Αποφασισμένος να τιμωρήσει σκληρά το Ιράν για τη σθεναρή του αντίσταση στα σχέδιά του φέρεται ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, o Τραμπ απέρριψε τις προσπάθειες των συμμάχων της Μέσης Ανατολής να ξεκινήσουν διπλωματικές διαπραγματεύσεις με στόχο τον τερματισμό της σφοδρής σύγκρουσης.
Μάλιστα, οι ΗΠΑ τις τελευταίες ώρες εξαπέλυσαν πλήγματα σε υποδομές στο νησί Χαργκ του Ιράν, τον κύριο κόμβο εξαγωγών πετρελαίου της χώρας, δείχνοντας την αποφασιστικότητα του Τραμπ να κλιμακώσει την πολεμική επιχείρηση. Παράλληλα, υποσχέθηκε πως «θα ανοίξουμε τα Στενά του Ορμούζ με τον έναν ή τον άλλο τρόπο», απευθύνοντας μάλιστα έκκληση σε συγκεκριμένες χώρες να στείλουν πολεμικά πλοία.
Ωστόσο, δημοσίευμα – ανάλυση του Guardian καταγράφει ότι ο πόλεμος που ο Τραμπ άνοιξε στο Ιράν και οι οικονομικές επιπτώσεις που έχει η σύγκρουση, θα οδηγήσουν τον Αμερικανό πρόεδρο σε εκλογική ήττα.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Τραμπ εξακολουθεί να θεωρεί σωστή κίνηση τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα. Η εύκολη απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας δεν έδωσε στον Τραμπ μόνο τον έλεγχο του πετρελαίου και των κρίσιμων ορυκτών πόρων της χώρας, αλλά του επέτρεψε στη συνέχεια να στραγγαλίσει την κυβέρνηση της Κούβας, αρνούμενος την πρόσβαση στην ενέργεια: διαμορφώνοντας έτσι μια «δελεαστική» προοπτική ότι μπορεί να ανατρέψει το κομμουνιστικό καθεστώς που ενοχλεί την Ουάσινγκτον από το 1959.
Ο Τραμπ είναι βέβαιος ότι η συνεργασία του με το Ισραήλ στο Ιράν θα έχει εξίσου καλά αποτελέσματα. Το μπαράζ ιρανικών πυραύλων και drones που στοχεύουν το Ισραήλ και τους Άραβες γείτονες του Ιράν, δεν έχει κάνει τίποτα για να αλλάξει την άποψη του Τραμπ ότι μπορεί να κερδίσει, ανεξάρτητα από το πώς ορίζει τη «νίκη». Ό,τι και να κάνει ο πόλεμος στις αγορές ενέργειας, η αμερικανική οικονομία μπορεί να το αντέξει. «Οι βραχυπρόθεσμες τιμές του πετρελαίου, οι οποίες θα μειωθούν ραγδαία όταν τελειώσει η καταστροφή της ιρανικής πυρηνικής απειλής, είναι ένα πολύ μικρό τίμημα που πρέπει να πληρώσουν οι ΗΠΑ και ο Κόσμος, η Ασφάλεια και η Ειρήνη», σημείωσε ο ίδιος ο Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Και πρόσθεσε κατηγορηματικά: «ΜΟΝΟ ΟΙ ΗΛΙΘΙΟΙ ΘΑ ΣΚΕΦΤΟΝΤΑΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ!».
Από πού «πηγάζει» η αλαζονική συμπεριφορά του Τραμπ
Το αίσθημα αήττητου του Τραμπ οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι η ασταθής χάραξη πολιτικής του, μέχρι στιγμής, δεν έχει προκαλέσει τόση μεγάλη «ζημιά» όσο αρχικά φοβόταν. Παρά τους δασμούς, τον διαμελισμό του ομοσπονδιακού εργατικού δυναμικού, την απέλαση μεταναστών εργατών και τις αδιάκοπες επιθέσεις του στη Fed, μόλις πριν από λίγες εβδομάδες κορυφαίοι οικονομολόγοι αναρωτιόντουσαν αν η οικονομία μπορεί να επιτύχει το πιο δύσκολο κατόρθωμα: μια ομαλή προσγείωση από την εποχή του υψηλού πληθωρισμού.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι επίσης ίσως η καλύτερα προστατευμένη από τις μεγάλες προηγμένες οικονομίες έναντι μιας απότομης αύξησης της τιμής της ενέργειας. Οι εισαγωγές αργού πετρελαίου έχουν μειωθεί σημαντικά καθώς η εγχώρια παραγωγή αυξήθηκε από τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Το φυσικό αέριο, του οποίου η εγχώρια τιμή δεν είναι τόσο ευαίσθητη στις αυξήσεις στις παγκόσμιες αγορές, έχει αναλάβει μεγαλύτερο ρόλο στον ενεργειακό εφοδιασμό.
Σήμερα, το πετρέλαιο καλύπτει περίπου το 38% της κατανάλωσης ενέργειας των ΗΠΑ, σχεδόν 10 ποσοστιαίες μονάδες λιγότερο από ό,τι κατά τη διάρκεια της πετρελαϊκής κρίσης του 1973, όταν οι Άραβες παραγωγοί πετρελαίου σταμάτησαν τις μεταφορές προς τις ΗΠΑ για να τις τιμωρήσουν για την υποστήριξη του Ισραήλ στον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ. Το μερίδιο του φυσικού αερίου έχει εν τω μεταξύ αυξηθεί από 30% σε 36%.
Οι ευρωπαϊκές αγορές ανατρίχιασαν όταν το Ιράν έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχεται το 20% των παγκόσμιων αποστολών πετρελαίου, και λιποθύμησαν όταν το Κατάρ έκλεισε τις εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου. Σε αυτή την πλευρά του Ατλαντικού, όμως, ο αγαπημένος δείκτης του Τραμπ για την αμερικανική οικονομία, ο δείκτης S&P 500, εξακολουθεί να κυμαίνεται κοντά στο ιστορικό υψηλό του.
Οι εκλογές στις ΗΠΑ
Όμως, όσο ψηλά κι αν ανεβαίνει ο Τραμπ, αντιμετωπίζει παρ’ όλα αυτά την ήττα. Όχι στρατιωτική ήττα εναντίον ό,τι έχει απομείνει από τις ένοπλες δυνάμεις του Ιράν. Πρόκειται να ηττηθεί από τη μόνη δύναμη που ήταν ποτέ ικανή να σταματήσει τις αμερικανικές στρατιωτικές περιπέτειες: την αντίθεση του αμερικανικού κοινού.
Ο πόλεμος κατά του Ιράν ήταν εξαιρετικά αντιδημοφιλής από την αρχή: πρόκειται για μια μάλλον ασυνήθιστη συμπεριφορά για ένα έθνος που τείνει να υποστηρίζει την αποστολή των παιδιών να πολεμήσουν, ακόμη και υπό αμφίβολες δικαιολογίες. Παράλληλα, οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου δεν πρόκειται να βοηθήσουν τη… δημοτικότητά του στο προσεχές μέλλον.
Εξάλλου, η «αυτάρκεια» στην ενέργεια δεν μπορεί να προστατεύσει πλήρως τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η τιμή του πετρελαίου καθορίζεται στις παγκόσμιες αγορές, είτε προέρχεται από το Τέξας είτε από τη Μέση Ανατολή. Η κανονική βενζίνη έχει ήδη εκτοξευθεί στο υψηλότερο σημείο της από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του ο Τραμπ, ξεπερνώντας τα 3,50 δολάρια το γαλόνι. Η κυβέρνηση προβλέπει τώρα ότι οι τιμές λιανικής της βενζίνης θα επιστρέψουν στο επίπεδο του 2025 μόνο το φθινόπωρο του 2027, ενώ η τιμή λιανικής του ντίζελ θα παραμείνει πάνω από το προπολεμικό της επίπεδο τουλάχιστον μέχρι το τέλος του επόμενου έτους.
Οι εταιρείες φορτηγών θα μετακυλήσουν σε μεγάλο βαθμό τις υψηλότερες τιμές στους πελάτες τους. Οι αγρότες που αντιμετωπίζουν υψηλότερες τιμές καυσίμων και λιπασμάτων θα επιβαρύνουν τους καταναλωτές με την τιμή των τροφίμων. Οι λιανοπωλητές και οι αεροπορικές εταιρείες θα πληγούν επίσης από την αύξηση του κόστους των καυσίμων.
Όλα αυτά αναμφίβολα θα φανούν στην ένδειξη του Μαρτίου για τον πληθωρισμό, ο οποίος είχε σταθεροποιηθεί τον Φεβρουάριο (σε 2,4%) σε σύγκριση με ένα χρόνο νωρίτερα. Και όλα αυτά θα εμποδίσουν τις μειώσεις των επιτοκίων από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα. Εν τω μεταξύ, η ακριβή βενζίνη στα πρατήρια είναι πιθανό να πλήξει τις πωλήσεις των αγαπημένων SUV των Αμερικανών.
Όλα αυτά θα χτυπήσουν τα ποσοστά αποδοχής του Τραμπ εκεί που «πονάνε».
Και ο πρόεδρος τι κάνει;
Ο πρόεδρος κατανοεί αυτούς τους κινδύνους, γι’ αυτό και κάνει τα πάντα για να μειώσει τις τιμές του πετρελαίου. Η κυβέρνηση αποκάλυψε σχέδιο για την ασφάλιση των δεξαμενόπλοιων και τη συνοδεία τους μέσω των Στενών του Ορμού. Επίσης, προχωρά σε άρση των κυρώσεων κατά ορισμένων ρωσικών εξαγωγών πετρελαίου, ενώ εξετάζει τρόπους για την επέκταση της παραγωγής πετρελαίου της Βενεζουέλας, προκειμένου να καλύψει τυχόν έλλειμμα εφοδιασμού.
Ωστόσο, η αντιστροφή της μεγαλύτερης αύξησης των τιμών του πετρελαίου εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες θα χρειαστεί περισσότερες ενέργειες από τις παραπάνω.
Ο Τραμπ, σύμφωνα με τις δημόσιες δηλώσεις του, πιστεύει ταυτόχρονα ότι μπορεί να επιτύχει την «άνευ όρων παράδοση» της Τεχεράνης και ότι ο πόλεμος «είναι σχεδόν ολοκληρωτικός». Αλλά οι σύμβουλοί του στην Ουάσιγκτον θα έπρεπε να έχουν μάθει μέχρι τώρα ότι μπορείς να βομβαρδίσεις μια χώρα μέχρι να τη διαλύσεις από αέρος και πάλι να μην κερδίσεις τον πόλεμο μακροπρόθεσμα. Όσο κι αν έχουν καταστραφεί οι ιρανικές υποδομές, υπάρχουν χιλιάδες ένοπλοι πολεμιστές επί τόπου ικανοί να αντισταθούν και να στηρίξουν ένα εχθρικό καθεστώς στην Τεχεράνη.
Ο Τραμπ θα μπορούσε να υποχωρήσει από την απαίτηση για «άνευ όρων παράδοση», να εφεύρει… εναλλακτικά εδάφη για να διεκδικήσει τη νίκη και να φέρει πίσω στις ΗΠΑ τον στόλο του. Ωστόσο, μια τέτοια ενέργεια δύσκολα θα φανείς ως επιτυχία. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να αναπτύξει χερσαίες δυνάμεις: μια επιλογή που δεν έχει αποκλείσει. Ή θα μπορούσε να συνεχίσει να βομβαρδίζει, μετατοπιζόμενος σε πολιτικούς στόχους μόλις ολοκληρώσει την καταστροφή της στρατιωτικής υποδομής του Ιράν.
Καμία από τις παραπάνω προσεγγίσεις δεν είναι γρήγορη, γεγονός που σημαίνει ότι ο οικονομικός αντίκτυπος από αυτόν τον πόλεμο πιθανότατα θα παραμείνει. Και ο Τραμπ ίσως διδαχθεί ότι μπορεί να ήταν εύκολο να συλλάβει τον Μαδούρο, ωστόσο ο αποκεφαλισμός των αντιπάλων των ΗΠΑ δεν είναι απαραίτητα μια νικηφόρα στρατηγική παντού στον πλανήτη.
