Σφοδρές αντιδράσεις έχουν προκαλέσει μεταξύ μελών του Αμερικανικού Κογκρέσου τα λάθη του FBI στην παρακολούθηση τηλεφωνικών επικοινωνιών και email Αμερικανών πολιτών. Στελέχη τόσο των Ρεπουμπλικάνων όσο και των Δημοκρατικών δηλώνουν ότι δεν θα ψηφίσουν την ανανέωση των προγραμμάτων «επιτήρησης ξένων πληροφοριών» μέσω της λεγόμενης Ενότητας 702, αν δεν υπάρξουν αλλαγές στον τρόπο δράση του FBI.
Οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες στο πλαίσιο της δράσης τους συχνά παρακολουθούν τις τηλεφωνικές κλήσεις και τα email Αμερικανών πολιτών, ωστόσο πολλές φορές έχουν εντοπιστεί να υπερβαίνουν τις αρμοδιότητές τους, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν έρθει στο φως της δημοσιότητας.
Μεταξύ των πρόσφατων αποκαλύψεων, είναι αυτές που που αφορούν περιστατικά που καταγράφηκαν το 2018, μετά την τελευταία ανανέωση της σχετικής νομοθεσίας: το FBI φέρεται ότι παραπλάνησε τους δικαστές του αρμόδιου δικαστηρίου που εγκρίνει παρακολουθήσεις, στην προσπάθειά του να θέσει υπό παρακολούθηση έναν βοηθό στην προεκλογική εκστρατεία του Ντόναλντ Τραμπ το 2016, ενώ οι πράκτορές του δεν ακολούθησαν τις οδηγίες κατά την αναζήτηση των βάσεων δεδομένων της Ενότητας 702 για τα ονόματα ενός βουλευτή στην Επιτροπή Πληροφοριών της Βουλής, ένα τοπικό πολιτικό κόμμα, και άτομα με καταγωγή από τη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με το Άρθρο 702, οι ΗΠΑ συλλέγουν ξένες επικοινωνίες χωρίς ένταλμα —και με την απαιτούμενη συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών τηλεπικοινωνιών— για να δημιουργήσουν βάσεις δεδομένων που μπορούν να αναζητήσουν οι αναλυτές για σκοπούς πληροφοριών. Μπορούν να στοχεύουν αλλοδαπούς εκτός των ΗΠΑ για συλλογή. Ωστόσο, δεν μπορούν να στοχεύουν Αμερικανούς πολίτες ή αλλοδαπούς σε αμερικανικό έδαφος ή να παρακολουθούν ξένο πολίτη με σκοπό τη συλλογή e-mail ή τηλεφωνικών κλήσεων Αμερικανού πολίτη.
Διαδοχικά, δύο επικεφαλής δικαστές του δικαστηρίου επέκριναν το FBI με γραπτές γνωμοδοτήσεις. Ο ένας επισήμανε μάλιστα ότι η συχνότητα των λαθών στην έρευνά του για ρωσική παρέμβαση στις εκλογές «θέτει υπό αμφισβήτηση εάν οι πληροφορίες που περιέχονται σε άλλες αιτήσεις του FBI είναι αξιόπιστες».
Το ζήτημα μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στο έργο των μυστικών υπηρεσιών των ΗΠΑ, με αξιωματούχους τους να υποστηρίζουν ότι ο νόμος είναι ίσως το πιο κρίσιμο εργαλείο τους για να σταματήσουν την τρομοκρατία, τους κατασκόπους του εχθρού και τις κυβερνοεπιθέσεις. Σύμφωνα μέλη των μυστικών υπηρεσιών, το 59% των στοιχείων της ενημέρωσης που δινόταν καθημερινά στον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν το 2022 περιείχαν πληροφορίες που συνέλεξε η Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας σύμφωνα με την Ενότητα 702.
Επίσης, μετά και τη διαρροή των απόρρητων εγγράφων του Πενταγώνου τις τελευταίες εβδομάδες καθίσταται σαφές πόσο οι ΗΠΑ βασίζονται στην ηλεκτρονική κατασκοπεία.
«Η Ενότητα 702 κράτησε τους Αμερικανούς πολίτες ασφαλείς και τα μέλη των αμερικανικών δυνάμεών μας στο εξωτερικό εκτός κινδύνου», επισήμανε ο Ρεπουμπλικάνος βουλευτής Μάικ Τέρνερ, που προεδρεύει της Επιτροπής Πληροφοριών της Βουλής των Αντιπροσώπων, ωστόσο εξηγεί ότι «πρέπει να γίνουν αλλαγές προκειμένου να αποτραπεί περαιτέρω κατάχρηση αυτού του ζωτικού εργαλείου εθνικής ασφάλειας από το FBI».
Επίσης, οι βουλευτές Πραμίλα Τζαγιαπάλ (Δημοκρατική, Ουάσιγκτον) και Ουόρεν Ντείβιντσον (Ρεπουμπλικάνος, Οχάιο), σε κοινή δήλωσή τους τον Μάρτιο επισήμαναν ότι το FBI παρακολουθούσε Αμερικανούς «σε ανησυχητική κλίμακα» και ζητούσαν γενική αναθεώρηση του προγράμματος.
Το FBI από την πλευρά του υποστηρίζει ότι κάνει παρακολουθήσεις για έρευνες που αφορούν την εθνική ασφάλεια και πως ελέγχει αυστηρά τον τρόπο με τον οποίο οι πράκτορες έχουν πρόσβαση στα δεδομένα των Αμερικανών, δίνοντας μάλιστα στη δημοσιότητα τους κανόνες που υποτίθεται ότι ακολουθούν οι πράκτορές τους για τη διεξαγωγή ερευνών. Επίσης, υποστηρίζει έχουν ανανεώσει τα συστήματα υπολογιστών τους και έχουν προσθέσει νέα υποχρεωτική εκπαίδευση για πράκτορες τον Δεκέμβριο του 2021.
Ο διευθυντής του FBI, Κρις Ρέι, καταθέτοντας τον Μάρτιο στο Κογκρέσο, παραδέχθηκε ότι «όπως κάθε σημαντικός οργανισμός, έχουμε κάνει λάθη» και πρόσθεσε ότι «το χαρακτηριστικό ενός κορυφαίου οργανισμού δεν είναι αν κάνει λάθη ή όχι… αλλά αν μαθαίνουμε ή όχι από αυτά τα λάθη. Και νομίζω ότι έχουμε μάθει».
Βέβαια αυτός ο ισχυρισμός δεν επαρκεί για να δώσουν πολλοί βουλευτές την ψήφο τους στην ανανέωση του νόμους, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι πολλοί Ρεπουμπλικάνοι υποκινούνται από τις έρευνες εις βάρος του Ντόναλντ Τραμπ.
Παραβίαση δικαιωμάτων
Οι υποστηρικτές των πολιτικών ελευθεριών υποστηρίζουν εδώ και καιρό ότι το πρόγραμμα μπορεί να παραβιάζει την Τέταρτη Τροπολογία δίνοντας στο FBI πρόσβαση χωρίς ένταλμα σε τεράστιους όγκους επικοινωνιών των Αμερικανών. Το FBI αποκάλυψε ότι διεξήγαγε έως και 3,4 εκατομμύρια αναζητήσεις σε δεδομένα βάσει της Ενότητας 702 για Αμερικανούς το 2021 – αριθμός που σύμφωνα με αξιωματούχους μειώθηκε απότομα σε περίπου 200.000 πέρυσι.
Ο Πάτρικ Τούμι, αναπληρωτής διευθυντής του Έργου Εθνικής Ασφάλειας της Αμερικανικής Ένωσης Πολιτικών Ελευθεριών, επισημαίνει ότι η Ενότητα 702 έχει γίνει «ένα εγχώριο εργαλείο κατασκοπίας για το FBI». «Το Κογκρέσο θα πρέπει να απαιτήσει ένα ένταλμα γι’ αυτές τις έρευνες για να προστατεύσει τους Αμερικανούς, γιατί το FBI δεν μπορεί να αφεθεί ανεξέλεγκτο». Με τη θέση αυτή συμφωνούν και πολλοί βουλευτές και γερουσιαστές, που απαιτούν την υποχρεωτική έκδοση ενταλμάτων ώστε το FBI να μπορεί να αξιοποιεί την Ενότητα 702. Ωστόσο, οι αξιωματούχοι των υπηρεσιών εθνικής ασφάλειας αντιτίθενται στην απαίτηση για έκδοση εντάλματος, λέγοντας ότι θα πλημμύριζαν τα δικαστήρια με χιλιάδες νέες υποθέσεις και θα καταστήσει πολλές χρήσεις του προγράμματος ατελέσφορες.
Επίσης, η πλειοψηφία των Ρεπουμπλικανών στην Επιτροπή Πληροφοριών της Βουλής πιέζουν να επιβληθούν ποινικές κυρώσεις κατά πρακτόρων που εσκεμμένα παρέχουν ψευδείς πληροφορίες στα δικαστήρια που θα αποφασίζουν για τις παρακολουθήσεις.
