Συνάντηση Πούτιν-Σι με φόντο Ταϊβάν, Ουκρανία και ενέργεια με αντίπαλο τις ΗΠΑ

Ο Σι Τζινπίνγκ και ο Βλαντιμίρ Πούτιν θα συναντηθούν σήμερα σε μια αρχαία πόλη του Ουζμπεκιστάν, που υπάγεται στον Δρόμο του Μεταξιού, προκειμένου να συζητήσουν για θέματα που αφορούν στον πόλεμο της Ουκρανίας, τις εντάσεις στην Ταϊβάν με φόντο την αμερικανική εμπλοκή και την εμβάθυνση της σχέσης μεταξύ της ανερχόμενης υπερδύναμης της Κίνας και του τιτάνα των φυσικών πόρων της Ρωσίας. Οι στρατιωτικές αποτυχίες της Μόσχας στην Ουκρανία θα δοκιμάσουν περαιτέρω την διευρυμένη γεωπολιτική και οικονομική σχέση μεταξύ Κίνας και Ρωσίας, καθώς οι ηγέτες συναντιούνται για πρώτη φορά μετά τη ρωσική εισβολή, είπαν οι αναλυτές.

Η συνάντηση του Σι Τζινπίνγκ και του Βλαντιμίρ Πούτιν, η οποία προγραμματίστηκε στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) στη Σαμαρκάνδη του Ουζμπεκιστάν, θα εξετάσει τη διεύρυνση της επιρροής τους στην κεντρική Ασία, όπου οι δύο παγκόσμιες δυνάμεις διατηρούν εδώ και καιρό έναν «υγιή ανταγωνισμό». Η σύνοδος κορυφής της SCO, μια ετήσια συνάντηση των ηγετών της Ευρασίας για την περιφερειακή πολιτική, την οικονομία και την ασφάλεια, λαμβάνει χώρα σε μια κρίσιμη στιγμή κατά την οποία η ανερχόμενη υπερδύναμη Κίνα και η αποδυναμωμένη Ρωσία θα μπορούσαν να αλλάξουν τις ισορροπίες του συσχετισμού δύναμης στην Κεντρική Ασία προς όφελος του Πεκίνου.

Και οι δύο ηγέτες έχουν προγραμματίσει επίσης επισκέψεις στο Καζακστάν, όπου ο Σι ξεκίνησε για πρώτη φορά την πρωτοβουλία ξένων επενδύσεων με την ονομασία «ζώνη και δρόμος» το 2013. Υπογραμμίζοντας τη σημασία της περιοχής, η επίσκεψη του Σι θα είναι το πρώτο του διεθνές ταξίδι από την έναρξη της πανδημίας και έρχεται μόλις ένα μήνα πριν το συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνα, στο οποίο αναμένεται να εδραιωθεί η τρίτη θητεία του ως ηγέτη του ίδιου και της χώρας.

Η Κεντρική Ασία βρίσκεται «στο επίκεντρο των στρατηγικών του Σι», δήλωσε η Τερίς Φάλον, διευθύντρια του Ασιατικού Κέντρου Σπουδών για τη Ρωσία για την Ευρώπη. «Αν σκεφτούμε τη γενική στρατηγική της Κίνας… είναι ξεκάθαρο ότι έχουν κινηθεί προς τη Δύση».

Ο Σι και ο Πούτιν συναντήθηκαν τελευταία φορά στο περιθώριο των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου, όπου ανακοίνωσαν τη συνεργασία τους, λίγες εβδομάδες πριν η Ρωσία εισβάλει στην Ουκρανία. Ρώσοι αξιωματούχοι είπαν ότι οι δύο ηγέτες έχουν μια «πλήρη και λεπτομερή ατζέντα» για τις συνομιλίες και ορισμένοι αναλυτές είπαν ότι αναμένουν από τον Πούτιν να ζητήσει περισσότερη βοήθεια από την Κίνα μετά τη στρατιωτική υποχώρηση της Ρωσίας στο Χάρκοβο.

Το Πεκίνο προσπαθεί να διατηρήσει ισορροπίες μεταξύ της στήριξης που παρέχει στη Μόσχα  και της επιθυμίας του να αποφύγει τον έμμεσο οικονομικό αντίκτυπο από τις δυτικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν στη Ρωσία. Αρνήθηκε να καταδικάσει την εισβολή, κατηγορώντας τη Δύση για την ανάφλεξη στην Ουκρανία. Η Κίνα μπορεί να μην έχει στείλει όπλα στη Ρωσία, όμως φέρεται να παρείχε εξαρτήματα για drone, ενώ την περασμένη βδομάδα συμμετείχε σε κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με τη Ρωσία και την Ινδία στη Θάλασσα της Ιαπωνίας.

Την Παρασκευή, η Ρωσία ισχυρίστηκε ότι το τρίτο υψηλότερο στέλεχος της κυβέρνησης του Πεκίνου είχε προσφέρει μια άνευ προηγουμένου νομιμοποίηση στις ενέργειές της στην Ουκρανία. Σύμφωνα με τη Μόσχα, ο Λι Ζανσού είπε στους Ρώσους ότι η Κίνα «κατανοεί και υποστηρίζει τη Ρωσία», ιδιαίτερα «για την κατάσταση στην Ουκρανία». Από τη μεριά της η επίσημη κινεζική γραμμη ανέφερε ότι το Πεκίνο θα «συνεχίσει να συνεργάζεται με τη Μόσχα για να υποστηρίζουν σταθερά ο ένας τον άλλο» στην προώθηση βασικών συμφερόντων.

Η ισχύς της δυτικής απάντησης στη ρωσική εισβολή και οι πρόσφατες απώλειες της Ρωσίας έχουν εγείρει δύσκολα διλήμματα για τον Σι σχετικά με την εξωτερική του πολιτική σε σύμπλευση με τον Πούτιν, όμως κατά πάσα πιθανότατα θα παραμείνει υποστηρικτικός, δήλωσε η καθηγήτρια Ελίζαμπεθ Γουίσνικ, ανώτερη ερευνήτρια επί γεωπολιτικών θεμάτων.

«Με τη Ρωσία υπό πίεση στο πεδίο της μάχης, ο Σι μπορεί να αισθάνεται υποχρεωμένος να εκφράσει μεγαλύτερη λεκτικήυποστήριξη στη Ρωσία ή τουλάχιστον να ασκήσει κάποια πρόσθετη κριτική στο ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ», είπε η Γουίσνικ. Διάφοροι αναλυτές εκτιμούν ότι καθώς η ισχύς και η επιρροή της Ρωσίας μειώνονται, το Πεκίνο μπορεί να επωφεληθεί αυξάνοντας την παρουσία της σε βασικούς κόμβους των εμπορικών δρόμων της Κεντρικής Ασίας.

Ο Νίβα Γιάου, ανώτερος ερευνητής στην Ακαδημία του ΟΑΣΕ στο Μπισκέκ της Κιργιζίας, είπε ότι η Κίνα είχε έναν μακροπρόθεσμο στόχο να μετατοπίσει το την παγκόσμια εμπορική της δραστηριότητα από τη θάλασσα στη στεριά, ειδικά σε ο, τι αφορά στους ενεργειακούς δρόμους που «μπορεί να οδηγήσει σε περιορισμό των κυρώσεων ενάντια στην Κίνα εάν έρχεται ποτέ σε στρατιωτική κατάληψη της Ταϊβάν».

Ο ίδιος είπε ότι στη σύνοδο κορυφής θα μπορούσαν να ανακοινωθούν συμφωνίες για το εμπόριο και τις μεταφορές ή τις νές επενδύσεις «ζώνης και δρόμου».

Η Ρωσία έχει παρόμοιους στόχους με την Κίνα, είπε ο Γιάου, αλλά με την αποδυνάμωση της Μόσχας ο Πούτιν πιθανότατα θα επικεντρωθεί στο να διασφαλίσει ότι η Ρωσία θα συνεχίσει να εξυπηρετεί τα περιφερειακά της συμφέροντα μέσω των κινεζικών σχεδίων στην ευρύτερη περιοχή. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει διαταράξει τους χερσαίους εμπορικούς δρόμους της Κίνας, έχει περιπλέξει τις κινεζικές επενδύσεις στην Κεντρική Ασία και έχει βλάψει την ικανότητα της Ρωσίας να είναι ο βασικός εγγυητής ασφαλείας στην περιοχή, είπε η Γουίσνικ.

Βέβαια, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα του εάν η Κίνα είναι έτοιμη να αναλάβει μεγαλύτερο ρόλο στην περιφερειακή ασφάλεια, και εάν η Ρωσία και οι περιφερειακές δυνάμεις θα αποδεχτούν μία τέτοια εξέλιξη.

Πριν συναντηθούν, ο Σι και ο Πούτιν έχουν προγραμματίσει να συναντηθούν με τον πρόεδρο του Καζακστάν, Κασίμ Τζομάρτ Τογκάγιεβ, έβασικό παράγοντα για τα κινεζικά συμφέροντα στην περιοχή.

«Αυτό που περιμένουμε από αυτό το ταξίδι είναι ότι ο Σι Τζινπίνγκ προσπαθεί πραγματικά να διαπιστώσει πώς είναι ο Τογκάγιεφ ως πρόεδρος αναφορικά με τις βασικές αρχές της Κίνας», είπε ο Γιάου. Ο Τογκάγιεφ, πρώην διπλωμάτης που μιλάει κινέζικα και ρωσικά, ανέβηκε στην εξουσία το 2019 μετά από σχεδόν τρεις δεκαετίες διακυβέρνησης του προκατόχου του. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι παρόλο που το Καζακστάν έκλινε παραδοσιακά προς τη Ρωσία –τον Ιανουάριο κάλεσε τη Μόσχα για βοήθεια για να καταπνίξει την εξέγερση που ξέσπασε– ενδιαφερόταν επίσης για την Κίνα και τις «βαθιές τσέπες» της.