Εκθεση – κόλαφος για την Ερυθραία

Αν τα 4 και πλέον χρόνια εμφύλιου πολέμου στη Συρία εξηγούν τα αίτια της μαζικής φυγής Σύρων προσφύγων προς γειτονικές χώρες και την Ε.Ε., τα 22 συναπτά έτη στυγνής δικτατορίας στην Ερυθραία δεν αφήνουν καμιά απορία για τους λόγους που σχεδόν 5.000 κάτοικοί της την εγκαταλείπουν κάθε μήνα, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του ΟΗΕ για το -άγνωστο σε πολλούς- μικρό και φτωχό κράτος στο Κέρας της Αφρικής.

«Δεν μας προκαλεί έκπληξη το γεγονός πως ένα μεγάλο μέρος όσων διαπλέουν τη Μεσόγειο και χρησιμοποιούν παράνομες διόδους προς την Ευρώπη προέρχονται από την Ερυθραία. Προσπαθούν να γλιτώσουν από μια χώρα η οποία δεν κυβερνάται από τον νόμο αλλά τον φόβο. […] Σπάνια συναντάμε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε κλίμακα και εύρος όπως βλέπουμε σήμερα στην Ερυθραία» υπογράμμισε η Σίλα Κίθαρουθ, μέλος της επιτροπής που συνέταξε την έκθεση-κόλαφο των 500 σελίδων.

Κόλαφο για το ολοκληρωτικό καθεστώς του 69χρονου «προέδρου» Ησαΐα Αφουέρκι, που κυβερνά την Ερυθραία χωρίς εκλογές και αντιπολίτευση από το 1993, μετά τον πόλεμο της ανεξαρτησίας από τη γειτονική Αιθιοπία. Στον ίδιο τον τύραννο, άλλωστε, στο προεδρικό του γραφείο, στο κόμμα του, στις δυνάμεις ασφαλείας του και στα υπουργεία Αμυνας, Δικαιοσύνης και Πληροφοριών αναγνωρίζει η έκθεση τους βασικούς αυτουργούς της καταστολής και ουσιαστικά υποδούλωσης ενός λαού 6,3 εκατομμυρίων – με χρόνιες πρακτικές που θα μπορούσαν να συνιστούν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Εξωδικαστικές φυλακίσεις και εκτελέσεις, εξαφανίσεις, βασανιστήρια, σεξουαλική βία, απαγόρευση ύπαρξης άλλων πολιτικών κομμάτων και αντιπολιτευόμενων ΜΜΕ είναι κομμάτι της ζοφερής καθημερινότητας στην Ερυθραία. Ενας από τους πρωταρχικούς λόγους όμως που εξωθεί -ειδικά τους νέους- στον μονόδρομο της προσφυγιάς είναι η υποχρεωτική θητεία στον στρατό και η καταναγκαστική εργασία που αυτή συνεπάγεται, χωρίς κανένα χρονικό όριο.

Παρότι η στρατολόγηση είναι επιβεβλημένη με την ενηλικίωση, η -18μηνη τυπικά- θητεία συνήθως συνεχίζεται επ’ άπειρον, προσφέροντας στο κράτος πάμφθηνα εργατικά χέρια. Στρατιώτες-δούλους, δηλαδή, που αποτελούν κατ’ ουσίαν το βασικό εργατικό δυναμικό της χώρας, με αμοιβές κάτω των 2 δολαρίων τη μέρα. Μεταξύ των 700 συνεντεύξεων και έγγραφων μαρτυριών πολιτών της Ερυθραίας, που συμπεριλαμβάνονται στην έκθεση, είναι κι αυτή ενός άντρα ο οποίος κατάφερε να δραπετεύσει έπειτα από 17 χρόνια καταναγκαστικής εργασίας στον στρατό.

Εκτός από «λιποτάκτες» που εκτελούνται πάραυτα αν συλληφθούν, η ίδια «τύχη» περιμένει και τους «προδότες» που επιχειρούν να βγουν από τα σύνορα. Η πολιτική «πυροβολούμε και σκοτώνουμε» όποιον τολμήσει να αποπειραθεί να φύγει παράνομα από τη χώρα εφαρμόζεται ακόμα κατά κόρον, παρά τους ισχυρισμούς του καθεστώτος περί του αντιθέτου.

Η διάχυτη κουλτούρα του φόβου που επιβάλλει ο κρατικός μηχανισμός του δικτάτορα έγκειται επίσης στην αδιάλειπτη παρακολούθηση των πάντων από τις μυστικές υπηρεσίες, αλλά και την αναγκαστική στρατολόγηση πολιτών για να κατασκοπεύουν και να καταδίδουν ο ένας τον άλλον στις Αρχές – κατάσταση που προκαλεί στον πληθυσμό μια μόνιμη αίσθηση αγωνίας και παράνοιας. «Οταν βρισκόμουν στην Ερυθραία, ένιωθα πως δεν μπορούσα ούτε καν να σκεφτώ, επειδή φοβόμουν ότι ο κόσμος μπορούσε να διαβάσει τις σκέψεις μου» καταθέτει ένας από τους μάρτυρες.

Ολα αυτά αποκαλύπτουν με σαφήνεια τα γενεσιουργά αίτια της μαζικής εξόδου των πολιτών της Ερυθραίας. Μετά τους Σύρους, αποτελούν πια τη δεύτερη μεγαλύτερη αριθμητικά ομάδα προσφύγων που επιχειρούν τον επικίνδυνο διάπλου της Μεσογείου μέσα σε δουλεμπορικά σκάφη. Την απάντηση σε όσους τους βαφτίζουν «οικονομικούς μετανάστες» τη δίνει η ίδια η έκθεση. «Αποδίδοντας την απόφασή τους να φύγουν αποκλειστικά σε οικονομικούς λόγους, αγνοεί κανείς τη δεινή κατάσταση των ανθρώπινων δικαιωμάτων στην Ερυθραία και τα πραγματικά βάσανα του λαού της. Οι άνθρωποι αυτοί εγκαταλείπουν σοβαρές παραβιάσεις ανθρώπινων δικαιωμάτων στην πατρίδα τους και έχουν ανάγκη διεθνούς προστασίας».