Drones: ο επιταχυντής της ευρωπαϊκής κούρσας εξοπλισμών

Η είδηση πως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Πολωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο πρόκειται να συνεργαστούν για την από κοινού παραγωγή ώς το 2027 αυτόνομων στρατιωτικών drones χαμηλού κόστους (Low-Cost Effectors and Autonomous Platforms) προκάλεσε έκπληξη την περασμένη Παρασκευή. Σε άλλες εποχές ίσως να ήταν αδιανόητη μια τόσο στενή συνεργασία των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών αμυντικών βιομηχανιών, ωστόσο μια σειρά γεγονότων τους τελευταίους μήνες ανέτρεψε τα δεδομένα, αναδιαμορφώνοντας την αμυντική στρατηγική της Ευρώπης: από τη μία, οι διαρκείς υπερπτήσεις drones και μαχητικών αεροσκαφών πάνω από ευρωπαϊκούς στρατηγικούς στόχους, όπως για παράδειγμα αεροδρόμια στη Δανία, τη Σουηδία και τη Γερμανία και στρατιωτικές βάσεις στο Βέλγιο, την Ολλανδία και τη Γαλλία. Και από την άλλη, οι διαρκείς προειδοποιήσεις της Ουάσινγκτον πως οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μειώσουν τη συμβολή τους στο ΝΑΤΟ, με φόντο την επιδείνωση των σχέσεων ΗΠΑ-Ευρώπης, που κορυφώθηκε με τις εμπρηστικές δηλώσεις Τραμπ για τη διεκδίκηση της Γριλανδίας.

Τον τόνο είχε δώσει μία εβδομάδα νωρίτερα η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δηλώνοντας στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου πως η Ευρώπη πρέπει τώρα να «ανεβάσει ταχύτητα» και να «αναλάβει τις ευθύνες της», καθιστώντας σαφές πως η Ε.E. πλέον κινείται αφενός σε τροχιά αμυντικής απεξάρτησης από τις ΗΠΑ και αφετέρου σε μια πορεία επιτάχυνσης της στρατιωτικής θωράκισής της, ιδιαίτερα έναντι της Ρωσίας. Τα μη επανδρωμένα συστήματα -ιπτάμενα (UAV), επίγεια (UGV), θαλάσσια (USV) και υποθαλάσσια (UUV/AUV)- παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτόν τον σχεδιασμό.

Σχεδιασμός ετοιμότητας

Από τον περασμένο Μάρτιο, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιο «ReArm Europe / Readiness 2030», αναζωπυρώθηκε μια νέα εξοπλιστική κούρσα, αφού το πρόγραμμα στοχεύει στη μαζική ενίσχυση των αμυντικών επενδύσεων μέσα από την κινητοποίηση έως και 800 δισεκατομμυρίων ευρώ μέχρι το 2030. Ως κίνητρο στα κράτη-μέλη η Ε.Ε. προέβλεψε τόσο την ενεργοποίηση της εθνικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, ώστε να επιτρέπεται η αύξηση των αμυντικών δαπανών στους κρατικούς προϋπολογισμούς, όσο και τη δρομολόγηση του χρηματοδοτικού μέσου δράσης για την ασφάλεια στην Ευρώπη (SAFE), ύψους 150 δισ. ευρώ. Μέσω δανείων που αναμένεται να εκταμιευτούν ώς το 2030 και να αποπληρωθούν σε βάθος 45 ετών, επιδιώκεται η ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, δίνοντας προτεραιότητα στις επενδύσεις σε drones, κυβερνοασφάλεια και αντιπυραυλική άμυνα.

Προτεραιότητα στα μη επανδρωμένα συστήματα δίνεται και στον Οδικό Χάρτη για το «Readiness 2030» που δημοσιεύτηκε τον Οκτώβριο και θέτει ως στόχο τα κράτη-μέλη να προμηθεύονται τουλάχιστον το 50% του αμυντικού εξοπλισμού τους εντός της Ε.Ε. ώς το 2030 και το 60% έως το 2035. Σε πρόσφατη έκθεσή τους, αναλυτές της ολλανδικής Rabobank αναφέρουν πως το 80% του στρατιωτικού εξοπλισμού των κρατών-μελών παράγεται αυτή τη στιγμή εκτός Ε.Ε., ενώ εκτιμούν πως τα τελευταία χρόνια τα ευρωπαϊκά κράτη παρήγαγαν λιγότερο από το 30% των στρατιωτικών drones τους. Ανάμεσα στα έργα που προτάσσει ο Οδικός Χάρτης για να αντιστρέψει αυτούς τους δείκτες είναι το «Eastern Flank Watch», που στοχεύει στην αντιμετώπιση απειλών στα ανατολικά σύνορα της Ευρώπης, καθώς και το περιβόητο «European Drone Defence Initiative», γνωστό και ως «Τείχος κατά των Drones»: ένα πολυεπίπεδο δίκτυο συστημάτων ανίχνευσης και αναχαίτισης των drones που εισβάλλουν στον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο, το οποίο αναμένεται να είναι λειτουργικό το 2027.

Το ουκρανικό «εργαστήριο»

Στον σχεδιασμό και την ανάπτυξη του anti-drone τείχους αναμένεται να συμβάλει και η Ουκρανία, με την οποία η Ε.Ε. σχημάτισε «συμμαχία για τα drones» με ένα πρόγραμμα ύψους 6 δισ. ευρώ που έχει ως στόχο αφενός τη στρατιωτική ενίσχυση της χώρας, καθώς εισέρχεται στον πέμπτο χρόνο πολέμου με τη Ρωσία, αφετέρου τη μεταφορά της ουκρανικής τεχνογνωσίας προς την Ευρώπη. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια η Ουκρανία κατάφερε να καθιερωθεί ως «drone υπερδύναμη», παράγοντας ετησίως, σύμφωνα με το Bloomberg, περίπου τέσσερα εκατομμύρια.

Εκτιμάται πως τα ουκρανικά μη επανδρωμένα συστήματα ευθύνονται για πάνω από τα δύο τρίτα των απωλειών εξοπλισμού της Ρωσίας, ενώ πρόσφατα η ουκρανική Υπηρεσία Ασφαλείας (SBU) ανακοίνωσε πως το 2025 καταστράφηκαν από drones 15 ρωσικά στρατιωτικά αεροσκάφη σε αεροπορικές βάσεις, προκαλώντας απώλειες που υπερβαίνουν το 1 δισ. δολάρια.

Από την πλευρά του, ο ρωσικός στρατός εκτιμάται -βάσει υπολογισμών του ουκρανικού United24- πως το 2025 εκτόξευσε κατά της Ουκρανίας περίπου 100.000 drones, 60.000 αεροπορικές βόμβες και 2.400 πυραύλους. Την ίδια ώρα, έκθεση της Υπηρεσίας Προστασίας του Συντάγματος της Λετονίας (SAB) υπολογίζει πως τα drones ευθύνονται για το 70%-80% των τραυματισμών και θανάτων τόσο στις ουκρανικές όσο και στις ρωσικές δυνάμεις.

«Με ένα drone μπορεί να καταστραφεί ένα πλοίο που κόστισε εκατομμύρια»

Πώς ο πόλεμος κοστίζει λιγότερο χάρη στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, με το βλέμμα του αναλυτή Chris Kremidas-Courtney

Για τον Chris Kremidas-Courtney, αναλυτή του European Policy Center και του Κέντρου Πολιτικής Ασφάλειας της Γενεύης και στρατηγικό σύμβουλο Ε.Ε.-ΝΑΤΟ σε θέματα άμυνας και υβριδικών απειλών, τα μη επανδρωμένα συστήματα στην Ουκρανία έφεραν μια «επανάσταση» στην ακρίβεια στόχου που, όπως λέει, εξαλείφει τις ανισότητες στο πεδίο μάχης: «Πρόκειται για τη μαζική ακρίβεια. Με ένα drone που κόστισε μερικές δεκάδες χιλιάδες ευρώ, μπορεί να καταστραφεί ένα πολεμικό πλοίο που κόστισε εκατομμύρια ευρώ. Αντίθετα, δεν απαιτείται ένας πύραυλος κόστους ενός εκατομμυρίου ευρώ για την κατάρριψη ενός drone αξίας 30.000 ευρώ, η αποτροπή των drones μπορεί επίσης να κοστίσει πολύ φθηνότερα. Η ακρίβεια στόχου πλέον δεν είναι ακριβή, πράγμα που σημαίνει ότι μικρότερα κράτη μπορούν να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερα κράτη σε πολέμους. Ετσι η Ουκρανία είναι σε θέση να κρατά σε απόσταση τους Ρώσους».

Οπως επισημαίνει στο MIIR, στο πεδίο της μάχης με τη στρατηγική αυτή οι Ουκρανοί ανάγκασαν τους Ρώσους να ακολουθήσουν, ενώ στην πορεία αναγκάστηκαν και οι ίδιοι να αλλάξουν τον τρόπο που πολεμούν: «Κάθε μήνα οι Ρώσοι αναπτύσσουν αντίμετρα, τρόπους να αποτρέψουν τα ουκρανικά drones. Και έτσι κάθε 30 με 60 ημέρες οι Ουκρανοί επανασχεδιάζουν τα πάντα. Ετσι τώρα έχουμε έναν στρατό που βαδίζει και πολεμά και ακριβώς πίσω του βρίσκεται μια ομάδα μηχανικών και εργαστήρια που κατασκευάζουν νέα όπλα, εκσυγχρονίζοντας τα πάντα κάθε 30-60 ημέρες. Πρόκειται για μια εντελώς διαφορετική νοοτροπία και διαδικασία».

Τη διαδικασία αυτή παρακολουθούν στενά οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, που αναζητούν τρόπους αντιμετώπισης της ασυμμετρίας κόστους-άμυνας εν μέσω υψηλού πληθωρισμού και δημοσιονομικής πίεσης. Δεν είναι τυχαίο που στην τελευταία συνάντησή τους στην Αθήνα τον Νοέμβριο, Κυριάκος Μητσοτάκης και Βολοντίμιρ Ζελένσκι συμφώνησαν, μεταξύ άλλων, στην εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας-Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας στην ανάπτυξη και χρήση θαλάσσιων drones και στη διεξαγωγή κοινών εκπαιδεύσεων.

Οι μαζικές επενδύσεις στη Γηραιά Ηπειρο

Το κόστος της ευρωπαϊκής άμυνας αυξήθηκε κατά 62,8% από το 2020 ώς το 2025. Από 198 δισεκατομμύρια € το 2020, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκτιμά πως το κόστος στην Ε.Ε. άγγιξε τα 381 δισ. € για το 2025, αυξημένο κατά 11% από την προηγούμενη χρονιά. Το 2024 η ευρωπαϊκή άμυνα κόστισε 343 δισ. €, με τη Γερμανία και τη Γαλλία να ευθύνονται για το 44% του συνόλου και την Ελλάδα στη 12η θέση με αμυντικές δαπάνες στα 6,5 δισ. ευρώ. Η αύξηση στις αμυντικές επενδύσεις των κρατών-μελών στην πενταετία φτάνει το 150%, ενώ το 2024 ο κύκλος εργασιών της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας ήταν 183,4 δισ. €, σημειώνοντας αύξηση 13,8% από το 2023. Κεντρικό ρόλο στην κινητοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας παίζει πλέον η ζήτηση για μη επανδρωμένα συστήματα.

Η Γερμανία, που τον Ιανουάριο ανακοίνωσε έναν αμυντικό προϋπολογισμό-ρεκόρ, ύψους 108 δισ. €, πρόκειται να παραγγείλει για πρώτη φορά χιλιάδες «καμικάζι» drones, με γερμανικές startups όπως η Stark Defence και η Helsing να περιμένουν παραγγελίες ύψους 300 εκατ. €. Περισσότερα από 400 εκατ. € θα δαπανήσει και η Σουηδία σε μη επανδρωμένα στρατιωτικά συστήματα που θα παραδοθούν την επόμενη διετία και θα περιλαμβάνουν μεγάλου βεληνεκούς επιθετικά drones, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και αναγνωριστικά drones, καθώς και drones θαλάσσιας επιτήρησης και ναρκαλιείας. Η Πορτογαλία αναμένεται φέτος να παραλάβει το πρώτο ευρωπαϊκό πολεμικό πλοίο που έχει σχεδιαστεί ειδικά για επιχειρήσεις με drones, σε αέρα, επιφάνεια και βυθό, κόστους 132 εκατ. €.

Στην Ιταλία, που αναμένεται να λάβει περίπου 15 δισ. € από το SAFE, ακολουθείται ένα δόγμα ανάλογο με το ελληνικό, με «ευρεία υιοθέτηση των τεχνολογιών drone σε όλα τα τμήματα του Στρατού, επιχειρησιακή ενσωμάτωση που θα εκτείνεται μέχρι τα χαμηλότερα επίπεδα». Η χώρα έχει ήδη διαθέσει από τον προϋπολογισμό του 2025 3,2 δισ. € για την ανάπτυξη και προμήθεια μη επανδρωμένων συστημάτων και τουλάχιστον 600 εκατ. € για την αναβάθμιση των τηλεκατευθυνόμενων αεροσκαφών MQ-9A της Πολεμικής Αεροπορίας.

Τον Ιούνιο η ιταλική Leonardo ανακοίνωσε τη δημιουργία μιας κοινοπραξίας με την τουρκική Baykar Technologies για την ανάπτυξη τεχνολογιών για συστήματα τηλεχειρισμού, ενώ μπορεί να συμμετάσχουν και άλλες χώρες με εμπειρία στον τομέα, όπως η Ουκρανία και η Πολωνία (ειδικά για τα mini-drones). Η Ισπανία επέλεξε τον δρόμο της εγχώριας εκβιομηχάνισης μέσω διεθνών συνεργασιών, όπως αυτή που ανακοινώθηκε τον Ιανουάριο μεταξύ της ιταλικής Indra και του ομίλου EDGE με έδρα τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η κοινοπραξία, με ένα χαρτοφυλάκιο παραγγελιών που εκτιμάται σε περίπου 2 δισ. € ετησίως, θα εδρεύει στην Ισπανία, όπου θα κατασκευαστούν δύο εργοστάσια παραγωγής drones και σχετικού εξοπλισμού. Ο όμιλος EDGE προχώρησε πέρυσι στην εξαγορά του 30% της ισραηλινής εταιρείας ThirdEye, που εξειδικεύεται σε drones.

Αμυντική συνεργασία με ισραηλινές εταιρείες υπάρχει και στην Αυστρία, που έχει ήδη παραλάβει τα πρώτα 315 συστήματα «backpack» της ισραηλινής Elbit Systems, εταιρεία με ενεργό συμμετοχή στη γενοκτονία της Γάζας. Ως το τέλος της χρονιάς θα λάβει ακόμα 15 συστήματα κοντινής εμβέλειας, ενώ στόχος είναι να τεθούν σε λειτουργία χίλια συστήματα drone έως το 2032. Για την αντι-drone άμυνα διαθέτει επίσης συστήματα της Rheinmetall, όπως το Skyranger.

Από την άλλη, η Βουλγαρία διαθέτει περιορισμένες δυνατότητες αποτροπής drones. Η χώρα αναμένεται μέσω του SAFE να λάβει χρηματοδότηση 3,2 δισ. € για εννέα έργα, μεταξύ των οποίων η αγορά ραντάρ 3D, συστημάτων αεράμυνας, drones και τεχνολογιών ανίχνευσης και αντιμετώπισης UAV. Ταυτόχρονα συζητείται η δημιουργία ενός νέου κλάδου των ενόπλων δυνάμεων με έμφαση στα drones/αντι-drones. Ωστόσο, πολλές πρωτοβουλίες -συμπεριλαμβανομένου του ανατολικού «τείχους drones»- παραμένουν σε μεγάλο βαθμό στα χαρτιά.

Τα drones στο νέο ελληνικό αμυντικό δόγμα

Στην Ελλάδα, όπου το υπουργείο Εθνικής Αμυνας προχωρά με την «Ατζέντα 2030», η χρήση και η αντιμετώπιση drones έχουν αποκτήσει αυξημένη βαρύτητα. Στο πλαίσιο αυτό ανακοινώθηκε ήδη τον περασμένο Σεπτέμβριο πως θα λειτουργήσει στην Τρίπολη Σχολή Αυτονόμως Κινουμένων Οχημάτων (drones) και συστημάτων αντι-drones. Παράλληλα, οι περίπου 10.000 οπλίτες που πέρασαν στις 24 Φεβρουαρίου τις πύλες των κέντρων εκπαίδευσης νεοσυλλέκτων του στρατού θα είναι οι πρώτοι που θα υπηρετήσουν βάσει ενός νέου μοντέλου, το οποίο στη διάρκειας δέκα εβδομάδων βασική εκπαίδευση συμπεριλαμβάνει εκπαίδευση στα συστήματα μη επανδρωμένων αεροσκαφών (ΣμηΕΑ), συνδυάζοντας θεωρητική και πρακτική κατάρτιση, μεθόδους ανίχνευσης-εντοπισμού-αντιμετώπισης drones και ασκήσεις σε εξομοιωτή. Στο τέλος κάποιοι θα επιλέγονται για επιπλέον εκπαίδευση και απόκτηση της δεξιότητας «χειριστή ΣμηΕΑ».

Στα τέλη Ιανουαρίου το Γενικό Επιτελείο Στρατού προχώρησε για πρώτη φορά στη σύνταξη και έκδοση ειδικού Εγχειριδίου Εκστρατείας με τίτλο «Τακτική Χρησιμοποίηση Πολυκόπτερων και Τρόποι Αντιμετώπισης», αξιοποιώντας και την ανάλυση πρόσφατων επιχειρησιακών εμπειριών, ιδιαίτερα από τον πόλεμο στην Ουκρανία. «Το εγχειρίδιο λέει τις λεπτομέρειες χρήσης ή τις λεπτομέρειες αντιμετώπισης drones. Βασιζόμαστε στα συμπεράσματα που έχουν άλλοι στρατοί και ήδη αρχίζουμε να έχουμε και κάποια δικά μας συμπεράσματα, διότι έχουμε πετάξει και τα Heron, ειδικά για επιτήρηση. Τώρα οι Ενοπλες Δυνάμεις αρχίζουν και παίρνουν κάποια συστήματα, έστω και σε μικρούς αριθμούς, τα οποία βλέπουμε δοκιμαστικά», εξηγεί στο MIIR ο αντιστράτηγος (ε.α.) Ιπποκράτης Δασκαλάκης, διευθυντής Μελετών του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ) και διδάκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Ο κ. Δασκαλάκης, που διδάσκει και στη Σχολή Εθνικής Αμύνης και στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου, τονίζει πως η χρήση drones ενισχύει σημαντικά τις αμυντικές ικανότητες της Ελλάδας στο σύνθετο πεδίο του Αιγαίου, ωστόσο, όπως και στην Ουκρανία, απαιτεί διαρκή εξέταση και αναπροσαρμογή των τακτικών, αλλά και της τεχνολογίας. «Και να μην εκπλαγούμε αν σε 3-4 χρόνια δεν έχουμε καν χειριστές. Αρα ποιος θα νικάει; Ο καλύτερος αλγόριθμος. Εκεί οδηγούμαστε και είναι μεγάλο πρόβλημα, διότι καμία χώρα δεν προλαβαίνει την τεχνολογία. Το 2020 είχαν τρομερή επιτυχία τα τουρκικά Μπαϊρακτάρ, σήμερα είναι εν μέρει ξεπερασμένα. Μεγάλες εταιρείες είναι πλέον διστακτικές να κάνουν μια τρομερή επένδυση και να αντιγράψουν ένα επιτυχημένο μοντέλο, γιατί μπορεί σε έναν χρόνο, όταν θα βγαίνει στην παραγωγή, να είναι ξεπερασμένο».

«Battle-proven»

Η έρευνα, ανάπτυξη και παραγωγή drones απαιτεί χρόνο και χρήμα. Ανάμεσα στα πέντε εξοπλιστικά προγράμματα που συμπεριέλαβε η Ελλάδα στην πρόταση χρηματοδότησης από το SAFE, από όπου αρχικά αναμένεται να λάβει 788 εκατ. ευρώ -ενώ έχει καταθέσει αναθεωρημένη πρόταση ύψους 2,9 δισ. ευρώ- είναι και η ανάπτυξη μη επανδρωμένων οχημάτων από ελληνικές εταιρείες σε κοινοπραξίες με ευρωπαϊκούς ομίλους («Εφ.Συν.», 4/11/2025) και αντι-drones συστημάτων, όπως το «Κένταυρος», που παράγει η Ελληνική Αμυντική Βιομηχανία σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ).

Πρόκειται για το μοναδικό «battle-proven» ελληνικό σύστημα, αφού δοκιμάστηκε επί του πεδίου στην Ερυθρά Θάλασσα, εντοπίζοντας και καταρρίπτοντας drones των Χούθι που εξαπέλυαν επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων. Για το «Κένταυρος», που προβλέπεται να τοποθετηθεί σταδιακά σε όλα τα πλοία του Πολεμικού Ναυτικού, αναμένεται να δημιουργηθεί γραμμή παραγωγής, ενώ ενδιαφέρον για την απόκτησή του έχουν εκδηλώσει Κύπρος και Βουλγαρία. Πρόσφατα η ΕΑΒ ανακοίνωσε την ενοποίηση δυνατοτήτων του συστήματος με το ισραηλινό αντιαεροπορικό σύστημα Barak MX της Israel Aerospace Industries, εντείνοντας τη σύσφιγξη των αμυντικών σχέσεων Ελλάδας-Ισραήλ.

Στην ατζέντα της ΕΑΒ βρίσκονται ακόμα το ραντάρ «Τηλέμαχος», το αντι-drone σύστημα «Υπερίων» και το drone «Αρχύτας II». Τον Δεκέμβριο ανακοινώθηκε επίσης από τον Νίκο Δένδια η δημιουργία μονάδας παραγωγής drones κατηγορίας FPV (First-Person View) στους Τοξότες Ξάνθης, που θα έχει τη δυνατότητα κατασκευής 1.000 drones τον μήνα. Εναν μήνα πριν, στο πλαίσιο της άσκησης «Αίσιος Οιωνός» που είχε ως επίκεντρο τη χρήση και αντιμετώπιση μη επανδρωμένων συστημάτων, 37 ελληνικές εταιρείες είχαν τη δυνατότητα να δοκιμάσουν τα προϊόντα τους σε επιχειρησιακό περιβάλλον. Τον Μάρτιο του 2025 έγινε γνωστό πως με τη χρηματοδότηση 12 εκατ. ευρώ μέσω του «ReArm» θα δρομολογηθεί η κατασκευή δύο τύπων πλωτών drones και ενός συστήματος διαχείρισης μάχης για κανονιοφόρους.

Παρά την έντονη κινητικότητα για τη μαζικότερη παραγωγή μη επανδρωμένων αεροσκαφών που αναμένεται προσεχώς να τελεσφορήσει, η Ελλάδα ακόμη υστερεί στον συγκεκριμένο κλάδο. «Καθυστερήσαμε να ξεκινήσουμε, είναι αλήθεια», λέει ο αντιστράτηγος ε.α. Ιπποκράτης Δασκαλάκης, ενώ τονίζει πως εκτός από την απόκτηση drones δεν πρέπει κανείς να ξεχνά τη σημασία και το κόστος των ενημερώσεων των συστημάτων και των συχνών επανεκπαιδεύσεων που θα απαιτηθούν. «Αρα αυτά τα συστήματα εκτιμάμε πως για τα επόμενα χρόνια θα παίρνουν και μεγαλύτερο ποσοστό του αμυντικού προϋπολογισμού. Τώρα ακόμη είμαστε, ίσως, στο δύσκολο σημείο τού να επιλέξουμε κατάλληλα συστήματα για να ξεκινήσουμε».

Επιδείξεις

Το ελληνικό ενδιαφέρον για απόκτηση drones και αντι-drones συστημάτων έχουν αντιληφθεί, όπως ήταν αναμενόμενο, εκπρόσωποι ξένων εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον κλάδο. Στις σχετικές ανακοινώσεις για τα εξοπλιστικά του ΥΠΕΘΑ καταγράφονται συχνές -τρεις τουλάχιστον τον Ιανουάριο- παρουσιάσεις και επιδείξεις σχετικών προϊόντων στο ελληνικό επιτελείο. Στις ομιλίες του Chris Kremidas-Courtney σε εκπροσώπους της Ε.Ε., του ΝΑΤΟ και κυβερνήσεων τονίζεται πως η διεθνής αγορά μη επανδρωμένων συστημάτων είναι αρκετά ανταγωνιστική και κατακερματισμένη και οι υποψήφιοι επενδυτές πρέπει να εξετάζουν τις μακροπρόθεσμες προοπτικές των συστημάτων που επιλέγουν.

Παραγγελίες

«Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση κινητοποιεί τις παραγγελίες αυτήν την περίοδο. Η πολιτική και η ισχύς ορισμένων εκ των μεγάλων εταιρειών μπορούν να πιέσουν προς την αγορά συστημάτων που ίσως δεν χρειάζονται. Γιατί; Διότι τα έχουν ήδη κατασκευάσει και θέλουν να τα πουλήσουν», εξηγεί, προσθέτοντας πως «η τεχνολογία και η επιστήμη πρέπει να υποδεικνύουν τις σωστές επιλογές, όχι η πολιτική».

Στο Μακροπρόθεσμο Πρόγραμμα Αμυντικών Εξοπλισμών του ΥΠΕΘΑ για τα επόμενα 12 συν 8 χρόνια προβλέπεται ένα μοντέλο επενδύσεων με σταθερή εθνική συμμετοχή τουλάχιστον 25% μεσοσταθμικά της ελληνικής βιομηχανίας στα εξοπλιστικά προγράμματα. «Ηδη το ΕΛΚΑΚ έχει προκηρύξει 18 καινοτόμα προγράμματα 88 εκατ. ευρώ, ενώ για το 2026 έχουν προβλεφθεί 75 εκατ. ευρώ», δήλωσε ο Νίκος Δένδιας κατά τη συζήτηση για την ψήφιση του προϋπολογισμού. Ο υπουργός Εθνικής Αμυνας εξάλλου θύμισε στην πρόσφατη σύνοδο υπουργών Αμυνας του ΝΑΤΟ πως η Ελλάδα είναι από τις λίγες χώρες εντός του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. που δαπανά στην άμυνα ποσοστό μεγαλύτερο του 3% του ΑΕΠ της χώρας. «Αν κάνουμε συνολικά τον υπολογισμό και των κονδυλίων που συνδυάζονται με αυτό, οι αμυντικές δαπάνες προσεγγίζουν -αν δεν υπερβαίνουν- το 5%», είπε.

◼️ Το άρθρο αυτό γράφτηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PULSE, στο οποίο συμμετέχει κατ’ αποκλειστικότητα η «Εφ.Συν.». Συνεργάστηκαν οι Andrea Carli (Il Sole 24 Ore – Ιταλία), Lola García-Ajofrín (El Confidencial – Ισπανία), Martin Tschiderer & Lukas Kapeller (Der Standard – Αυστρία) και Nikola Lalov (Mediapool – Βουλγαρία).