Το ότι ο Τζον Μπόλτον, ο σκληροπυρηνικός σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του Τραμπ που απομακρύνθηκε ξαφνικά προχθές από το πόστο του, δεν είχε πολλούς φίλους στην κυβέρνηση, ήταν γνωστό τοις πάσι. Οπως είπε χαρακτηριστικά ένας υψηλόβαθμος Αμερικανός αξιωματούχος στους New York Times, ο ίδιος ο Τραμπ είπε στους συνεργάτες του πως, «αν ήταν στο χέρι του Τζον, θα ήμασταν τώρα μπλεγμένοι σε τέσσερις πολέμους»!
Στην πραγματικότητα, ο μυστακοφόρος «ιέραξ» Μπόλτον φέρεται να χρωστά τόσο την πρόσληψή του, τον Μάρτιο του 2018, όσο και την προχθεσινή απόλυσή του, σε ένα κανάλι – το υπερ-συντηρητικό τηλεοπτικό δίκτυο Fox News Channel, το οποίο ο πρόεδρος παρακολουθεί φανατικά: για την ακρίβεια, σύμφωνα με τον ιστότοπο Politico, ο Τραμπ έγινε «θαυμαστής» του Μπόλτον παρακολουθώντας τον να κατακεραυνώνει τους πολυάριθμους «εχθρούς» των ΗΠΑ στις τακτικές… πολεμοχαρείς εμφανίσεις του στο Fox. Αλλά και αργότερα, όταν άλλοι αξιωματούχοι –όπως ο υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο– πίεζαν τον πρόεδρο να απομακρύνει τον Μπόλτον, εκείνος απαντούσε ότι απολάμβανε την επιθετική, φιλοπόλεμη παρουσία του στις διαπραγματεύσεις, καθώς κατά την άποψη του Τραμπ «τρομοκρατούσε τους εχθρούς των ΗΠΑ», όπως το Ιράν!
Ομως τον τελευταίο καιρό, με την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ να γίνεται όλο και πιο χαοτική και αναποτελεσματική σε μια σειρά από καυτά μέτωπα, από τον Περσικό Κόλπο ώς το πραξικόπημα-οπερέτα στη Βενεζουέλα και από τις συνομιλίες με τη Βόρεια Κορέα μέχρι την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Συρία και το Αφγανιστάν, τα πράγματα έχουν αλλάξει άρδην. Εδώ και μήνες, επί παραδείγματι, ο παρουσιαστής του Fox Τάκερ Κάρλσον παρότρυνε ευθέως τον πρόεδρο να απολύσει τον Μπόλτον, λέγοντάς του ότι «είναι ανόητο» να κρατάει στην ομάδα του έναν υψηλόβαθμο σύμβουλο με τον οποίο διαφωνεί κάθετα στα πιο σοβαρά ζητήματα εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ. Τόσο ο Κάρλσον όσο κι άλλοι δεξιοί σχολιαστές θύμιζαν συνεχώς στον Αμερικανό πρόεδρο ότι ο Μπόλτον, όχι μόνο δεν ανήκε στην αρχική ομάδα του, αλλά έκανε και επιλεκτικές διαρροές στα ΜΜΕ εναντίον του.
Επικαλούμενο συζητήσεις με μια ντουζίνα αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ, αλλά και ανθρώπους του στενού περιβάλλοντος του Αμερικανού προέδρου, το Politico συμπεραίνει λοιπόν πως η «χαριστική βολή» στη σχέση του με τον Μπόλτον ήρθε λόγω της στάσης του τελευταίου στο ζήτημα του Αφγανιστάν, και ειδικότερα στο ενδεχόμενο διεξαγωγής απευθείας συνομιλιών μεταξύ του Τραμπ και αντιπροσωπείας των Ταλιμπάν, στο Καμπ Ντέιβιντ. Σε αντίθεση λοιπόν με τα όσα γράφονται τις τελευταίες μέρες, οι «insider» πηγές του Politico επιμένουν πως ο (φανατικός αντι-Ιρανός) Μπόλτον επέμενε να πραγματοποιηθεί η συνάντηση, παρά το δυνάμει μεγάλο πολιτικό κόστος μιας τέτοιας συνάντησης λίγες μέρες πριν ή μετά τη 18η επέτειο από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου: ο Τραμπ, λένε, αποφάσισε μόνος του την ακύρωσή της και τον τερματισμό των διαπραγματεύσεων, μετά την τελευταία πολύνεκρη βομβιστική επίθεση στην Καμπούλ – και ο λόγος που εκνευρίστηκε με τον Μπόλτον τόσο ώστε να τον διώξει σε ζωντανή μετάδοση, ήταν όταν άκουσε στο Fox και διάβασε στις εφημερίδες το… ανάποδο, ότι δηλαδή ο Μπόλτον ήταν που τον έπεισε να διακόψει την επαφή με τους Ταλιμπάν!
Ενας ένας… διώχνονται
Σε κάθε περίπτωση, η αποπομπή του Μπόλτον –όπως και οι παλαιότερες «καρατομήσεις» του «πετρελαιά» ΥΠΕΞ Ρεξ Τίλερσον και των μπαρουτοκαπνισμένων στρατηγών Χ.Ρ. ΜακΜάστερ και Τζέιμς «Μαντ Ντογκ» Μάτις, μεταξύ πολλών άλλων- είναι ακόμη μια απόδειξη του… μεσσιανισμού που συνοδεύει τον Τραμπ, ιδίως όσον αφορά την εξωτερική πολιτική: ο πρόεδρος εμπιστεύεται αποκλειστικά την προσωπική του κρίση και το πολιτικό του ένστικτο και, παρά την προτίμηση που έχει δείξει ώς τώρα σε έμπειρους επιχειρηματίες και στρατιωτικούς, προφανώς δεν μπορούσε πλέον να ανεχτεί τις συνεχείς διαφωνίες του με τον εξίσου ισχυρογνώμονα Μπόλτον – διαφωνίες για το σύνολο σχεδόν της εξωτερικής πολιτικής που ακολουθεί η αμερικανική κυβέρνηση.
Τον καλύτερο πολιτικό «επικήδειο» του Μπόλτον, πάντως, τον «εκφώνησε» γραπτώς ένας από τους γνωστότερους επικριτές του, ο πολιτικός σχολιαστής της Washington Post, Μαξ Μπουτ, που έγραψε ότι «ήταν κακός, αλλά η αποχώρησή του μπορεί να είναι χειρότερη»! «Από ορισμένες απόψεις ήταν όσο κακός περίμενα, από άλλες όμως ασκούσε έλεγχο σε έναν παρορμητικό πρόεδρο. Αν ο αντικαταστάτης του είναι ένας yes-man, το αποτέλεσμα μπορεί να αποδειχτεί χειρότερο. Οταν ανακοινώθηκε ο διορισμός του Μπόλτον έγραψα ότι είναι ένας άνθρωπος με αλλεργία για τις διεθνείς συνθήκες και οργανισμούς, που υποστηρίζει προληπτικούς πολέμους κατά του Ιράν και της Βόρειας Κορέας. Είχα δίκιο να ανησυχώ ότι επί Μπόλτον η αμερικανική εξωτερική πολιτική θα γινόταν πιο χαώδης. (…)
Και συνεχίζει: «Ο Μπόλτον έπαιξε έναν πιο αποσταθεροποιητικό και επικίνδυνο ρόλο στο ζήτημα του Ιράν. Ο προκάτοχός του, ο Χ.Ρ. ΜακΜάστερ, είχε πείσει τον Τραμπ να σεβαστεί την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν, καθώς τη σεβόταν και η Τεχεράνη. Μέσα σε έναν μήνα όμως από τον διορισμό του Μπόλτον, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε την αποχώρηση της χώρας του από τη συμφωνία, για να ακολουθήσει η μονομερής επιβολή κυρώσεων. Ο Τραμπ περίμενε ότι οι αμερικανικές πιέσεις θα ανάγκαζαν το Ιράν να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να δεχτεί μια ακόμη πιο αυστηρή συμφωνία. Αντί γι’ αυτό, το Ιράν έγινε πιο επιθετικό. (…) Οι συμβουλές του Μπόλτον δεν οδήγησαν ούτε στη γρήγορη νίκη που περίμενε ο Τραμπ στη Βενεζουέλα. Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ένθερμα το πραξικόπημα εναντίον του Νικολάς Μαδούρο, όταν όμως η εξέγερση απέτυχε έχασε γρήγορα τόσο την υπομονή του όσο και το ενδιαφέρον του. (…) Ο Μπόλτον έκανε πολλά λάθη –όπως είχαν προβλέψει οι επικριτές του-, αλλά δεν είναι δική του η ευθύνη για την αποτυχία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής τους τελευταίους 17 μήνες. Αν ο Τραμπ θέλει να βρει τον πραγματικό υπεύθυνο, πρέπει να κοιταχτεί στον καθρέφτη».
Και τώρα τι;
Το πραγματικό ερώτημα, βέβαια, είναι αν θα αλλάξει κάτι ουσιαστικό στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, τώρα που βγήκε ο Μπόλτον από την εξίσωση. Ο αντιπρόσωπος του Ιράν στα Ηνωμένα Εθνη, Ματζίντ Ταχτεραβαντσί, φάνηκε χθες μάλλον απαισιόδοξος, δηλώνοντας πως η αποπομπή του συμβούλου εθνικής ασφαλείας δεν θα ωθήσει την Τεχεράνη να ξανασκεφτεί τις συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες και πως «δεν υπάρχει περιθώριο για συνομιλίες», όσο οι κυρώσεις σε βάρος του Ιράν παραμένουν σε ισχύ. Από την πλευρά του, και ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Σεργκέι Ριαμπκόφ δήλωσε ότι η Ρωσία δεν προσδοκά σε κάποια αλλαγή. «Εχουμε παρατηρήσει πολλές φορές στο παρελθόν πως οι αλλαγές προσώπων στην αμερικανική κυβέρνηση δεν επιφέρουν καμία βελτίωση. Γι’ αυτό δεν έχουμε καμιά προσδοκία», είπε με νόημα ο Ριαμπκόφ.
Ο Μπόλτον σε μια στιγμή εθνικιστικής και πολεμοχαρούς έξαρσης στο δίκτυο FOX, πριν την απόλυσή του
