Τι θα επικρατήσει μετά τις κρίσιμες εκλογές της Τρίτης; Το δόγμα απομονωτισμού «Πρώτα η Αμερική» του Ντόναλντ Τραμπ, που πρεσβεύει μια στυγνή συναλλαγματική εξωτερική πολιτική; Ή η διπλωματική πολυμέρεια που ευαγγελίζεται ο Δημοκρατικός αντίπαλός του για την προεδρία, Τζο Μπάιντεν, πρώην αντιπρόεδρος της πολεμοχαρούς -όπως τελικά αποδείχτηκε- προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα;
Για τον μέσο Αμερικανό ψηφοφόρο, το γεωπολιτικό δίλημμα φαντάζει αδιάφορο, «ψιλά γράμματα» μπροστά στα τεράστια εγχώρια προβλήματα -πανδημία, οικονομία, κοινωνικές ανισότητες και διχασμός- που τον οδηγούν σε αυτήν την κάλπη. Ωστόσο, από το ποιος θα βρίσκεται την επόμενη τετραετία στον Λευκό Οίκο θα καθοριστεί (με καταλυτικές συνέπειες και για το εσωτερικό) η θέση των ΗΠΑ στον κόσμο…
Σύμμαχοι και συμφωνίες
Ανεξαρτήτως του ποιος θα είναι τελικά ο νικητής της κάλπης, οι βασικοί διαρθρωτικοί περιορισμοί στη διαμόρφωση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής θα παραμείνουν λίγο-πολύ οι ίδιοι. Βασικοί αντίπαλοι και στόχοι ανάσχεσης, αν και σε διαφορετικούς βαθμούς, παραμένουν η Κίνα και η Ρωσία. Η ειδοποιός διαφορά μεταξύ Τραμπ και Μπάιντεν έγκειται στη μεθοδολογία…
Ο «πρόεδρος του χάους» αφήνει πίσω του «σκόνη και θρύψαλα» στις διεθνείς συμμαχίες (ΝΑΤΟ και σχέσεις με Ε.Ε.), συνέργειες (Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ) και συμφωνίες (διεθνές εμπόριο, κλιματική αλλαγή, πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, έλεγχος των πυρηνικών, πρωτίστως με τη Ρωσία).
Ο Μπάιντεν υπόσχεται, με επιστροφή στην πολυμέρεια, όλα αυτά να τα ανατρέψει. Για να γεφυρωθεί, ωστόσο, το ευρωατλαντικό ρήγμα θα απαιτηθούν σημαντικές πρωτοβουλίες. Στον αντίποδα, παραμονή του νυν προέδρου πιθανόν να βαθύνει τις ρηγματώσεις, με αντανακλαστική ενίσχυση του αμυντικού βραχίονα της Ε.Ε. Μια σημαντική πρόκληση, εν μέσω πανδημίας κι ενός ταραχώδους Brexit.
Κόντρα στην κατευναστική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στην κλιμακούμενη προκλητικότητα του «καλού φίλου» του, Ταγίπ Ερντογάν, ο Τζο Μπάιντεν έχει ταχθεί προεκλογικά υπέρ της ριζικής αναθεώρησης των σχέσεων με τη σημερινή ηγεσία της γείτονος Τουρκίας. Οπως και ο νυν πρόεδρος, ωστόσο, δεν έχει αναφέρει τη λέξη «κυρώσεις», παρά την πρόσφατη δοκιμή από την Αγκυρα των ρωσικών πυραύλων S-400.
Ζητούμενο για την όποια αμερικανική ηγεσία -είτε υπό τους Δημοκρατικούς, είτε υπό τους Ρεπουμπλικανούς- παραμένει η διατήρηση της Τουρκίας εντός του ΝΑΤΟ, η απομάκρυνσή της από τη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας και ο περιορισμός της ρωσικής επιρροής στην περιφέρειά της εν γένει. Γεγονός που ο Ερντογάν εκμεταλλεύεται δεόντως, επιδιδόμενος σε ελιγμούς, συνέχιση της μαξιμαλιστικής πολιτικής του και σε ανατολίτικα γεωπολιτικά «παζάρια».
Ορθάνοιχτο είναι, εξάλλου, το ενδεχόμενο ακραίων τουρκικών προκλήσεων για τη δημιουργία τετελεσμένων κατά την τρίμηνη μεταβατική περίοδο στις ΗΠΑ έως την ορκωμοσία του νέου προέδρου. Οι δε διακηρύξεις στελεχών των Δημοκρατικών και του προεκλογικού επιτελείου Μπάιντεν για εν γένει επανακαθορισμό των σχέσεων με αυταρχικούς ηγέτες ενδέχεται να περιπλέξουν την ήδη εκρηκτική κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο, δεδομένου ότι σε αυτή τη λίστα κατατάσσεται, πέραν του Ερντογάν και του πρίγκιπα-διαδόχου της Σαουδικής Αραβίας, και ο πρόεδρος της Αιγύπτου, Αλ Σίσι.
Μέση Ανατολή
Οι λεγόμενες «Συμφωνίες του Αβραάμ» για εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ του Ισραήλ, του Μπαχρέιν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων αποτελούν το σημαντικότερο ίσως προεκλογικό διπλωματικό ατού της προεδρίας Τραμπ, αλλάζοντας άρδην τα δεδομένα στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Το προς το ποια κατεύθυνση, θα καθοριστεί εν πολλοίς και από την αμερικανική κάλπη.
Ο Μπάιντεν στηρίζει, πέρα από το Ισραήλ, και την προσέγγισή του με τους Αραβες. Ωστόσο, στο παλαιστινιακό ζήτημα θεωρείται ότι έχει πιο ισορροπημένη προσέγγιση από τον Τραμπ, ενώ προεκλογικά τηρεί επικριτική στάση απέναντι στις αυταρχικές μοναρχίες του Κόλπου. Τις ρευστές ισορροπίες αναμένεται να περιπλέξουν, σε περίπτωση εκλογής του Δημοκρατικού προεδρικού υποψηφίου, οι διακηρύξεις του ότι θέλει να επανεντάξει τις ΗΠΑ στη διεθνή συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, υπό όρους.
Εμπόδια εν όψει;
Προς το παρόν, το μεγάλο ερώτημα είναι εάν από την κάλπη της Τρίτης θα προκύψει ένας ξεκάθαρος νικητής ή ένας πρόεδρος εν αναμονή -λόγω ενστάσεων και δικαστικών προσφυγών- με λαβωμένο γόητρο και κύρος. Ετερο ερώτημα παραμένει το εύρος της νίκης, δεδομένου ότι σε αυτές τις εκλογές επίσης διακυβεύεται -με τις ενδιάμεσες εκλογές- ο έλεγχος του Κογκρέσου, αρμόδιου για την έγκριση των διορισμών των νέων κυβερνητικών αξιωματούχων.
-320x213.png)
