Προεδρική Απόφαση (presidential determination) για την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας σε τρία αμυντικά προγράμματα των ΗΠΑ υπέγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν. Οι Προεδρικές Αποφάσεις που υπογράφονται από τον εκάστοτε ένοικο του Λευκού Οίκου έχουν ισχύ νόμου των ΗΠΑ.
Η συμμετοχή της Κύπρου στα συγκεκριμένα προγράμματα εκτιμάται ότι θα συμβάλει στον εκσυγχρονισμό των κυπριακών Ένοπλων Δυνάμεων, στην ενίσχυση της διαλειτουργικότητας τους με το ΝΑΤΟ, καθώς και στην περαιτέρω ενδυνάμωση των σχέσεων ασφαλείας μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Λευκωσίας.
Ειδικότερα, πρόκειται για μια στρατηγική απόφαση του Λευκού Οίκου που θα επιτρέψει για πρώτη φορά την ένταξη της Κύπρου στα εξής προγράμματα:
- Πρόγραμμα Διεθνών Πωλήσεων Στρατιωτικού Υλικού (FMS)
- Πρόγραμμα παροχής Πλεονάζοντος Αμυντικού Υλικού (EDA)
- Προγράμματα που προσφέρουν εκπαίδευση και εξοπλισμό στις δυνάμεις ασφαλείας ξένων χωρών (Title 10 Security Assistance Programs)
Πηγές στην Ουάσιγκτον υπογραμμίζουν ότι η συγκεκριμένη Προεδρική Απόφαση συνιστά μια έμπρακτη αναγνώριση του κρίσιμου περιφερειακού ρόλου που επιτελεί η Κύπρος στον τομέα της ασφάλειας. Όπως υπογραμμίζουν, η συγκεκριμένη εξέλιξη αποτελεί ένα ακόμα ιστορικό βήμα στην αναβάθμιση των αμυντικών σχέσεων μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Λευκωσίας.
Τυπικά η Κύπρος δεν θα μπορούσε να συμμετέχει στα συγκεκριμένα πρόγραμμα λόγω του γεγονότος ότι δεν έχει επιτευχθεί ακόμα η μόνιμή άρση του εμπάργκο πώλησης όπλων (περιορισμοί ITAR), κάτι που θα μπορούσε να αλλάξει μέσω ψηφοφορίας στο Κογκρέσο. Ωστόσο, οι δικηγόροι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχουν εκτιμήσει ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ μπορεί να εντάξει την Κύπρο σε αυτά τα προγράμματα μέσω Προεδρικής Απόφασης (presidential determination) παρά το γεγονός ότι η Κύπρος εξακολουθεί να υφίσταται τους περιορισμούς ITAR.
Πρόγραμμα Διεθνών Πωλήσεων Στρατιωτικού Υλικού (FMS)
Το πρόγραμμα Διεθνών Πωλήσεων Στρατιωτικού Υλικού (FMS) είναι ένα πρόγραμμα που υλοποιείται σε διακυβερνητικό επίπεδο (government-to-government) και στην ουσία επιτρέπει στην αμερικανική κυβέρνηση να εγκρίνει τη μεταφορά αμυντικού εξοπλισμού, υπηρεσιών και εκπαιδεύσεων σε ξένες χώρες.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξετάζει και εγκρίνει τις εκάστοτε περιπτώσεις διεθνών πωλήσεων στρατιωτικού υλικού και στη συνέχεια η Υπηρεσία Συνεργασίας για την Ασφάλεια στην Άμυνα, η οποία υπάγεται στο αμερικανικό Υπουργείο Άμυνας, προχωρεί στην υλοποίηση τους.
- Ο πρόεδρος των ΗΠΑ καθορίζει εάν μια χώρα είναι επιλέξιμη για συμμετοχή στο πρόγραμμα FMS.
- Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ αποφασίζει αν θα στηρίξει μια πώληση και σε ποιο βαθμό.
- Η κυβέρνηση των ΗΠΑ χρησιμοποιεί το σύστημα εξαγορών του Υπουργείου Άμυνας για να αγοράσει τον εξοπλισμό.
- Η κυβέρνηση των ΗΠΑ και η ξένη κυβέρνηση υπογράφουν Επιστολή Προσφοράς και Αποδοχής (LOA).
Πρόγραμμα Πλεονάζοντος Αμυντικού Υλικού (EDA)
Το συγκεκριμένο πρόγραμμα δίνει την δυνατότητα σε ξένες χώρες να λαμβάνουν αμυντικό υλικό των αμερικανικών Ένοπλων Δυνάμεων το οποίο έχει κριθεί πλεονάζον από το Υπουργείο Άμυνας. Αυτός ο πλεονάζον εξοπλισμός μπορεί να δοθεί με μειωμένο ή μηδενικό κόστος σε επιλέξιμες ξένες χώρες εάν κριθεί ότι κάτι τέτοιο εξυπηρετεί τους στόχους εθνικής ασφαλείας και εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. Στόχος αυτού του προγράμματος είναι οι ΗΠΑ να βοηθήσουν κρίσιμους εταίρους να εκσυγχρονίσουν τις Ένοπλες Δυνάμεις τους, ενισχύοντας παράλληλα τη διαλειτουργικότητα τους.
Προγράμματα Βοήθειας Ασφαλείας του Τίτλου 10
Πρόκειται για προγράμματα που παρέχουν εκπαίδευση και εξοπλισμό σε ξένες χώρες για να βοηθήσουν στην ανάπτυξη νέων δυνατοτήτων και ικανοτήτων από τις δυνάμεις ασφαλείας τους. Η ευθύνη της διαχείρισης των συγκεκριμένων προγραμμάτων βρίσκεται στο αμερικανικό Υπουργείο Άμυνας και στόχος είναι η προώθηση των συμφερόντων ασφαλείας των ΗΠΑ.
Ειδικότερα, το συγκεκριμένο πρόγραμμα έχει ως στόχο:
- Την παροχή βοήθειας σε ξένες χώρες ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις απειλές και να συμμετέχουν σε κοινές αποστολές και προσπάθειες.
- Τη δημιουργία σχέσεων που προωθούν τα συμφέροντα ασφαλείας των ΗΠΑ.
- Τη παροχή πρόσβασης σε ξένες Ένοπλες Δυνάμεις σε καιρό ειρήνης και τη δυνατότητα επιχειρήσεων έκτακτης ανάγκης.
Για «ιστορική εξέλιξη» και ισχυρά πολιτικά μηνύματα για συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, μιλάει η κυπριακή κυβέρνηση
Για μια «ιστορικής σημασίας εξέλιξη» η οποία επιβεβαιώνει τη στρατηγική αξία της Κύπρου στην ευρύτερη γεωπολιτική σκακιέρα, ενώ παράλληλα εκπέμπει ισχυρά πολιτικά μηνύματα για την εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ Κύπρου και Ηνωμένων Πολιτειών, κάνει λόγο η κυπριακή κυβέρνηση.
Ανακοίνωση της Προεδρίας της Δημοκρατίας αναφέρει ότι “η απόφαση του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών κ. Τζο Μπάιντεν αποτελεί μια ιστορικής σημασίας εξέλιξη, καθώς καθιστά την Κυπριακή Δημοκρατία επιλέξιμη να λαμβάνει αμυντικό εξοπλισμό, προμήθειες και υπηρεσίες μέσω στρατηγικών προγραμμάτων όπως το Foreign Military Sales, το Excess Defense Articles divestment program και άλλα προγράμματα στρατιωτικής βοήθειας”.
Η εξέλιξη αυτή, σημειώνει, “αντικατοπτρίζει τα αποτελέσματα της σαφούς πολιτικής και προσανατολισμού της Κυβέρνησης Χριστοδουλίδη, η οποία αποφέρει ουσιαστικά και απτά οφέλη σε διπλωματικό και αμυντικό επίπεδο”.
Παράλληλα, τονίζει ότι η απόφαση αυτή, η οποία συζητήθηκε και κατά τη συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Πρόεδρο Μπάιντεν στον Λευκό Οίκο, τον περασμένο Οκτώβριο, σηματοδοτεί ένα ακόμη ιστορικό ορόσημο στις διμερείς σχέσεις Κύπρου και Ηνωμένων Πολιτειών. Παράλληλα, αποτελεί σαφή αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας ως κρίσιμου πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, με δυνατότητα περαιτέρω συνεισφοράς στην ειρήνη και τη διαχείριση ανθρωπιστικών προκλήσεων”.
Η ένταξη της Κύπρου στο πρόγραμμα Excess Defense Articles (EDA), συνεχίζει, “προσφέρει τη δυνατότητα προμήθειας αμυντικού εξοπλισμού από πλεονασματικό υλικό των ΗΠΑ, είτε μέσω δωρεών είτε σε ιδιαίτερα χαμηλό κόστος, συμβάλλοντας στον εκσυγχρονισμό του εξοπλιστικού προγράμματος της χώρας. Παράλληλα, η συμμετοχή στο Foreign Military Sales (FMS) επιτρέπει την απευθείας προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού από την Κυβέρνηση των ΗΠΑ, εξασφαλίζοντας ότι αυτές οι ενέργειες εξυπηρετούν κοινούς στρατηγικούς στόχους. Ταυτόχρονα, τα προγράμματα Title 10 ενισχύουν την υποστήριξη ικανοτήτων της χώρας μας μέσω παροχής εκπαίδευσης και υλικού, κυρίως όσον αφορά ασφάλεια χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων”.
Η Προεδρία της Δημοκρατίας παράλληλα αναφέρει ότι η “εν λόγω απόφαση αναβαθμίζει σημαντικά τη διμερή αμυντική συνεργασία, εδραιώνοντας τη θέση της Κύπρου ως αξιόπιστου περιφερειακού εταίρου, ενώ, ταυτόχρονα, συμβάλλει στην αναβάθμιση της αμυντικής θωράκισης και της αποτρεπτικής ικανότητας της χώρας μας και του εκσυγχρονισμού του εξοπλιστικού προγράμματος της Εθνικής Φρουράς. Η στρατηγική αυτή συνεργασία ενισχύει τον ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας ως θεμελίου ασφάλειας, σταθερότητας και διπλωματικής επιρροής στην περιοχή, ενώ, παράλληλα, αναδεικνύει την πολιτική σταθερότητα και τη διεθνή αξιοπιστία του κυπριακού κράτους”.
Ταυτόχρονα, “η Προεδρική Απόφαση αποτελεί αναμφίβολα μια καθοριστική εξέλιξη, επιβεβαιώνοντας τη στρατηγική αξία της Κύπρου στην ευρύτερη γεωπολιτική σκακιέρα και εκπέμπει ισχυρά πολιτικά μηνύματα για την εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ Κύπρου και Ηνωμένων Πολιτειών. Εξελίξεις που ενισχύουν και την αδιάκοπη προσπάθειά μας για τερματισμό της κατοχής και για οριστική επίλυση του κυπριακού προβλήματος”.
