Τα σκάνδαλα του προέδρου

Η πολυαναμενόμενη έκθεση από την κρατική υπηρεσία κατά της διαφθοράς πυροδοτεί κι άλλο τις εντάσεις στη Νότιο Αφρική, καθώς όλο και περισσότεροι ζητούν την παραίτηση του προέδρου της χώρας Τζέικομπ Ζούμα.

Στην έκθεση εκφράζονται «σοβαρές ανησυχίες» για την επιρροή που ασκεί οικογένεια μεγιστάνων προς όφελος των επιχειρηματικών συμφερόντων της, προσλαμβάνοντας και απολύοντας υπουργούς και διοικητές δημοσίων οργανισμών με την «άδεια» του Ζούμα. 

Το έγγραφο, 335 σελίδων δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα αφού οι δικηγόροι του Ζούμα απέσυραν αίτημα να μην γνωστοποιηθεί δημοσίως το περιεχόμενο της.

Αναλυτές προβλέπουν ότι η εξέλιξη μπορεί να πυροδοτήσει την μεγαλύτερη κρίση στην πολιτική καριέρα του Ζούμα και να βυθίσει την χώρα σε μια νέα περίοδο έντονης πολιτικής αβεβαιότητας.

Η πεποίθηση ορισμένων είναι ότι ο βετεράνος πολιτικός θα γραπωθεί στην εξουσία τουλάχιστον μέχρι να λήξει η θητεία του στην ηγεσία του κυβερνώντος Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου (ANC) τον επόμενο χρόνο. Αλλοι εκτιμούν ότι ο Ζούμα απολαμβάνει τις τελευταίες ημέρες του στην εξουσία.

Η δημοσιοποίηση της έκθεσης έγινε την ώρα που οι δυνάμεις ασφαλείας προσπαθούσαν με χειροβομβίδες κρότου λάμψης και αντλίες νερού να διαλύσουν πλήθος διαδηλωτών που πραγματοποιούσαν πορεία προς το γραφείο του προέδρου, απαιτώντας την παραίτηση του.  

«Αγκαλιά» με τους δισεκατομμυριούχους

Η έκθεση επικεντρώνεται στη στενή σχέση του Ζούμα με τους μεγιστάνες αδελφούς Ατζάι, Ατούλ και Ρατζές Γκούπτα, τα επιχειρηματικά ενδιαφέροντα των οποίων κυμαίνονται από τα μέσα ενημέρωσης μέχρι τα ορυχεία.

Ο Ζούμα αρνείται ότι έδωσε την άδεια στους Γκούπτα να επηρεάζουν την κυβέρνηση του, όσο για τους εν λόγω αδελφούς διαψεύδουν ότι ζήτησαν την άδεια του προέδρου.

Ωστόσο η αρμόδια επιτροπή περιγράφει με λεπτομέρειες επτά επισκέψεις ενός νέου βουλευτή στο μέγαρο των αδελφών Γκούπτα στην πλούσια συνοικία Saxonwold του Γιοχάνεσμπουργκ πέρσι τον Δεκέμβριο, μόλις λίγες ημέρες πριν τον διορισμό του από τον Ζούμα στην κεφαλή του υπουργείου Οικονομικών. Και ο βουλευτής και οι Γκούπτα αρνούνται ότι κάτι ύποπτο διαμείφθηκε στις συναντήσεις αυτές.  

Στην έκθεση  αναφέρονται ακόμα: δεκάδες τηλεφωνήματα και συναντήσεις μεταξύ των δισεκατομμυριούχων αδελφών και του επικεφαλής της κρατικής εταιρείας ηλεκτρισμού και «μια εταιρική σχέση μετά της οικογένειας και του γιου του Ζούμα».

Η σύσταση της επιτροπής είναι να συγκροτηθεί επιτροπή με επικεφαλής δικαστή, μέσα σε 30 ημέρες για να διερευνηθεί πιθανές ενέργειες επιρροής της κυβέρνησης.

Συσσωρεύονται τα σκάνδαλα

Η υπόθεση είναι η τελευταίας μιας σειράς σκανδάλων που «ακολουθούν» τον Ζούμα από το 2009 που ανέλαβε την εξουσία. 

Ο 74χρονος πρόεδρος αναγκάστηκε να ζητήσει συγνώμη στις αρχές του χρόνου μετά την ετυμηγορία του Συνταγματικού Δικαστηρίου ότι παραβίασε το Σύνταγμα της χώρας στην υπόθεση ανακαίνισης του εξοχικού του, χρησιμοποιώντας πάνω από 14 εκατομμύρια ευρώ από τα κρατικά ταμεία. Τελικώς  επέστρεψε το ποσό των 525.000 ευρώ, ποσό που καθόρισε το υπουργείο Οικονομικών.

Στις αρχές της εβδομάδας ο επικεφαλής της εθνικής εισαγγελικής αρχής απέσυρε κατηγορίες για απάτη κατά του υπουργού Οικονομικών Pravin Gordhan μετά από έντονες αντιδράσεις μεταξύ των Νοτιοαφρικανών, που θεώρησαν ότι με την κίνηση αυτή οι πιστοί στον Ζούμα προσπαθούσαν να αναλάβουν το ταμείο του κράτους και να αποκτήσουν έτσι πρόσβαση σε μεγάλα κυβερνητικά συμβόλαια. 

Στο στόχαστρο όλων

Ο 75χρονος Ζούμα βρίσκεται στο επίκεντρο κριτικής από όλες τις πλευρές τις τελευταίες εβδομάδες, ακόμα και από το ίδιο του το κόμμα αλλά και τα ισχυρά εργατικά συνδικάτα.

Χαρακτηριστικό είναι ότι στελέχη του ANC παραβρέθηκαν σε συγκέντρωση  κατά του Ζούμα σήμερα, επιβεβαιώνοντας το βαθύ ρήγμα στο κόμμα μεταξύ των πιστών στον πρόεδρο και των λεγόμενων «μεταρρυθμιστών».  

Και τα βέλη εκτοξεύονται από παντού: από την οργάνωση με την ονομασία Save South Africa και επικεφαλής τον πρόεδρο μεγάλης εταιρείας εξόρυξης χρυσού, από την ομοσπονδία εργαζομένων στην υγεία και εργατών με 235.000 μέλη, ακόμα και από το Ιδρυμα Νέλσον Μαντέλα, που αποφεύγει συνήθως να παίρνει πολιτική θέση.

Ξεχωριστές συγκεντρώσεις κατά του Ζούμα πραγματοποιήθηκαν και στην Πραιτόρια από τα δυο μεγαλύτερα κόμματα της αντιπολίτευσης.

Η οικονομία της Νότιας Αφρικής έχει βαλτώσει τα τελευταία χρόνια, τα ποσοστά εγκληματικότητας έχουν αυξηθεί και τα βαθιά προβλήματα της φτώχειας παραμένουν άλυτα. Πρόσφατα δε ξέσπασαν και βίαιες φοιτητικές διαδηλώσεις για το κόστος των πανεπιστημιακών σπουδών.   

Οι άσσοι στο μανίκι του

Η εξουσία για τον Ζούμα δεν φαίνεται παρόλο αυτά να είναι τελειωμένη υπόθεση. Μεγάλο μέρος του συνδικαλιστικού κινήματος του παραμένει πιστό, η εκτελεστική επιτροπή του κόμματος κυριαρχείται από στελέχη που τον ακολουθούν και είναι σημαντική η υποστήριξη του από «τα κάτω» ειδικά στις αγροτικές περιοχές. 

Μπορεί το κόμμα να έχασε αρκετούς βασικούς δήμους στις τοπικές εκλογές του Αυγούστου, ωστόσο εσωτερικές δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι ότι ο «παράγοντας Ζούμα» δεν έπαιξε τόσο σημαντικό ρόλο, όσο η αποτυχία του κόμματος να τηρήσει τις υποσχέσεις του για καλής ποιότητας κοινωνικές υπηρεσίες, όπως την παροχή νερού και ρεύματος, την ανέγερση σχολείων και την βελτίωση της στέγασης. Οι επόμενες γενικές εκλογές έχουν προγραμματιστεί για το 2019.