Τον «απομονωμένο» –κατά την κυβέρνηση Μητσοτάκη– πρόεδρο της Τουρκίας, Ταγίπ Ερντογάν, υποδέχθηκε σήμερα στον Λευκό Οίκο ο Ντόναλντ Τραμπ. Η ανακοίνωση της συνάντησης των δύο ηγετών έδωσε ελπίδες στην Άγκυρα ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να εξετάσουν την άρση της απαγόρευσης πώλησης των μαχητικών αεροσκαφών F-35.
Σήμερα ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται σύντομα να άρουν την αναστολή των πωλήσεων προηγμένων μαχητικών αεροσκαφών στην Άγκυρα. Επίσης καθώς αποχαιρετούσε τον Ερντογάν, χαρακτήρισε τη συνάντηση ως «καλή», χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Μπάρακ: «Εξαιρετική» η συνάντηση
Ως «εξαιρετική» χαρακτήρισε ο πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Τουρκία Τομ Μπάρακ τη συνάντηση Τραμπ με Ερντογάν. Όπως ανέφερε, στο τραπέζι τέθηκαν μεταξύ άλλων τα ζητήματα των S-400, των F-35, των F-16, σημειώνοντας ότι υπήρξε πρόοδος. «Πιστεύω ότι πολλοί θα εκπλαγούν σχετικά με το πόσο συνεργάσιμες ήταν οι πλευρές μεταξύ τους», πρόσθεσε χαρακτηριστικά.
Απαντώντας σε ερώτηση για τον χρόνο υλοποίησης των συμφωνηθέντων, εξήγησε την καθυστέρηση, λέγοντας «εδώ είναι Ουάσινγκτον, και η λέξη γρήγορα δεν υπάρχει. Παρόλο που πιστεύω ότι θα υπάρξει κάποια πρόοδος, οι νόμοι που έχουν θεσπιστεί από το Κογκρέσο, τόσο ο CAATSA όσο και η τροπολογία στον αμυντικό προϋπολογισμό (NDAA), απαιτούν τη συνεργασία τόσο του Κογκρέσου όσο και του προέδρου. Οι πλευρές βρίσκονται σε τροχιά για να το πετύχουν, και εμείς πιέζουμε για να ολοκληρωθεί αυτό».
Σε ερώτηση για το ενδεχόμενο παραχώρησης των F-35, απάντησε πως «είναι μια διαδικασία και ο Λευκός Οίκος θα σας πει περισσότερα». Για τα F-16, ανέφερε ότι «ισχύει το ίδιο, οι Τούρκοι είναι καλοί στο παζάρι, τα πάντα έχουν να κάνουν με τα χρήματα». Αναφερόμενος στα προβλήματα που δημιουργεί η Τουρκία στην Ελλάδα και την Κύπρο, ο Αμερικανός πρέσβης σημείωσε ότι «έρχεται μια πολύ καλή πρέσβης στην Αθήνα. Έως τώρα δεν είχαμε με ποιον να τα συζητήσουμε. Έχουμε κοινή κατανόηση να βάλουμε τέλος σε όλα αυτά». Σε διευκρινιστική ερώτηση εάν ζητείται από την Άγκυρα να σταματήσει τις ενέργειες αυτές, απάντησε «ζητάμε από όλους να τα σταματήσουν όλα αυτά».
⇒ ΗΠΑ και Τουρκία υπέγραψαν «Μνημόνιο Στρατηγικής Συνεργασίας στον Τομέα της Πολιτικής Πυρηνικής Ενέργειας». Τα έργα που θα υλοποιηθούν στο πλαίσιο της συμφωνίας αναμένεται να ενισχύσουν τη στρατηγική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών σε πολλούς τομείς, από τις ενεργειακές τεχνολογίες έως τις επενδύσεις σε υποδομές.
Η θερμή υποδοχή και τα F-35
Η επαφή των ηγετών ξεκίνησε σε θερμό κλίμα στο Οβάλ Γραφείο, με τον Ερντογάν να εκφράζει την αισιοδοξία του πως θα μπορούσε να βρεθεί μια λύση στο θέμα των F-35. Ερωτηθείς αν προτίθεται συμφωνήσει στην πώληση των F-35 στην Τουρκία, ο Ντόναλντ Τραμπ απάντησε : «Νομίζω ότι θα καταφέρει να αγοράσει ό,τι θέλει να αγοράσει». Και πρόσθεσε: «Αυτός χρειάζεται συγκεκριμένα πράγματα, και εμείς χρειαζόμαστε συγκεκριμένα πράγματα, και θα καταλήξουμε σε ένα συμπέρασμα… Θα το ξέρετε μέχρι το τέλος της ημέρας», πρόσθεσε.
Από την πλευρά του ο Τούρκος πρόεδρος, αναφερόμενος στο θέμα των μαχητικών F-35, όπως και της προμήθειας νέων και εκσυγχρονισμού του υφιστάμενου στόλου των τουρκικών μαχητικών F-16, είχε πει προηγουμένως: «Πιστεύω ότι σήμερα θα έχουμε την ευκαιρία να συζητήσουμε διεξοδικά το θέμα των F-35 και F-16, καθώς και το θέμα της Halk Bank», της τουρκικής κρατικής τράπεζας που έχει δικαστικές εκκρεμότητες με την αμερικανική Δικαιοσύνη, κατηγορούμενη για παραβίαση των κυρώσεων προς το Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είπε επίσης, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ότι αν η συνάντηση με τον κ. Ερντογάν είναι καλή «μπορούμε να άρουμε αμέσως» τις κυρώσεις CAATSA».
Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Τραμπ, οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκλεισαν την Τουρκία, σύμμαχο στο ΝΑΤΟ, από το πρόγραμμα των F-35, αφού η Άγκυρα αγόρασε σύστημα αεράμυνας από τη Ρωσία. Αμερικανοί αξιωματούχοι ανησυχούσαν ότι η χρήση του ρωσικού πυραυλικού συστήματος εδάφους-αέρος S-400 από την Τουρκία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη συλλογή δεδομένων σχετικά με τις δυνατότητες του F-35 και ότι οι πληροφορίες θα μπορούσαν να καταλήξουν σε ρωσικά χέρια.
⇒ Ο Ερντογάν υποσχέθηκε ότι η Τουρκία θα κάνει ό,τι της αναλογεί στο θέμα της επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης.
Έπειτα από πέντε χρόνια
Η επίσκεψη αυτή ήταν η πρώτη του Ερντογάν στον Λευκό Οίκο από το μακρινό 2019. Οι δύο ηγέτες σφυρηλάτησαν αυτό που ο Τραμπ χαρακτήρισε ως «πολύ καλή σχέση» κατά τη διάρκεια της πρώτης του επίσκεψης στον Λευκό Οίκο, παρά το γεγονός ότι η σχέση ΗΠΑ-Τουρκίας είναι συχνά περίπλοκη.
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν επικαλεστεί ανησυχίες για το ιστορικό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία υπό τον Ερντογάν και τους δεσμούς της χώρας με τη Ρωσία. Οι εντάσεις μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ, ενός άλλου σημαντικού συμμάχου των ΗΠΑ, σχετικά με τη Γάζα και τη Συρία, έχουν κατά καιρούς δυσκολέψει τις σχέσεις με την Τουρκία.
«Το καλύτερο που θα μπορούσε να κάνει είναι να μην αγοράζει πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τη Ρωσία», είπε ο Τραμπ για τον Ερντογάν. Ο Τραμπ πρόσθεσε ότι ο Ερντογάν χαίρει σεβασμού τόσο από τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν όσο και από τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι. «Νομίζω ότι θα μπορούσε να έχει μεγάλη επιρροή αν το θέλει», σημείωσε επίσης.
Ο Ερντογάν έχει καταστήσει σαφές ότι ανυπομονεί να δει την άρση της αναστολής των F-35. «Δεν νομίζω ότι είναι κάτι που αρμόζει σε μια στρατηγική συνεργασία και δεν νομίζω ότι είναι ο σωστός τρόπος», δήλωσε ο Ερντογάν σε συνέντευξή του αυτή την εβδομάδα στο Fox News.
Τα πολεμικά μέτωπα
Ο Τραμπ φέρεται να βλέπει τον Ερντογάν ως κρίσιμο εταίρο και καθοριστικό ενδιάμεσο στην προσπάθειά του να υπάρξει λύση στους πολέμους σε Ουκρανία και Λωρίδα της Γάζας. Η κυβέρνηση Τραμπ συμφωνεί επίσης, σε μεγάλο βαθμό, με την προσέγγιση της Τουρκίας στη Συρία, καθώς και τα δύο έθνη εναρμονίζουν τη στάση τους απέναντι στην κάποτε απομονωμένη χώρα μετά την πτώση του Σύρου ηγέτη Μπασάρ αλ-Άσαντ τον περασμένο Δεκέμβριο.
Η συνάντησή τους έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή, καθώς το Ισραήλ κλιμακώνει τις επιθέσεις στη Γάζα και συνεχίζει τη γενοκτονία, εν μέσω αυξανόμενης διεθνούς πίεσης για διπλωματική επίλυση του Παλαιστινιακού ζητήματος.
«Πιστεύω ότι η συνάντησή μας με τον Πρόεδρο Τραμπ θα συμβάλει στον τερματισμό των πολέμων και των συγκρούσεων στην περιοχή μας στο πλαίσιο του κοινού μας οράματος για παγκόσμια ειρήνη και θα ενισχύσει περαιτέρω τη συνεργασία μεταξύ των χωρών μας», έχει δηλώσει ο Ερντογάν.
Ο Ερντογάν μετέβη στη Νέα Υόρκη για να παραστεί στη σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Νέα Υόρκη, συμμετείχε σε δεξίωση που παρέθεσε την Τρίτη ο Τραμπ και η πρώτη κυρία Μελάνια Τραμπ προς τιμήν των αρχηγών κρατών και των συζύγων τους. Ξεχωριστά, ο Ερντογάν, μαζί με τον Τραμπ, παρευρέθηκε την Τρίτη σε πολυμερή συνάντηση για τη Γάζα στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης.
