«Τα κορίτσια γραπώθηκαν πάνω στον πατέρα τους με τέτοια απόγνωση, σαν να προσπαθούσαν να εμποδίσουν να τους τον πάρουν. Είναι αδύνατον να μη νιώσεις τον πόνο που διατρέχει αυτή τη σκηνή». Το στιγμιότυπο του χωρισμού ενός μετανάστη από τις κόρες του από πράκτορες της ICE (αμερικανικής Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων), που απαθανάτισε η Κάρολ Γκούζι, βραβεύτηκε ως η Φωτογραφία της Χρονιάς από την κριτική επιτροπή του διαγωνισμού World Press Photo.
«Eίναι κάτι οδυνηρό να το βλέπεις, αλλά ελπίζω να βγάλει τον κόσμο από κάθε έννοια εφησυχασμού», λέει η φωτορεπόρτερ, που συνάντησε τον Λουίς, έναν μετανάστη από το Εκουαδόρ με τρία ανήλικα παιδιά, στον 10ο όροφο του ομοσπονδιακού κτιρίου Jacob K. Javits στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης. Εκεί στεγάζεται δικαστήριο για θέματα μετανάστευσης, που επί πολλούς μήνες έγινε επίκεντρο των ακραίων πρακτικών της κυβέρνησης Τραμπ για συλλήψεις και απελάσεις μεταναστών. Από την ανάληψη της προεδρίας κατάργησε ακόμα και την προστασία που παρεχόταν σε δικαστήρια (και σε σχολεία, νοσοκομεία κ.λπ.). Μια πρακτική που προ ημερών, έπειτα από προσφυγή οργανώσεων για τα πολιτικά δικαιώματα, το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης αναγκάστηκε να αναγνωρίσει πως δεν ήταν σύννομη για τα μεταναστευτικά δικαστήρια.
Ιστορίες απόγνωσης και απαντοχής
Η Γκούζι έχει δουλέψει εδώ και χρόνια στο μεταναστευτικό διασώζοντας ιστορίες απόγνωσης αλλά και απαντοχής, ενώ από πέρσι παρακολούθησε επί πολλούς μήνες την απελπισία ολόκληρων οικογενειών που πήγαιναν σε αυτό το δικαστήριο της Νέα Υόρκης για τις ακροάσεις διαδικαστικών θεμάτων ή των αιτήσεων ασύλου τους και πριν καν τελειώσει η διαδικασία τούς συλλάμβαναν: μασκοφορεμένοι πράκτορες παραταγμένοι έξω από τις δικαστικές αίθουσες, κρατώντας χαρτιά με φωτογραφίες των «στόχων» τους, τους άρπαζαν μπροστά στα μάτια των παιδιών τους χωρίζοντας ολόκληρες οικογένειες και μετατρέποντας τα δικαστήρια από τόπο απονομής δικαιοσύνης σε χώρο καταστροφής ανθρώπινων ζωών.
«Ηθελα να δώσω πρόσωπο στις συνέπειες της ρητορικής και των πράξεων της κυβέρνησης, που αφήνουν τραυματισμένα παιδιά μακριά από τους γονείς τους και έντρομες κοινότητες μεταναστών», εξηγεί γι’ αυτό το πρότζεκτ. «Η δημοσιογραφία εξακολουθεί να έχει έναν ρόλο-κλειδί στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης: είναι σημαντικό να δείξουμε ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι και ποια είναι η πραγματικότητα, ότι οι περισσότερο δεν έχουν κανένα ποινικό προηγούμενο, ότι οι οικογένειές τους διαλύονται», λέει σε σύντομο μήνυμα μετά τη βράβευσή της.
«Αυτό γίνεται μια νέα ρουτίνα στις ΗΠΑ και δεν θα έπρεπε. Κανείς δεν είναι ασφαλής εδώ»Κάρολ Γκούζι, βραβευμένη φωτογράφος
Για την Κίρα Πόλακ, μέλος της κριτικής επιτροπής του World Press Photo, αυτή η βραβευμένη φωτογραφία της Γκούζι με τίτλο «Χωρισμένοι από την ICE» παραπέμπει στους δυσοίωνους καιρούς της εποχής Τραμπ, χωρίς να τον κατονομάζει: «Είναι μαρτυρία, απόδειξη, τεκμήριο. Είναι η στιγμή πριν από το άγνωστο. Είναι, σχεδόν κυριολεκτικά, η καταγραφή μιας εξαφάνισης».
Η Κάρολ Γκούζι δεν δουλεύει ποτέ μηχανικά, δεν «αρπάζει» απλά στιγμές, συνυπάρχει με τους πρωταγωνιστές των εικόνων της και προσπαθεί να μπει στη θέση τους: «Οι φωτορεπόρτερ είναι χαμαιλέοντες από τη φύση τους. Ζούμε στο δέρμα κάποιου αρκετά στενά για να πούμε την ιστορία του, παραμένοντας όμως αμερόληπτοι θεατές του κόσμου του. Μερικές φορές τα δικά μας είναι τα μόνα αυτιά που ακούν τις σιωπηλές κραυγές του πόνου».
Αφοσιωμένη, όχι εμμονική
Για εκείνη η αποστολή της είναι ξεκάθαρη όσο επίπονη κι αν είναι. «Για να είσαι φωτορεπόρτερ ή ακόμα και απλώς ένα άτομο που νοιάζεται, δεν μπορείς να υπερεκτιμήσεις την ενσυναίσθηση. Είναι ευλογία και κατάρα – αναμφίβολα με βοηθά να δημιουργώ εικόνες που αντηχούν και συνδέουν τους θεατές με την αφήγηση των άλλων, αλλά κάνει επίσης κάθε στενοχώρια χίλιες φορές πιο δύσκολη. Δεν είμαστε κινούμενες κάμερες και αυτό που βλέπουμε αλλάζει την ψυχή μας.
Αμέτρητες φορές οι εκδότες με έχουν θεωρήσει “εμμονική”. Προτιμώ τη λέξη “αφοσιωμένη”. Η οικοδόμηση εμπιστοσύνης και η αναμονή για αυτές τις ανεκτίμητες και μερικές φορές απροσδόκητες στιγμές απαιτούν υπομονή και επιμονή. Και ναι, λίγη ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή!».
Η πολυβραβευμένη φωτορεπόρτερ που έχει κερδίσει τέσσερα Πούλιτζερ (η μόνη στην ιστορία του θεσμού) αποκαλύπτοντας τον αντίκτυπο που έχουν εμφύλιες συρράξεις, πολιτικές αναταραχές, φυσικές καταστροφές και ανθρωπιστικές κρίσεις στους πολίτες του πλανήτη, δεν κρύβει τον προβληματισμό της: «Εχω φωτογραφίσει πολέμους και κρίσεις σε πολλές χώρες, αλλά το να βλέπω κάτι τέτοιο στη χώρα μου έχει μια απόλυτα διαφορετική βαρύτητα. Ως Αμερικανίδα ανησυχώ».
Κι ελπίζει ότι αυτή η εικόνα θα γίνει αντίδοτο στην αδιαφορία απέναντι σε απάνθρωπες πρακτικές που απειλούν να κανονικοποιηθούν: «Ελπίζω να αφυπνίσει συνειδήσεις. Ως Τύπος, δεν είναι δική μας δουλειά να κρίνουμε, αλλά νομίζω ότι αυτές οι φωτογραφίες ευαισθητοποιούν το κοινό και καθιστούν υπόλογους [κυβερνητικούς] φορείς και δικαστικούς αξιωματούχους. Αυτό γίνεται μια νέα ρουτίνα στις ΗΠΑ και δεν θα έπρεπε. Κανείς δεν είναι ασφαλής εδώ».
