Λιβύη: στο έλεος παραστρατιωτικών ομάδων

Σχεδόν επτά χρόνια μετά την ανατροπή -με δυτική στρατιωτική επέμβαση, υπό το γενικό πρόσταγμα του ΝΑΤΟ- και το λιντσάρισμα του Μουαμάρ Καντάφι, η Λιβύη βυθίζεται ολοένα και περισσότερο στο χάος, ενόσω υποτίθεται ότι οδεύει προς γενικές εκλογές.

Διαδικασία που, προς μεγάλη προσμονή των Βρυξελλών και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων (βλ. κυρίως Ιταλία), θα μπορούσε ενδεχομένως να την καταστήσουν έστω και τυπικά «χώρα ασφαλή» και συνεπώς «ανάχωμα» στις προσφυγικές/μεταναστευτικές ροές από τα αφρικανικά εδάφη.

Αυτή τη φορά αιτία για την κρίση δεν είναι η ανοιχτή διαμάχη εξουσίας μεταξύ της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Τρίπολης (GNA) και της παράλληλης «κυβέρνησης του Τομπρούκ» στα πετρελαιοπαραγωγά ανατολικά εδάφη της χώρας, αλλά η επικίνδυνη κλιμάκωση των αιματηρών συγκρούσεων μεταξύ παραστρατιωτικών ομάδων στην ίδια τη λιβυκή πρωτεύουσα που εδώ και δύο 24ωρα έχει κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Σε μία όχι και τόσο μεγάλη ειρωνεία της Ιστορίας οι ένοπλες ομάδες που συγκρούονται εντός και πέριξ της Τρίπολης είχαν διαδραματίσει σημαίνοντα ρόλο στη δυτική επέμβαση του 2011 για την ανατροπή του Καντάφι.

Μεγαλύτερη και σημαντικότερη από αυτές είναι η «Εβδομη Ταξιαρχία», που εδρεύει στην Τραχούνα (65 χλμ. νοτιοανατολικά της πρωτεύουσας), υποτίθεται ότι συνεργάζεται με την GNA, αλλά από τις 27 Αυγούστου έχει εξαπολύσει επίθεση κατά αντίπαλων παραστρατιωτικών ομάδων καταλαμβάνοντας μέχρι και το αεροδρόμιο της Τρίπολης.

Μια πρόσκαιρη συμφωνία εκεχειρίας στις 28 του μήνα κατέρρευσε αμέσως, με αποτέλεσμα οι συγκρούσεις να επεκταθούν και να κλιμακωθούν, με σκληρές οδομαχίες και ρίψεις όλμων στα τυφλά, μέσα σε πυκνοκατοικημένες περιοχές.

Την Κυριακή ορισμένοι έπληξαν μέχρι και ένα κέντρο κράτησης προσφύγων και μεταναστών στη λιβυκή πρωτεύουσα σκοτώνοντας δύο αμάχους.

Συνολικά ο μέχρι στιγμής απολογισμός είναι τουλάχιστον 47 νεκροί -εκ των οποίων τουλάχιστον 18 άμαχοι, ανάμεσά τους τέσσερα παιδιά- και δεκάδες τραυματίες.

Μέσα στη γενική αναταραχή εν τω μεταξύ περίπου 400 κατάδικοι που κρατούνται στις φυλακές του Αϊν Ζαρά, στα νοτιοανατολικά προάστια της Τρίπολης, δραπέτευσαν σχεδόν ανενόχλητοι, ανάμεσά τους πολλοί υποστηρικτές του Μουαμάρ Καντάφι.

Κρούοντας από τον περασμένο Απρίλιο καμπανάκι για «ολιγοπώλιο» ενός «καρτέλ παραστρατιωτικών» στη Λιβύη, ο Βόλφραμ Λάχερ του Γερμανικού Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων και Ασφάλειας στηλίτευε σε έκθεσή του την αυξημένη πολιτική επιρροή κυρίως τεσσάρων ομάδων, μεταξύ αυτών και η «Εβδομη Ταξιαρχία».

Χρόνια ανικανότητα

«Η λεηλασία των κρατικών κονδυλίων -σήμα κατατεθέν της πολιτικής οικονομίας της Λιβύης- ωφελεί πλέον μια στενότερη ομάδα σε επίπεδα πρωτοφανή από το 2011 κι εντεύθεν» αναφέρει. Και «όσοι παίκτες αποκλείονται από αυτή τη συμφωνία», επισήμανε, «σχηματίζουν συμμαχίες για να αλλάξουν διά της βίας την ισορροπία δυνάμεων στην Τρίπολη».

«Αυτό ακριβώς συνέβη προ έξι ή επτά μηνών μεταξύ των ενόπλων της Ζιντάν, της Μισράτα, της Ταρχούνα και της Ταζούρα» λέει στο αραβικό δίκτυο Al Jazeera ο πολιτικός αναλυτής Ταρέκ Μεγκερίσι.

«Σχεδίαζαν την επίθεση στην Τρίπολη εδώ και καιρό» υποστηρίζει, προσθέτοντας ότι τους συνδράμουν και μικρότερες ομάδες που είχαν εκδιωχθεί από τη λιβυκή πρωτεύουσα στο πρόσφατο παρελθόν.

Κατά πολλούς αναλυτές, οι εξελίξεις καταδεικνύουν τη χρόνια ανικανότητα (ή και απροθυμία) της GNA να διαλύσει τις παραστρατιωτικές ομάδες, στις οποίες μέχρι τώρα στηριζόταν, και να τις ενσωματώσει στον -υποτυπώδη είναι αλήθεια- κρατικό μηχανισμό ασφαλείας.

Αντ’ αυτού τις τελευταίες ημέρες συγκρότησε μια δική της «αντιτρομοκρατική ταξιαρχία», με έτερους παραστρατιωτικούς.

«Η είσοδος κι άλλων ένοπλων ομάδων στην πρωτεύουσα απλώς θα υποδαυλίσει την κατάσταση» προειδοποίησε δυτικός διπλωμάτης μιλώντας ανωνύμως στο πρακτορείο AFP.

Καυτηριάζοντας την κατάσταση στο διαδίκτυο, ένας χρήστης σχολίασε με ειρωνεία ότι στην Τρίπολη παίζεται πια «το πρωτάθλημα των παραστρατιωτικών»…

Μπροστά στον ορατό κίνδυνο η κατάσταση να ξεφύγει από κάθε έλεγχο, στρατιωτικά και πολιτικά, η UNSMIL (Αποστολή Στήριξης του ΟΗΕ στη Λιβύη) κάλεσε για σήμερα «όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές» να συμμετάσχουν σε κατεπείγουσα «διευρυμένη συνάντηση» προκειμένου να διεξαχθεί «διάλογος για την κατάσταση στον τομέα της ασφάλειας».

Παραμένει ωστόσο άγνωστο εάν και ποιοι θα δώσουν το «παρών». Ο χρόνος εν τω μεταξύ ήδη μετρά αντίστροφα για τις 16 Σεπτεμβρίου, οπότε λήγει τυπικά το τελεσίγραφο για την κατάρτιση Συντάγματος στη χώρα, εν όψει των γενικών εκλογών που προγραμματίζονται έως τα τέλη του έτους αλλά βρίσκουν κάθετα αντίθετες πολλές από τις αντιμαχόμενες παραστρατιωτικές ομάδες.

Στο μεσοδιάστημα, τηρώντας αμήχανη στάση αναμονής, οι ΗΠΑ, η Βρετανία, η Γαλλία και η (πρώην αποικιοκρατική δύναμη στη Λιβύη) Ιταλία εξέδωσαν το Σάββατο κοινή ανακοίνωση καλώντας σε άμεσο τερματισμό της βίας.

Καταδίκασαν κάθε απόπειρα «αποδυνάμωσης των νόμιμων λιβυκών αρχών και παρεμπόδισης της εν εξελίξει πολιτικής διαδικασίας». Και προειδοποίησαν «όσους επιδιώκουν να υπονομεύσουν τη σταθερότητα στην Τρίπολη ή οπουδήποτε στη Λιβύη ότι θα λογοδοτήσουν», χωρίς να διευκρινίσουν και το πώς.