«Αυτή η σύνοδος για το προσφυγικό ήταν μια τεράστια, αλλά χαμένη ευκαιρία». Στο απογοητευτικό αυτό συμπέρασμα καταλήγουν η Διεθνής Αμνηστία και άλλες οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επαληθεύοντας τις εξαρχής χαμηλές προσδοκίες σχετικά με την πολυδιαφημισμένη σύνοδο κορυφής του ΟΗΕ για την προσφυγική και μεταναστευτική κρίση στη Νέα Υόρκη, που έληξε με πενιχρά απτά αποτελέσματα για τα 65 εκατομμύρια των εκτοπισμένων παγκοσμίως, εκ των οποίων τα 21,3 εκατομμύρια θεωρούνται επίσημα πρόσφυγες από την Υπατη Αρμοστεία του οργανισμού (UNCHR).
Το 86% αυτών των ανθρώπων έχει βρει καταφύγιο στον αναπτυσσόμενο κόσμο, όταν ο «αναπτυγμένος» κινείται μεταξύ ομφαλοσκοπίας, κωλυσιεργίας και δαιμονοποίησης αλλοεθνών και αλλοθρήσκων.
Και, ελλείψει βούλησης από το φόβητρο του πολιτικού κόστους, οι ηγέτες 193 χωρών αρκέστηκαν στο στρογγύλεμα των όποιων συγκεκριμένων αποφάσεων, μένοντας ξανά στη διατύπωση γενικόλογων καλών προθέσεων με αμφίβολο πρακτικό αντίκρισμα για μια κρίση ιστορικών διαστάσεων που εκτυλίσσεται δραματικά εδώ και τώρα. Οι διεργασίες όμως για μια κάποια λύση μετατίθενται αισίως για το… 2018.
Τελικά η Διακήρυξη της Νέας Υόρκης για τους Πρόσφυγες και τους Μετανάστες είναι μη δεσμευτική για τα κράτη που τη συνυπέγραψαν.
Παραλείπει οποιαδήποτε αναφορά σε ποσοστώσεις για αναλογική μετεγκατάσταση αιτούντων άσυλο σε διεθνές επίπεδο, δεν καθιερώνει την απαγόρευση κράτησης ανηλίκων, ούτε προβλέπει τρόπους αντιμετώπισης των γενεσιουργών αιτιών της μαζικής προσφυγιάς και μετανάστευσης.
«Ολοι θα επιθυμούσαμε ένα πιο δυνατό κείμενο, αλλά έπρεπε να συμφωνήσουν και οι 193 χώρες» παραδέχτηκε ο οικοδεσπότης της συνόδου και απερχόμενος γ.γ. του ΟΗΕ Μπαν Κι Μουν.
Ο έτερος οικοδεσπότης και απερχόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα, στην ξεχωριστή σύνοδο κορυφής για το προσφυγικό που διοργανώθηκε με δική του πρωτοβουλία, εξήγγειλε πως αυξάνονται από 85.000 σε 110.000 οι πρόσφυγες που θα δεχτούν οι Ηνωμένες Πολιτείες τον επόμενο χρόνο, χωρίς φυσικά να προεξοφλείται ότι η εξαγγελία θα υλοποιηθεί από τον διάδοχό του.
Κι αφού έδωσε το καλό παράδειγμα, ανακοίνωσε πως (μόλις) 52 κράτη συμφώνησαν να δεχτούν μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα (μόλις) 360.000 πρόσφυγες, διπλασιάζοντας και τον αριθμό τους και τα κονδύλια που θα διαθέσουν γι’ αυτόν τον σκοπό στα 4,5 δισ. δολάρια.
Ο Λευκός Οίκος, όμως, δεν δημοσιοποίησε ούτε τη λίστα με τα κράτη ούτε τις επιμέρους δεσμεύσεις τους, «καθιστώντας αδύνατο να επιβεβαιωθεί το καύχημα του Ομπάμα για μείζονα πρόοδο», όπως σχολιάζει το Associated Press.
Αλλωστε, μεταξύ λόγων και πράξεων μεσολαβεί άβυσσος, όπως έχει αποδείξει περίτρανα η οικτρή διαχείριση της κρίσης σε επίπεδο Ε.Ε. Και κάπως έτσι πάμε από σύνοδο σε σύνοδο, με το δυσεπίλυτο προσφυγικό πάντοτε ψηλά στην ατζέντα: από την Μπρατισλάβα στη Βιέννη το Σάββατο 24 Σεπτεμβρίου, ενώ στις 6 Οκτωβρίου έχει προγραμματιστεί η επίσημη πρώτη του Ευρωπαϊκού Σώματος Συνοροφυλακής και Ακτοφυλακής στη Βουλγαρία.
Ακριβώς σ’ αυτό το ζήτημα εξάλλου θα επικεντρωθεί η σύνοδος κορυφής των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων με τη συμμετοχή και της Ανγκελα Μέρκελ, που διοργανώνει ο καγκελάριος της Αυστρίας Κρίστιαν Κερν: την αποτελεσματικότερη φύλαξη των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε., όχι μόνο για λόγους αποτροπής νέων αφίξεων αλλά και για τον καθησυχασμό της κοινής γνώμης για θέματα τρομοκρατίας.
Ηδη οι ηγέτες των κρατών του πάλαι ποτέ βαλκανικού διαδρόμου αλλά και η ίδια η Γερμανίδα καγκελάριος έχουν ξεκαθαρίσει πως δεν θα επιτρέψουν επ’ ουδενί να επαναληφθεί η περσινή κατάσταση «που ξέφυγε εκτός ορίων».
«Ευέλικτη αλληλεγγύη»
Ο σκληρός πυρήνας, δε, των χωρών της Ομάδας Βίζεγκραντ (Τσεχία, Σλοβακία, Ουγγαρία, Πολωνία) έχει ήδη λανσάρει από τη σύνοδο της Μπρατισλάβας έναν καινοφανή όρο που εσχάτως… φοριέται πολύ: την «ευέλικτη αλληλεγγύη»!
Πίσω από τον παράδοξο ευφημισμό, μέσα σε μια κατακερματισμένη Ενωση που αμφιταλαντεύεται μεταξύ ευελιξίας και αδιαλλαξίας, κρύβεται η εμμονική άρνησή τους να δεχτούν έστω έναν πρόσφυγα, με αντάλλαγμα να παράσχουν προσωπικό κι εξοπλισμό για τη θωράκιση των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε.
Ακόμα κι ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, θιασώτης της υποχρεωτικής κατανομής προσφύγων, αλλάζει τώρα τροπάρι.
«Είμαι πεπεισμένος ότι απαιτείται σαφώς περισσότερη αλληλεγγύη, αλλά γνωρίζω επίσης πως η αλληλεγγύη πρέπει να είναι εθελοντική», υπογράμμισε πρόσφατα ενώπιον του Ευρωκοινοβουλίου.
Η πρόταση της Επιτροπής για επιβολή προστίμου 250.000 ευρώ για κάθε αιτούντα άσυλο, που δεν θα γίνεται δεκτός, δείχνει να παραπέμπεται στις ελληνικές καλένδες.
Ευέλικτες και συμβιβαστικές λύσεις προκρίνει και η Ανγκελα Μέρκελ, στο πλαίσιο προφανώς μιας ευρύτερης ρεαλπολιτίκ που θα γεφυρώσει κάπως το χάσμα με τις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
