Υψηλού διακυβεύματος και χαμηλών προσδοκιών, η νέα διπλωματική αποστολή του Aντονι Μπλίνκεν είναι πολύπλευρα κομβική. Στο φόντο εξάλλου ενός μεταβαλλόμενου γεωπολιτικού τοπίου είναι η πρώτη επίσκεψη Αμερικανού ΥΠΕΞ -και του πλέον υψηλόβαθμου αξιωματούχου της κυβέρνησης Μπάιντεν- στην Κίνα, εδώ και πέντε χρόνια.
Διήμερης διάρκειας και με βαριά ατζέντα, άρχισε χθες με… μήνες καθυστέρηση. Είχε προαποφασιστεί από τον περασμένο Νοέμβριο, κατά την πρώτη συνάντηση των νυν προέδρων ΗΠΑ και Κίνας, Τζο Μπάιντεν και Σι Τζινπίνγκ, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής των G20, στο Μπαλί. Αρχικά προγραμματισμένη τον περασμένο Φεβρουάριο, αναβλήθηκε εν μέσω αυξημένων διμερών εντάσεων, με αφορμή και τα -«κατασκοπευτικά» κατά την Ουάσινγκτον, «επιστημονικής έρευνας» κατά το Πεκίνο- μπαλόνια στους αμερικανικούς αιθέρες.
Η συγκυρία που τελικά επιλέγει για να πραγματοποιηθεί πιθανόν έχει διπλή ανάγνωση. Αφενός γιατί ο διμερής γεωπολιτικός ανταγωνισμός χτυπά πια «κόκκινο», ενόσω ολοένα και περισσότερες περιφερειακές δυνάμεις διεκδικούν μια θέση σε έναν υπό διαμόρφωση (κινεζο-ρωσικής κυρίως ώθησης) πολυπολικό κόσμο. Αφετέρου επειδή χάσκουν έτερες διεθνείς κρίσεις -από τον πόλεμο στην Ουκρανία, έως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν- που, αν μη τι άλλο, υπαγορεύουν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου.
Ακριβώς σε αυτό στάθηκε, χθες, ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, χαρακτηρίζοντας «ειλικρινείς, ουσιαστικές και εποικοδομητικές» τις συνομιλίες -διάρκειας άνω των πέντε ωρών- που είχε χθες ο Μπλίνκεν με τον Κινέζο ομόλογό του, Τσιν Γκανγκ.
«Ο υπουργός τόνισε τη σημασία της διπλωματίας και της διατήρησης ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας σε όλο το φάσμα των θεμάτων, προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος παρανοήσεων και λανθασμένων εκτιμήσεων», υπογράμμισε ο Μάθιου Μίλερ. Εξετάστηκαν επίσης θέματα -προσέθεσε- που αποτελούν πηγή ανησυχίας αλλά και ευκαιρία για ανάπτυξη συνεργασίας σε διεθνή ζητήματα κοινού σινο-αμερικανικού ενδιαφέροντος. Δεν τα διευκρίνισε…
Τούτων λεχθέντων, ανακοινώθηκε ότι ο Μπλίνκεν κάλεσε τον Κινέζο ομόλογό του στην Ουάσινγκτον για συνέχιση των διαβουλεύσεων, χωρίς να ανακοινωθεί ημερομηνία.
Προφανώς, μένει ακόμη να σταθμιστεί εάν και κατά πόσον εισακούεται το βασικό μήνυμα του Πεκίνου, το οποίο φρόντισε να υπενθυμίσει προ της άφιξης του Μπλίνκεν.
«Οι ΗΠΑ πρέπει να εγκαταλείψουν την ψευδαίσθηση ότι αντιμετωπίζουν την Κίνα από θέση ισχύος», τόνισε τις προάλλες ο εκπρόσωπος του κινεζικού ΥΠΕΞ. Οι σινοαμερικανικές σχέσεις, διευκρίνισε, πρέπει να βασίζονται «στον αμοιβαίο σεβασμό και την ισότητα».
Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο, άλλωστε, ο Κινέζος ΥΠΕΞ Τσιν Γκανγκ (πρώην πρέσβης της Κίνας στην Ουάσινγκτον) επανέλαβε μεν χθες την προσήλωση του Πεκίνου σε μια «σταθερή, προβλέψιμη και εποικοδομητική» σχέση με τις ΗΠΑ. Υπογράμμισε όμως στον Μπλίνκεν -όπως ανέφεραν κρατικά κινεζικά ΜΜΕ- τις κινεζικές ανησυχίες και «κόκκινες γραμμές». Οχι τυχαία, μνημόνευσε ειδικά την Ταϊβάν, περιγράφοντάς την ως τον «πιο σημαντικό κίνδυνο» για τις διμερείς σχέσεις.
Ανάλογο αναμένεται να είναι το μήνυμα προς την Ουάσινγκτον και από τη συνάντηση του Μπλίνκεν με τον κορυφαίο Κινέζο διπλωμάτη Γουάνγκ Γι. Μέχρι αργά χθες, παρέμενε, δε, αδιευκρίνιστο εάν ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας θα έχει συνάντηση με τον Κινέζο πρόεδρο Σι.
Τόσο ο τελευταίος, πάντως, όσο και ο Λευκός Οίκος δείχνουν μια κάποια βούληση -τουλάχιστον στο προσκήνιο- για μείωση των εντάσεων. Μέσα στο τελευταίο δίμηνο, ο επικεφαλής της CIA, Ουίλιαμ Μπερνς, ταξίδεψε στην Κίνα, ο Κινέζος υπουργός Εμπορίου μετέβη στις ΗΠΑ και ο Αμερικανός σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας, Τζέικ Σάλιβαν, συναντήθηκε με τον Γουάνγκ Γι, στη Βιέννη.
Την Παρασκευή, υποδεχόμενος στο Πεκίνο τον συνιδρυτή της Microsoft, Μπιλ Γκέιτς, ο Σι Τζινπίνγκ τόνισε ότι Πεκίνο και Ουάσινγκτον μπορούν να συνεργαστούν, με κοινό όφελος. Το Σάββατο, ο Τζο Μπάιντεν δήλωσε ότι ελπίζει σε νέα συνάντηση με τον Κινέζο ομόλογό του, για να μιλήσουν «για τις θεμιτές διαφορές που έχουμε, αλλά και για το οτι υπάρχουν τομείς που μπορούμε να συνεννοηθούμε».
Θεωρητικά, αυτό θα μπορούσε να συμβεί στις συνόδους κορυφής των G20 τον Σεπτέμβριο, στο Νέο Δελχί, ή της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας – Ειρηνικού τον Νοέμβριο, στο Σαν Φρανσίσκο.
Μέχρι τότε, βέβαια, θα πρέπει να έχει κυλήσει πολύ «νερό στο αυλάκι». Ισως και πέρα από το στενό πλαίσιο των σχέσεων ΗΠΑ – Κίνας…
