο 60%.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι φέτος θα πέσει έως και στο 42%.
Ταυτόχρονα, όπως και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, έχει συρρικνωθεί και η ενεργή συμμετοχή των πολιτών στα κόμματα.
Στην Ολλανδία η τάση έχει ωφελήσει καινούργια κόμματα με σύντομη, στοχευμένη ατζέντα.
Συνολικά 81 κόμματα αιτήθηκαν συμμετοχή στις εκλογές, αλλά η εκλογική επιτροπή ενέκρινε μόνο… 28!
Εκτός από τα γνωστά μεγαλύτερα κόμματα, όπως γράφει το Politico, στη λίστα μεταξύ άλλων περιλαμβάνονται:
Υπέρ της μετανάστευσης, το Denk ιδρύθηκε το 2015 από δυο πρώην βουλευτές του Εργατικού Κόμματος, τουρκικής καταγωγής, που διαγράφτηκαν από το κόμμα όταν αρνήθηκαν να στηρίξουν την πολιτική των εργατικών για την «ενσωμάτωση» των μεταναστών. Από την άλλη πλευρά, οι Tunahan Kuzu και Selçuk Öztürk αρνήθηκαν να κρατήσουν αποστάσεις από τη τακτική των διώξεων που ακολούθησε ο Ταγίπ Ερντογάν μετά την απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία. Δημοσκοπήσεις τους έδιναν δυο έδρες, τις οποίες όπως είναι φυσικό θα στερηθούν οι Εργατικοί.
► Artikel 1
Παρακλάδι του Denk το Artikel 1 επίσης ελπίζει να προσελκύσει ψηφοφόρους από τη δεξαμενή των μεταναστών. Ιδρύθηκε από την πρώην τηλεοπτική παρουσιάστρια Sylvana Simons που για λίγο βρέθηκε στο DENK, αλλά έφυγε απογοητευμένη από την έλλειψη αντίδρασης των συντρόφων της σε απειλές και ρατσιστικές προσβολές που δέχθηκε όταν αποφάσισε να ασχοληθεί με την πολιτική. Η ονομασία του κόμματος παραπέμπει στο Αρθρο 1 του συντάγματος της Ολλανδίας που αναφέρει ότι όποιος κατοικεί στην Ολλανδία πρέπει να έχει ίση αντιμετώπιση. Η Simons μπήκε μπροστά στην έντονη δημόσια κουβέντα που άνοιξε για τον ρατσισμό στην Ολλανδία από το 2015 και αποφάσισε να ασχοληθεί με τα κοινά ένα χρόνο αργότερα. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ακόμα δεν έχει το ποσοστό που πρέπει για να μπει στη Βουλή.
Ιδρύθηκε το 2014 σαν πολιτικό κίνημα από την ακροδεξιά ιστοσελίδα GeenStijl (“No style”) που ξεκίνησε και το αίτημα για δημοψήφισμα κατά της συμφωνίας Ε.Ε. – Ουκρανίας. Οι Ολλανδοί τελικώς ψήφισαν κατά της συμφωνίας, με αποτέλεσμα να πετύχουν αλλαγές στην διατύπωση της συμφωνίας, η οποία κάνει πλέον σαφές ότι δεν πρόκειται να οδηγήσει αυτόματα στην ένταξη της Ουκρανίας. Εάν το ευρωσκεπτικιστικό κόμμα μπει τελικώς στη Βουλή, πράγμα πολύ δύσκολο- το σίγουρο είναι ότι θα πιέζει για δημοψηφίσματα- το μανιφέστο του αναφέρει ένα για κάθε νομοσχέδιο που κατατίθεται προς συζήτηση.
Το κόμμα των Πειρατών δεν είναι και τόσο καινούργιο, δεδομένου ότι συμμετέχει σε εκλογικές αναμετρήσεις από το 2010, χωρίς να έχει κερδίσει ακόμα ούτε μια έδρα. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις ούτε και φέτος θα τα καταφέρει.
► VNL (Voor Nederland)
Είναι το κόμμα που προτιμούν οι αντάρτες του ακροδεξιού κόμματος του Βίλντερς. Από την ίδρυση του το 2014 έχει προσελκύσει πολλούς διαφωνούντες με τον Βίλντερς. Υιοθετώντας όπως ήταν αναμενόμενο μια εξίσου σκληρή με τον Βίλντερς γραμμή για το μεταναστευτικό και τα θέματα ασφάλειας, προς το παρόν δείχνει να μπορεί να διεκδικήσει μια έδρα.
► Niet Stemmers
Το κόμμα έχει στην ουσία ένα και μόνο μήνυμα: «Στην Βουλή, δεν πρόκειται ποτέ να ψηφίσουμε». Υποστηρίζει ότι αφού η προσέλευση στις κάλπες δεν φθάνει ποτέ το 100% κάποιος πρέπει να εκπροσωπήσει και όσους απέχουν των εκλογών. «Το 25% του εκλογικού σώματος» αναφέρεται στο προεκλογικό μανιφέστο του, «μένει σπίτι στις εκλογές, αλλά όλες οι έδρες της Βουλής μοιράζονται. Αυτό συμβαίνει επειδή τα πολιτικά κόμμα παριστάνουν ότι οι μη-ψηφοφόροι δεν υπάρχουν». Ο ηγέτης του κόμματος, δικηγόρος Peter Plasman υποστηρίζει ότι τα ποσοστά της αποχής και των λευκών ψήφων μοιράζονται μεταξύ των κομμάτων που δεν τα δικαιούνται. επομένως ο μόνος τρόπος να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα είναι να υπάρξει ένα κόμμα θα συμμετάσχει μεν στη Βουλή, αλλά «θα κάνει… απολύτως τίποτα».
Προβλέψεις
Εάν πιστέψει κανείς τις δημοσκοπήσεις, το εκλογικό σώμα δείχνει πιο διασπασμένο από ποτέ. Το PVV του Βίλντερς και το VVD του Ρούτε προβλέπεται να κερδίσουν 32 και 23 έδρες αντίστοιχα και ακόμα κι εάν συμφωνούσαν να συγκυβερνήσουν θα είναι μαζί 55 έδρες δηλαδή σημαντικά λιγότερες από τις 76 που απαιτούνται για την πλειοψηφία.
Επομένως η πιθανότητα το Κόμμα της Ελευθερίας να αναδειχθεί πρώτο σε ψήφους και έδρες δεν σημαίνει ότι ο Βίλντερς θα βρεθεί αυτομάτως στην θέση του πρωθυπουργού.
Οσο για τον μεγαλύτερο χαμένο, πάντα σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, θα είναι το Εργατικό Κόμμα (PvdA), κυβερνητικός εταίρος σήμερα του Ρούτε που προβλέπεται να αποσπάσει λιγότερες από τις μισές έδρες που κατέχει τώρα.
Οι χαμένοι ψηφοφόροι του μοιράζονται σε μικρότερα κόμματα- στη συντριπτική τους πλειοψηφία «μετακομίζουν»… κεντροαριστερά και μόνο ένα ελάχιστο ποσοστό φαίνεται να φλερτάρει με το ακροδεξιό PVV.
Τα μαθηματικά της κάλπης
Εάν τα μικρότερα κόμματα κερδίσουν έδρες, ο σχηματισμός κυβέρνησης μπορεί να εξελιχθεί σε μια παρατεταμένη διαδικασία, ακόμα και για τα δεδομένα της Ολλανδίας.
Το 1977 χρειάστηκαν 208 ημέρες για να συμφωνηθεί συνασπισμός δυο κομμάτων, χρονικό διάστημα που κατείχε… το ρεκόρ στην Ευρώπη μέχρι το 2010.
Φέτος η προσπάθεια αναμένεται να είναι ακόμα πιο δύσκολη, με το δεδομένο ότι και ο Ρούτε έχει αρνηθεί να συνεργαστεί με τους ακροδεξιούς του Βίλντερς, αλλά και το Σοσιαλιστικό Κόμμα έχει διακηρύξει ότι δεν πρόκειται να συγκυβερνήσει μαζί τους.
Οι Financial Times, με βάση τις μέχρι στιγμής δημοσκοπήσεις έχουν υπολογίσει ότι υπάρχουν μόνο δυο σενάρια με συνδυασμό πέντε κομμάτων για να υπάρξει πλειοψηφία χωρίς τους ακροδεξιούς και 13 με συνδυασμό έξι κομμάτων- ένα εκ των οποίων δεν συμπεριλαμβάνει το κυβερνών σήμερα κόμμα του Ρούτε.
