Ο ΟΗΕ βάζει τα μόνιμα μέλη να «απολογούνται» όταν ασκούν βέτο

Η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών έκανε σήμερα ένα πρώτο βήμα για να θέσει τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας στο παγκόσμιο προσκήνιο, όταν αυτά χρησιμοποιούν το δικαίωμα αρνησικυρίας τους.

Πρόκειται για μια ενέργεια που έρχεται ενώ η Ρωσία χρησιμοποιεί το βέτο της για να μπλοκάρει δρομολογούμενες αποφάσεις άλλων κρατών του ΟΗΕ, σε σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Το ψήφισμα, το οποίο εγκρίθηκε από τη συνέλευση των 193 μελών, δεν εξαλείφει ούτε περιορίζει το δικαίωμα αρνησικυρίας των μόνιμων μελών, δηλαδή των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ρωσίας, της Κίνας, της Βρετανίας και της Γαλλία. Ωστόσο, για πρώτη φορά θα πρέπει να διεξάγεται συζήτηση για την κατάσταση που έχει ως αποτέλεσμα την άσκηση βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας, μέσα σε χρονικό διάστημα δέκα εργάσιμων ημερών. Κατά τη συζήτηση αυτή, θα δίνεται προτεραιότητα στη λίστα των ομιλητών, στους εκπροσώπους του μόνιμου μέλους που άσκησε το δικαίωμα αρνησικυρίας. Ουσιαστικά, λοιπόν, ο ΟΗΕ τους καλεί να αιτιολογήσουν γιατί προέβησαν στην άσκηση του δικαιώματος αρνησικυρίας. 

Η συνέλευση δεν απαιτείται να λάβει ή να εξετάσει οποιαδήποτε ενέργεια, αλλά η συζήτηση θα μπορούσε να βάλει τους ασκούντες βέτο σε δύσκολη θέση και παράλληλα να επιτρέψει να τοποθετηθούν μια σειρά από άλλες χώρες. 

Ο πρεσβευτής του Λιχτενστάιν στον ΟΗΕ, Christian Wenaweser, ο οποίος πρωτοστάτησε στο ψήφισμα, υπογράμμισε ότι η κίνηση αυτή έχει ως στόχο «να προωθήσει τη φωνή όλων εμάς που δεν έχουμε δικαίωμα αρνησικυρίας και που δεν συμμετέχουμε στο Συμβούλιο Ασφαλείας, σε θέματα διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας, επειδή επηρεάζει όλους μας».

Παρουσιάζοντας το ψήφισμα στη συνέλευση το πρωί της Τρίτης, ο Wenaweser αναφέρθηκε στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου και στην αποτυχία του Συμβουλίου Ασφαλείας να αναλάβει δράση. Το ψήφισμα είχε περίπου 80 συν-υποστηρικτές, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ηνωμένου Βασιλείου.