Ο πρώην ράπερ που κέρδισε τις εκλογές στο Νεπάλ: Ποιος είναι ο Μπαλέντρα Σαχ

«Σεισμό» προκάλεσε το αποτέλεσμα των γενικών εκλογών στο Νεπάλ με την επικράτηση του 35χρονου πρώην ράπερ και πρώην δημάρχου του Κατμαντού, Μπαλέντρα Σαχ και του κόμματος «Rastriya Swatantra» (RSP) που ιδρύθηκε μόλις πριν από τέσσερα χρόνια.

Ο Σαχ πέτυχε μάλιστα κάτι που για πολλούς θεωρείτο αδύνατον υπό το εκλογικό σύστημα του Νεπάλ: μια σαρωτική πλειοψηφία. Όπως αναφέρει σε ρεπορτάζ του το BBC, η πολιτική ελίτ της χώρας φαίνεται να οδηγείται στην άκρη, ενώ οι εδραιωμένες μορφές εξουσίας μοιάζουν να καταρρέουν.

Ειδικότερα, το κόμμα του νεπαλέζικου Κογκρέσου τερμάτισε στη δεύτερη θέση, με 38 έδρες. Το μαρξιστικό κόμμα του βετεράνου και τέσσερις φορές πρωθυπουργού, Κάντγκα Πρασάντ Σάρμα Όλι, του οποίου η κυβέρνηση ανετράπη σε μια εξέγερση που ηγήθηκαν οι νέοι της χώρας, κέρδισε μόλις 25 έδρες.

Το σημαντικότερο ίσως σημάδι αυτής της αλλαγής είναι το γεγονός ότι ο 35χρονος Σαχ – που είναι ευρέως γνωστός ως «Μπαλέν» στο Νεπάλ – νίκησε τον πρώην πρωθυπουργό Όλι στην Τζάπα 5, μία από τις πέντε κοινοβουλευτικές εκλογικές περιφέρειες της περιοχής Τζάπα, η οποία θεωρείτο εδώ και καιρό προπύργιο του Όλι.

«Ο Μπαλέν αντιπροσωπεύει την ελπίδα για μια νέα πολιτική κουλτούρα», δήλωσε στο BBC μία ψηφοφόρος της Τζάπα 5. 

Στην πραγματικότητα όμως το μέλλον διαγράφεται εξαιρετικά αβέβαιο, καθώς την ηγεσία της χώρας αναλαμβάνει πλέον ένα κόμμα χωρίς καθόλου εμπειρία διακυβέρνησης και μάλιστα υπό το βάρος των υψηλών προσδοκιών ενός λαού που «διψά» για γρήγορα αποτελέσματα.

Ποιος είναι ο Μπαλέντρα Σαχ;

Ο 35χρονος Μπαλέν έχει μόλις τρία χρόνια εμπειρίας ως πολιτικός στο αξίωμα του δημάρχου της πρωτεύουσας Κατμαντού. Το γεγονός όμως ότι είναι ένα σχετικά καινούργιο πρόσωπο στην πολιτική, θεωρείται ως δύναμη από πολλούς ψηφοφόρους.

Αισθάνονται μάλιστα ότι η εκλογή του σηματοδοτεί μια… απόδραση από τις αποτυχίες της προηγούμενης εξουσίας, η οποία κυριαρχούσε στην πολιτική σκηνή εδώ και δεκαετίες. 

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αντίληψης είναι ένα σκίτσο που κυκλοφόρησε και απεικονίζει τον Μπαλέν και τον πρόεδρο του RSP, Ράμπι Λαμιτσχάνε, να καταστρέφουν έναν τσιμεντένιο τοίχο. Το σκίτσο συνοδεύεται από το μήνυμα «Φτάσαμε».

Ο Σαχ γεννήθηκε στις 27 Απριλίου του 1990 στο Ναραντεβί του Κατμαντού. Ο πατέρας του εξασκούσε την παραδοσιακή Αγιουρβεδική ιατρική και η μητέρα του ήταν νοικοκυρά.

Σύμφωνα με το περιοδικό Time, ο Σαχ ξεχωρίζει ανάμεσα στους Νεπαλέζους πολιτικούς, όχι μόνο για τα χαρακτηριστικά μαύρα ορθογώνια γυαλιά του, αλλά και για το γεγονός ότι προέρχεται από τον χώρο της χιπ χοπ μουσικής.

Ένας συνεργάτης του δήλωσε στο πρακτορείο Reuters ότι ο Σαχ είχε από νωρίς κλίση στην ποίηση, η οποία και τον οδήγησε στο να ασχοληθεί με τη ραπ μουσική. Ο Σαχ αντλούσε έμπνευση από Αμερικανούς μουσικούς όπως ο Τούπακ Σακούρ και ο 50 Cent.

Ο Σαχ απέκτησε πτυχίο πολιτικού μηχανικού και μεταπτυχιακό στη δομική μηχανική.

Από τις ραπ κόντρες στον «ύμνο» των διαδηλώσεων

Αλλά ήδη από τα χρόνια που σπούδαζε, κατάφερε να ξεχωρίσει στη χιπ χοπ σκηνή του Νεπάλ στις αρχές της δεκαετίας του 2010 με την κυκλοφορία του single «Sadak Balak», ένα τραγούδι που μιλά για τα παιδιά του δρόμου και την οικονομική ανισότητα.
  
Ο Σαχ συμμετείχε μάλιστα σε μια δημοφιλή σειρά με ραπ κόντρες στο YouTube.

Μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του, με τίτλο «Balidan», έχει περίπου 13 εκατομμύρια προβολές στο YouTube και ξεκινάει ως εξής: «Όλοι οι άνθρωποι που προστατεύουν τη χώρα είναι δειλοί/ Όλοι οι ηγέτες είναι κλέφτες, λεηλατούν τη χώρα».

Ένα άλλο τραγούδι του, το «Nepal Haseko», εξελίχθηκε σε… ύμνο των διαδηλώσεων του περασμένου έτους και συγκεντρώνει ήδη περισσότερες από 10 εκατομμύρια προβολές στο YouTube.

Τα χρόνια στη δημαρχία του Κατμαντού

Η πολιτική ήταν πάντοτε στα σχέδια του Σαχ, σύμφωνα με το Time. «Από νεαρή ηλικία, ένιωθε δυσαρέσκεια με τον τρόπο που διοικείτο η περιοχή της πρωτεύουσας», είχε δηλώσει στο Kathmandu Post το 2022 ο ξάδερφός του Πράσαντ.

Ο Σαχ έθεσε υποψηφιότητα για δήμαρχος το 2022 ως ανεξάρτητος ενάντια σε υποψηφίους από το παλιό σύστημα εξουσίας του Νεπάλ και κατάφερε προς έκπληξη όλων να κερδίσει την αναμέτρηση, σε μεγάλο βαθμό χάρη στη διαδικτυακή του εκστρατεία κατά της διαφθοράς και της κακής διακυβέρνησης.

Η θητεία του χαρακτηρίστηκε από μια μαζική εκστρατεία καθαρισμού της πόλης, που περιελάμβανε κατεδαφίσεις παράνομων κατασκευών και το κλείσιμο παράνομων επιχειρήσεων.

Το 2023, έδωσε εντολή στους συλλέκτες απορριμμάτων να σταματήσουν να μαζεύουν σκουπίδια από κυβερνητικά γραφεία, συμπεριλαμβανομένου και του πρωθυπουργού, επικαλούμενος «αμέλεια, έλλειψη ευθύνης και απροσεξία εκ μέρους της ομοσπονδιακής κυβέρνησης».

Δεν πήγαιναν όμως όλα κατ’ ευχήν. Ο Σαχ άφησε για μήνες απλήρωτους τους συνεργάτες του μετά από μια παρατεταμένη διαμάχη με αξιωματούχο της πόλης τον οποίο και κατηγόρησε για διαφθορά.

Επιπλέον, ορισμένες ομάδες υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατήγγειλαν παραβιάσεις εις βάρος πλανόδιων πωλητών στην προσπάθεια της διοίκησής του να ανακτήσει τον έλεγχο στους δρόμους του Κατμαντού. Νωρίτερα φέτος, ο Σαχ παραιτήθηκε από δήμαρχος.

Δύσβατος ο δρόμος της ηγεσίας

Μπορεί, λοιπόν πλέον ο Σαχ να πέτυχε μια σαρωτική νίκη στις εκλογές, όμως ο δρόμος μπροστά είναι δύσβατος.

Τόσο ο ίδιος όσο και άλλοι ηγέτες του RSP θα πρέπει να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα του να διατηρήσουν τους βουλευτές εστιασμένους ίδιους στόχους στο κοινοβούλιο. 

Επιπλέον, παρά το γεγονός ότι το RSP έχει βρεθεί στην κυβέρνηση στο παρελθόν για λίγους μήνες ως μικρότερος εταίρος ενός συνασπισμού με περιορισμένη επιρροή, το κόμμα έχει λειτουργήσει κυρίως ως δύναμη εκστρατείας και όχι ως κυβερνών.

Η συνταγματολόγος Αμπίν Αντικάρι πιστεύει ότι αυτές οι εσωτερικές προκλήσεις θα είναι και τα μεγαλύτερα εμπόδια για το RSP. Όπως υποστηρίζει, οι πολιτικοί του κόμματος «είναι πολύ νέοι και χωρίς εμπειρία».

«Έχουν όλοι τους διαφορετικό υπόβαθρο και ίσως αναπτύξουν ο καθένας τις δικές του φιλοδοξίες πολύ σύντομα», σημειώνει μεταξύ άλλων η ειδικός.

Υπάρχει, παράλληλα και ο κίνδυνος του πώς θα μπορούσε να αλλάξει το κόμμα, εάν η εξουσία του παραμείνει ανεξέλεγκτη. Το εκλογικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια αδύναμη αντιπολίτευση στην κάτω βουλή.

«Εάν η αντιπολίτευση συνεργαστεί με ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης και άλλους θεσμούς, ίσως παραμείνει αποτελεσματική. Αλλά υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να μην είναι οργανωμένη, και συνεπώς υπάρχει ο κίνδυνος το κόμμα να μη σεβαστεί τη λαϊκή εντολή και να μην τηρήσει τις υποσχέσεις του», λέει η Αντικάρι.

Πορεία προς το άγνωστο…

Και τέλος, υπάρχει το ερώτημα του πώς ο Μπάλεν και το RSP θα εξισορροπήσουν τις ανταγωνιστικές επιρροές των περιφερειακών γειτόνων, την Ινδία και την Κίνα.

Πρόκειται, λοιπόν, για ένα νέο κόμμα που αποτελείται από καινούργια πρόσωπα, τα οποία όμως έχουν να βρεθούν αντιμέτωπα με πολύ φλέγοντα ζητήματα.

Οι Νεπαλέζοι «διψούν» για αλλαγές και έχουν υψηλές προσδοκίες. Οι νεότερες ηλικίες ιδιαίτερα έχουν πλέον μεγαλύτερη επίγνωση του πώς μπορούν να ασκήσουν πιέσεις ώστε να λογοδοτεί η εξουσία.

Ο Μπαλέν και το RSP το γνωρίζουν αυτό, καθώς προχωρούν σε μια νέα εποχή που αποτελεί αχαρτογράφητη περιοχή για το Νεπάλ.