Μέσω βιντεοκλήσης από τη Μόσχα -ένεκα του διεθνούς εντάλματος σύλληψης σε βάρος του για εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία- ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν χαιρέτισε τη σταδιακή αποδολαριοποίηση της διεθνούς οικονομίας, χαρακτηρίζοντας «αντικειμενική και μη αναστρέψιμη» τη διαδικασία. Ο πρόεδρος της Βραζιλίας Λούλα ντα Σίλβα ορκίστηκε να πολεμήσει την παγκόσμια αποικιοκρατία. Ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι διακήρυξε ότι η χώρα του και πολυπληθέστερη δημοκρατία στον κόσμο θα γίνει η κινητήρια δύναμη ανάπτυξης διεθνώς τα επόμενα χρόνια.
Το Επιχειρηματικό Φόρουμ BRICS (Κίνα, Ρωσία, Ινδία, Βραζιλία, Νότια Αφρική) ξεκίνησε χθες στο Γιοχάνεσμπουργκ με ένα ευρύ φάσμα οικονομικών θεμάτων στην ατζέντα και με «οικοδεσπότη» τον πρόεδρο της Νότιας Αφρικής (προεδρεύουσας για το τρέχον έτος) Σίριλ Ραμαφόσα. Ηταν μια πρόγευση για τη σημερινή κύρια ημέρα της συνόδου κορυφής του αναδυόμενου μπλοκ, που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στη Δύση σε έναν πολυπολικό κόσμο.
Από το φόρουμ ωστόσο έλαμψε δια της απουσίας του ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ, παρά το ότι συγκεντρώνει τα περισσότερα βλέμματα πάνω του εν μέσω αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων με τις ΗΠΑ, αλλά και ως βασική κινητήριος δύναμη πίσω από την προωθούμενη διεύρυνση των BRICS με νέα μέλη από τον λεγόμενο Παγκόσμιο Νότο. Αντί του ηγέτη της αναδυόμενης -πλην οικονομικά κλυδωνιζόμενης- υπερδύναμης του πλανήτη, τον λόγο πήρε στην εκδήλωση ο Κινέζος υπουργός Εμπορίου Γουάνγκ Γουεντάο. Στη σύντομη ομιλία του, κατήγγειλε -χωρίς να κατονομάσει- «χώρες που έχουν εμμονή με τη διατήρηση της ηγεμονίας» ότι σαμποτάρουν την ανάπτυξη των αναπτυσσόμενων χωρών. Προσπάθεια που χαρακτήρισε «μάταιη».
Επικαλούμενος δε τον πρόεδρο Σι, ο Κινέζος υπουργός ζήτησε να σταματήσουν οι μονοδιάστατες απόψεις που χωρίζουν τα κράτη σε τεχνητές -τόνισε- κατηγορίες, όπως «φιλελεύθερα» ή «αυταρχικά». Η χθεσινή απουσία τού -ήδη παρόντος από χθες το μεσημέρι στη Νότια Αφρική- Σι Τζινπίνγκ γέννησε ωστόσο πολλά ερωτήματα και η στωική σιωπή από τους αξιωματούχους άφησε πολλά περιθώρια για εικασίες. Λίγες ώρες νωρίτερα είχε συναντηθεί με τον Νοτιοαφρικανό ομόλογό του, κάνοντας λόγο για «μια νέα ιστορική αφετηρία».
Πολλά διακυβεύονται πράγματι στην τρέχουσα σύνοδο κορυφής των BRICS, την πρώτη διά ζώσης (εξαιρουμένου του Βλαντίμιρ Πούτιν) μετά την πανδημία της COVID-19. Στο «κάδρο» βρίσκονται γεωστρατηγικές φιλοδοξίες, γεωπολιτικοί δισταγμοί και στρατηγικές ευθυγραμμίσεις, εν μέσω σχεδίων διεύρυνσης του μπλοκ με την ένταξη μεσαίας ισχύος και επαμφοτερίζουσας εξωτερικής πολιτικής περιφερειακών δυνάμεων, όπως π.χ. η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Σαράντα «υποψήφιοι»!
Τουλάχιστον 40 χώρες φέρονται να έχουν εκφράσει ενδιαφέρον για ένταξη στους BRICS, συμπεριλαμβανομένων του Ιράν, του Μπαγκλαντές και της Αργεντινής. Τα κριτήρια και τελικές αποφάσεις αναμένονται την Πέμπτη, στο κλείσιμο της συνόδου.
Με ακόμη πιο έκδηλο ενδιαφέρον αναμένονται πάντως οι συζητήσεις για τη μελλοντική δημιουργία ενός κοινού νομίσματος, που θα μπορούσε να «εκθρονίσει» το δολάριο από κυρίαρχο αποθεματικό νόμισμα. Ακόμη και χωρίς διεύρυνση, άλλωστε, οι BRICS ήδη αντιπροσωπεύουν το 42% του παγκόσμιου πληθυσμού, περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου ΑΕΠ και το 18% του διεθνούς εμπορίου.
Παρ’ όλα αυτά «δεν θέλουμε να είμαστε αντίστιξη στην G7, στην G20 ή στις ΗΠΑ», τόνισε ο Λούλα ντα Σίλβα. «Θέλουμε απλώς να οργανωθούμε» και «οι BRICS να είναι ένας πολυμερής θεσμός, όχι μια κλειστή λέσχη».
Σε κάθε περίπτωση, οι δυτικές εκκλήσεις να υπάρξει στη σύνοδο καταδίκη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία αναμένεται να πέσουν στον βρόντο, όπως αντίστοιχα συμβαίνει από την άλλη και με τις εκκλήσεις του μπλοκ των αναπτυσσόμενων χωρών για αναδιοργάνωση των δυτικόστροφων διεθνών οργανισμών.
