«Oχι άλλο μπλα μπλα μπλα», επανέλαβε χθες απευθυνόμενη στους ηγέτες του πλανήτη η Σουηδή ακτιβίστρια Γκρέτα Τούνμπεργκ στη Γλασκόβη, αφού πρώτα τους τραγούδησε ρυθμικά, παρέα με άλλους οικολόγους διαδηλωτές, «Μπορείτε να χώσετε την κλιματική σας κρίση στον κ@@@ σας».
Στο πνεύμα της νεαρής Γκρέτα, έχουμε κάθε λόγο να αμφιβάλλουμε σοβαρά για το κατά πόσο οι μεγάλες δεσμεύσεις θα μετουσιωθούν σε πράξεις. Πάντως, χθες, τρίτη μέρα της COP26, της συνόδου του ΟΗΕ για το κλίμα, σε επίπεδο «μπλα μπλα μπλα» πήγαμε μια χαρά. Βέβαια, στην ομιλία που έδωσε το απόγευμα ο Βρετανός πρωθυπουργός και οικοδεσπότης της συνόδου, Μπόρις Τζόνσον, λίγο πριν αναχωρήσει για το Λονδίνο, παραδέχτηκε ότι «έχουμε ακόμα πολύ δρόμο μπροστά μας» και τόνισε ότι «θα πρέπει να αποφύγουμε τις ψεύτικες ελπίδες», δηλώνοντας παράλληλα «συγκρατημένα αισιόδοξος».
Αντίθετα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν έκανε λόγο για ιστορική πρόοδο. «Δεν μπορώ να ανακαλέσω στη μνήμη άλλες μέρες που να ήταν τόσο πετυχημένες για το κλίμα όσο αυτές οι δυο μέρες», είπε σε συνέντευξη Τύπου λίγο πριν αναχωρήσει για την Ουάσινγκτον.
Η πρώτη μεγάλη δέσμευση της ημέρας αφορά τον τερματισμό της αποψίλωσης των δασών ώς το 2030. Σε αυτό συμφώνησαν περίπου 100 χώρες στις οποίες βρίσκεται το 85% των δασών του πλανήτη, ανάμεσά τους το αρκτικό δάσος του Καναδά, η ζούγκλα του Αμαζονίου και το τροπικό δάσος της λεκάνης του Κονγκό. Η ειρωνεία είναι ότι τη συμφωνία προσυπέγραψε και η Βραζιλία του Μπολσονάρο, επί της θητείας του οποίου αυξήθηκε και πάλι σημαντικά η αποψίλωση του Αμαζονίου ύστερα από μια περίοδο σχετικής ύφεσης. «Αν μπορούσα να τον βαθμολογήσω από το 1 ώς το 10, θα του έβαζα -1.000. Καταστρέφει τη χώρα μας», είπε στο BBC ο Βραζιλιάνος οικολόγος ακτιβιστής Γκαμπριέλ Μπουσάλε Σίλβα.
Η πρωτοβουλία αυτή, που θα λάβει δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση 16,5 δισ. ευρώ (για το 1 δισ. δεσμεύτηκε η Ε.Ε.) σε διάστημα ετών, είναι ζωτικής σημασίας για να επιτευχθεί ο στόχος να περιοριστεί η άνοδος της θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό Κελσίου, όπως δήλωσε ο Μπόρις Τζόνσον. Ωστόσο, οι οικολογικές οργανώσεις εκφράζουν τους ενδοιασμούς τους. Η Greenpeace θεωρεί το χρονοδιάγραμμα πολύ μακρύ. «Είναι σαν να δίνουμε το πράσινο φως για άλλη μια δεκαετία αποψίλωσης», δήλωσαν εκπρόσωποι της οργάνωσης.
Η Global Witness ανησυχεί μήπως επαναληφθούν «οι αποτυχίες προηγούμενων παρόμοιων δεσμεύσεων». Για παράδειγμα, η Δήλωση της Νέας Υόρκης για τα δάση του 2014, όταν πολλές χώρες, επιχειρήσεις και αυτόχθονες λαοί δεσμεύτηκαν να μειωθεί κατά το ήμισυ η αποψίλωση δασών ώς το 2020 και να τερματιστεί το 2030.
Τέλος, εκπρόσωποι οργανώσεων αυτοχθόνων που παραβρέθηκαν στη Γλασκόβη διαμαρτύρονται για το γεγονός ότι δεν συμπεριλήφθηκαν στις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία για τα δάση. «Είναι μια συμφωνία μεταξύ κυβερνήσεων. Η δική μας φωνή δεν ακούστηκε», είπε η Κρετά Καϊνγκάνγκ, συντονίστρια της Ενωσης Αυτοχθόνων Λαών της Βραζιλίας.
Μια άλλη συμφωνία για την οποία πανηγύρισαν οι ηγέτες των μεγάλων δυνάμεων είναι η μείωση των εκπομπών μεθανίου, ενός από τα αέρια που συμβάλλουν σημαντικά στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, κατά 30% έως το 2030 σε σχέση με το 2020. Κάπου 80 χώρες ανέλαβαν τη δέσμευση, ανάμεσά τους οι ΗΠΑ και τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. «Το μεθάνιο είναι ένα από τα αέρια που μπορούμε να μειώσουμε το ταχύτερο δυνατόν» και η μείωσή του «θα μπορούσε να επιβραδύνει αμέσως την υπερθέρμανση», τόνισε η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία ανακοίνωσε τη σχετική συμφωνία.
«Το μεθάνιο είναι ένα από τα πιο ισχυρά αέρια του θερμοκηπίου», πρόσθεσε ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν, ο οποίος νωρίτερα ζήτησε συγγνώμη για την απόφαση του προκατόχου του, Ντόναλντ Τραμπ, να αποσύρει τις ΗΠΑ από τη Διεθνή Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα. Με ενθουσιασμό σχεδόν ο Μπάιντεν πρόσθεσε ότι η δέσμευση για το μεθάνιο θα αλλάξει τα δεδομένα, όχι μόνο στην κλιματική αλλαγή, αλλά θα βοηθήσει επίσης τη γενική υγεία των ανθρώπων, τις προμήθειες τροφίμων, θα ενισχύσει τις οικονομίες, θα εξοικονομήσει χρήματα στις εταιρείες μειώνοντας τις διαρροές και θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας.
Κάποιοι επιστήμονες πάντως που μίλησαν στην Guardian δεν συμμερίζονται τον ενθουσιασμό του. «Ετσι όπως έχουν τα πράγματα, το μεθάνιο είναι μάλλον ένας αντιπερισπασμός από την κύρια αποστολή που είναι η αποδέσμευση της παγκόσμιας οικονομίας από τα ορυκτά καύσιμα, τα οποία ευθύνονται για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα», εκτιμά ο Ρέι Πιεριμπέρ, καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Για τον Μάιλς Αλεν, καθηγητή Γεωσυστημικών Επιστημών επίσης από την Οξφόρδη, η μείωση των εκπομπών μεθανίου κατά 30% θα έριχνε τη θερμοκρασία της ατμόσφαιρας περίπου κατά ένα δέκατο βαθμού Κελσίου. «Στο μεταξύ», σχολιάζει, «οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα αυξάνουν τη θερμοκρασία πάνω από δύο δέκατα ανά δεκαετία».
