Φόβοι για νέο εμφύλιο στη Λιβύη

Σε φαύλο κύκλο βίας κινδυνεύει να ξαναβουλιάξει η Λιβύη, καθώς η διαιώνιση του πολιτικού αδιεξόδου απειλεί να πυροδοτήσει νέο εμφύλιο πόλεμο στην εξαιρετικά ασταθή, «χωρισμένη» στα δύο, πετρελαιοπαραγωγό χώρα της βόρειας Αφρικής. Μετά κάποιες βδομάδες σχετικής ηρεμίας, η Τρίπολη συγκλονίστηκε την Παρασκευή και κυρίως το Σάββατο από φονικές ένοπλες συγκρούσεις και οδομαχίες μεταξύ παραστρατιωτικών ομάδων προσκείμενων στις δύο αντίπαλες κυβερνήσεις: του Αμπντελχαμίντ Ντμπέιμπα στη δυτική Λιβύη, που αναγνωρίζεται από τον ΟΗΕ, έχει έδρα στην πρωτεύουσα και υποστηρίζεται ενεργά από την Τουρκία και του πρώην υπουργού Εσωτερικών, Φάτι Μπασάγα, στην ανατολική Λιβύη, που έχει τις «πλάτες» του λιβυκού κοινοβουλίου στο Τομπρούκ όσο και του αυτοαποκαλούμενου Εθνικού Λιβυκού Στρατού υπό τον αμφιλεγόμενο στρατηγό Χαλίφα Χάφταρ και υποστηρίζεται μεταξύ άλλων από τη Ρωσία.

Διεθνή ΜΜΕ απέδιδαν τη νέα ανάφλεξη -με σφοδρές ανταλλαγές πυρών και από βαριά όπλα που έπληξαν ακόμα και νοσοκομεία, σκότωσαν τουλάχιστον 32 ανθρώπους και τραυμάτισαν 159- σε άλλη μια αποτυχημένη απόπειρα της κυβέρνησης Μπασάγα να πάρει τον έλεγχο της Τρίπολης και να εκδιώξει την ευφημιστικά αποκαλούμενη «κυβέρνηση εθνικής ενότητας» υπό τον Ντμπέιμπα, όπως είχε επιχειρήσει πάλι να κάνει νωρίτερα φέτος. «Ο Ντμπέιμπα δείχνει πιο στέρεος και πιο μόνιμος τώρα απ’ ό,τι 48 ώρες πριν» εκτιμούσε μιλώντας στο Reuters ο πολιτικός αναλυτής Τζάλελ Χαρτσάουι.

«Ο Χάφταρ και ο Αγκίλα Σάλεχ [σ.σ. ο πρόεδρος του λιβυκού κοινοβουλίου] πρέπει να αποφασίσουν κατά πόσο μπορούν να ζήσουν με μια συνθήκη στην οποία δεν έχουν σχεδόν κανέναν έλεγχο στην Τρίπολη» συμπλήρωνε, επισημαίνοντας ότι θα μπορούσε να ακολουθήσει νέος γύρος παρασκηνιακών διαπραγματεύσεων ανάμεσα στους βασικούς «παίχτες» και τους ξένους υποστηρικτές τους. Από την άλλη πάντως δεν απέκλειε οι δύο πλευρές να προσπαθήσουν να οικοδομήσουν νέες στρατιωτικές συμμαχίες προκειμένου να επεκτείνουν τις περιοχές που ελέγχουν, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε επίπεδο κλιμάκωσης της βίας. Οι λιβυκές πολιτοφυλακές εξάλλου είναι διαβόητες (και) για το πόσο εύκολα αλλάζουν στρατόπεδο, ανάλογα με τη συγκυρία και τα κυρίαρχα συμφέροντα.

«Αρκετές [παραστρατιωτικές] ομάδες προσκείμενες στον Μπασάγα στην Τρίπολη φαίνεται πως έχασαν τον έλεγχο εδάφους εντός της πρωτεύουσας» σημείωνε μάλιστα το ειδησεογραφικό πρακτορείο. «Απόπειρες από άλλες δυνάμεις, που πρόσκεινται σε εκείνον και προσπαθούν να προχωρήσουν μέσα στην πρωτεύουσα από τα δυτικά και τα νότια, φαίνεται πως έχουν φρενάρει. Βασικό στρατιωτικό κομβόι, που ξεκίνησε από τη Μισράτα ανατολικά της Τρίπολης, όπου βρίσκεται εδώ και βδομάδες η βάση του Μπασάγα, γύρισε πίσω χωρίς να φτάσει στην πρωτεύουσα».

Ο δε Ντμπέιμπα, περιστοιχισμένος από σωματοφύλακες, εμφανίστηκε σε βίντεο να χαιρετά μαχητές το βράδυ του Σαββάτου ευχαριστώντας τους που υπερασπίστηκαν την Τρίπολη. Οπως ισχυρίστηκε η κυβέρνησή του, οι αιματηρές συγκρούσεις ξέσπασαν έπειτα από κατάρρευση διαπραγματεύσεων με την αντίπαλη πλευρά – διαπραγματεύσεων που ο Μπασάγα αρνείται ότι έγιναν, εξακολουθώντας να κατηγορεί τον Ντμπέιμπα πως βρίσκεται «παράνομα» στην εξουσία. Ο τελευταίος αρνείται επίμονα να παραδώσει τη διακυβέρνηση της χώρας αν δεν γίνουν εθνικές εκλογές. Ωστόσο η προοπτική αυτή -στο πλαίσιο ειρηνευτικής διαδικασίας υπό τον ΟΗΕ- κατέρρευσε με πάταγο πέρσι, αφού οι δύο πλευρές δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν ούτε καν στους κανόνες που θα διέπουν την κρίσιμη ψηφοφορία. Σημειωτέον ότι ένοπλες συμπλοκές με νεκρούς και τραυματίες είχαν ξεσπάσει και τον Ιούλιο.

Με βάση πάντως όσα υποστηρίζει το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, όπως ανέφερε η ιστοσελίδα Libya Review, Τούρκοι διοικητές Σύρων μισθοφόρων, που έχει στείλει ο Ταγίπ Ερντογάν στη Λιβύη προς υποστήριξη της κυβέρνησης Ντμπέιμπα, τους διέταξαν να μην εμπλακούν στις προχθεσινές συγκρούσεις. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η Τουρκία έχει καθυστερήσει να τους πληρώσει μισθούς πέντε μηνών και έχει σταματήσει να τους αφήνει να επιστρέφουν στη Συρία στο πλαίσιο άδειας ή/και αντικατάστασής τους με άλλους μαχητές, καθώς προετοιμαζόταν -μέχρι πρότινος τουλάχιστον- νέα τουρκική στρατιωτική επέμβαση κατά των Κούρδων της βόρειας Συρίας. Στο στρατόπεδο Γιαρμούκ της Λιβύης, όπου σταθμεύουν πολλοί Σύροι μισθοφόροι, φέρεται να έχει ενταθεί η δυσαρέσκεια στις τάξεις τους αφού δεν τους χορηγείται πια ούτε επίδομα σίτισης, ενώ διοικητές πολιτοφυλακών «συνεχίζουν να κλέβουν μέρος των μισθών τους»…