Οταν ο Ντόναλντ Τραμπ θυμάται να θυμώσει με τη Ρωσία, ξεσπάει εκεί που τον παίρνει. Η πετρελαϊκή βιομηχανία της Σερβίας NIS ανακοίνωσε χθες ότι άρχισε να υφίσταται τις κυρώσεις των ΗΠΑ εξαιτίας της αγοράς ρωσικού πετρελαίου. Λογικό, από τη στιγμή που το πλειοψηφικό πακέτο μετοχών της NIS ανήκει σε ρωσικές εταιρείες, με μεγαλύτερο εταίρο την Gazprom Njeft, η οποία έχει επίσης στην κατοχή της το μοναδικό διυλιστήριο της Σερβίας.
Οι κυρώσεις κατά της NIS αποφασίστηκαν τον Ιανουάριο του 2025 και αναβλήθηκαν οχτώ φορές με την προσδοκία ότι το σερβικό Δημόσιο θα επιβάλει αλλαγές στην ιδιοκτησία της εταιρείας. Ολες οι προσπάθειες όμως του δεξιού προέδρου της χώρας Αλεξάνταρ Βούτσιτς απέβησαν άκαρπες, καθώς οι Ρώσοι αρνούνται να αποχωρήσουν από τη NIS.
«Αν οι Ρώσοι είχαν συμφωνήσει να πουλήσουν τις μετοχές τους, τίποτα από αυτά με τις κυρώσεις δεν θα είχε συμβεί», σχολιάζει στο Associated Press ο Σέρβος οικονομικός αναλυτής Αλεξάνταρ Μιλόσεβιτς. «Ομως, οι Ρώσοι δεν θέλουν να πουλήσουν. Προτιμούν να υποστούν όλες τις οικονομικές συνέπειες των κυρώσεων παρά να επιδείξουν αδυναμία και να πουλήσουν τη NIS. Επομένως, αυτό είναι ένα πολιτικό παιχνίδι ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Ρωσία, ενώ η Σερβία ουσιαστικά είναι ένας ασήμαντος παίκτης σε όλο αυτό».
Ασήμαντος παίκτης ή όχι, είναι αυτή που θα υποστεί τις συνέπειες, καθώς εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο το οποίο λαμβάνει μέσω αγωγών από την Κροατία και άλλες γειτονικές χώρες. Ο Βούτσιτς, ο οποίος διατηρεί αγαστές σχέσεις τόσο με την Ευρωπαϊκή Ενωση (η Σερβία είναι υποψήφια χώρα προς ένταξη) όσο και με τη Μόσχα, προειδοποίησε ότι οι κυρώσεις ίσως «έχουν άκρως δυσάρεστες επιπτώσεις» και πως «θα επηρεαστούν όλοι οι πολίτες». Είπε πως η Σερβία συνεχίζει τις διαπραγματεύσεις και με την αμερικανική και με τη ρωσική πλευρά, πως η κυβέρνηση είναι προετοιμασμένη και κάλεσε τον κόσμο να μην πανικοβάλλεται. «Εμπιστευτείτε το κράτος σας. Αυτό θα το περάσουμε μαζί», είπε απευθυνόμενος στους πολίτες.
Το πρόβλημα για τον Βούτσιτς είναι πως πολλοί Σέρβοι δεν εμπιστεύονται πια ούτε το κράτος τους ούτε τον ίδιο. Από πέρυσι ο Βούτσιτς αντιμετωπίζει ένα τεράστιο λαϊκό κύμα διαμαρτυρίας και αμφισβήτησης μετά το φονικό δυστύχημα την 1η Νοεμβρίου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ με την κατάρρευση του στεγάστρου που καταπλάκωσε δεκάδες ανθρώπους, σκοτώνοντας 16. Η Σερβία έκτοτε ζει μαζικές διαδηλώσεις με αποκλεισμούς κεντρικών οδικών αρτηριών, οι οποίες αναμένεται να κορυφωθούν με αφορμή την επέτειο σε λιγότερο από έναν μήνα. Οι διαδηλωτές, οι οποίοι προκάλεσαν την παραίτηση ενός πρωθυπουργού και την παραπομπή σε δίκη υπουργών και άλλων πολιτικών και επιχειρηματικών παραγόντων, απαιτούν να παραιτηθεί και ο Βούτσιτς στο πλαίσιο μιας γενικότερης δυσαρέσκειας και διαμαρτυρίας κατά της διαφθοράς. Το πολιτικό και κοινωνικό πεδίο βρίσκεται ήδη σε αναβρασμό. Κανένας δεν μπορεί να προβλέψει πόσο πιο εκρηκτικό θα γίνει το μείγμα αν σε αυτό προστεθούν οι ελλείψεις σε πετρέλαιο, η ακρίβεια και η φτωχοποίηση.
