Αντιδρούν στο ιταλικό μπλόκο στις εξαγωγές εμβολίων

«Το κουτί της Πανδώρας άνοιξε. [Είναι] λάθος. [Δίνει] λευκή επιταγή σε μιμητές. Θα μπορούσε να έχει μοιραίες συνέπειες, π.χ. στις αλυσίδες προμηθειών. [Είναι] προάγγελος μιας παγκόσμιας μάχης για τα εμβόλια κατά της Covid-19; Η κλιμάκωση αναπόφευκτη»…

Μομφές, προειδοποιήσεις και καίρια ερωτήματα εμπεριέχει το αιχμηρό τουίτ του Μπερντ Λάνγκε, Γερμανού ευρωβουλευτή και επικεφαλής της Επιτροπής Εμπορίου του Ευρωκοινοβουλίου, στον απόηχο της πρώτης απαγόρευσης εξαγωγής εμβολίων από την Ε.Ε. Οπως γνωστοποιήθηκε την Πέμπτη, η Ιταλία -με τη ρητή συγκατάθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής- ενεργοποίησε πρώτη φορά τον νεοσυσταθέντα μηχανισμό ελέγχου των εξαγωγών εμβολίων από το ευρωπαϊκό μπλοκ, εμποδίζοντας την αποστολή 250.000 δόσεων του σκευάσματος των AstraZeneca/Πανεπιστημίου Οξφόρδης στην Αυστραλία.

Η κυβέρνηση του Μάριο Ντράγκι επικαλέστηκε τις μεγάλες καθυστερήσεις στις παραδόσεις από τη βρετανο-σουηδική φαρμακοβιομηχανία, κατά παράβαση των όρων του συμβολαίου της με την Ε.Ε. Ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών, Λουίτζι ντι Μάιο, τόνισε μάλιστα πως η Αυστραλία δεν αποτελεί «ευάλωτη» χώρα σε επιδημιολογικό επίπεδο, ούτε συνιστά «εχθρική πράξη» εναντίον της το μπλοκάρισμα της συγκεκριμένης παρτίδας.

Η κίνηση της Ρώμης -την οποία θα ακολουθούσε και το Παρίσι, αν χρειαζόταν, όπως φρόντισε να επισημάνει ο υπουργός Υγείας της Γαλλίας, Ολιβιέ Βεράν- αναζωπύρωσε τις επικρίσεις και τις ανησυχίες πως η Ε.Ε. διολισθαίνει στον προστατευτισμό -αν όχι στον εθνικισμό- ως προς τις προμήθειες εμβολίων για να καλύψει τις δικές της αστοχίες, με κίνδυνο να υπάρξουν πράξεις μίμησης και αντιποίνων. Ηδη το Βερολίνο συνέστησε προσοχή, ενώ το ζήτημα προκάλεσε την παρέμβαση και του Λονδίνου.

«Η παγκόσμια ανάκαμψη από την Covid βασίζεται στη διεθνή συνεργασία. Ολοι εξαρτόμαστε από τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες. Η επιβολή περιορισμών θέτει σε κίνδυνο τις παγκόσμιες προσπάθειες καταπολέμησης του ιού», δήλωσε χθες όλο νόημα εκπρόσωπος του πρωθυπουργού της Βρετανίας. Ο Μπόρις Τζόνσον είχε θορυβηθεί ιδιαιτέρως όταν θεσπίστηκε ο ευρωπαϊκός μηχανισμός στα τέλη Ιανουαρίου, όχι μόνο εξαιτίας της μεγαλειώδους γκάφας με την ολιγόωρη ενεργοποίησή του για τη Βόρεια Ιρλανδία λίγο μετά την ολοκλήρωση του Brexit, αλλά φοβούμενος πως τυχόν απαγόρευση εξαγωγών εμβολίων από την Ε.Ε. θα έπληττε το ταχύτατο εμβολιαστικό πρόγραμμα της δικής του χώρας.

«Ο πρωθυπουργός πράγματι μίλησε με την πρόεδρο [της Ευρωπαϊκής Επιτροπής] Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν νωρίτερα φέτος κι εκείνη επιβεβαίωσε ότι ο μηχανισμός τους εστιαζόταν στη διαφάνεια και δεν στόχευε να περιορίσει τις εξαγωγές των εταιρειών» συμπλήρωσε ο εκπρόσωπος του Τζόνσον. «Αναμένουμε από την Ε.Ε. να συνεχίσει να τηρεί τις δεσμεύσεις της».

Θυμίζουμε πως, όταν ξέσπασε η οξύτατη κόντρα ανάμεσα στην Κομισιόν και την AstraZeneca, υπήρξαν διαρροές και υποψίες πως ο φαρμακευτικός κολοσσός παρασκεύαζε εμβόλια σε εργοστάσια εντός Ε.Ε. πουλώντας τα σε τρίτες χώρες, την ώρα που αρνείτο να μεταφέρει ποσότητες από βρετανικά εργοστάσια στο ευρωπαϊκό μπλοκ, επικαλούμενος προκλητικά πως η Βρετανία έχει προτεραιότητα (και) επειδή υπέγραψε πρώτη συμβόλαιο μαζί του.

Εξαιρουμένης της ιταλικής απαγόρευσης, η Ε.Ε. έχει εγκρίνει ώς τώρα όλα τα αιτήματα εταιρειών -174 συνολικά- για εξαγωγές εκατομμυρίων δόσεων εμβολίων προς 29 χώρες, ανάμεσά τους Αυστραλία, Βρετανία, Ιαπωνία, Καναδάς και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, υπογράμμισε χθες εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για να σώσει τα προσχήματα και να υπερασπιστεί τη Ρώμη. Οσες εταιρείες σέβονται τις δεσμεύσεις τους δεν έχουν να φοβούνται τίποτα, είναι το μήνυμα που θέλει να περάσει η Κομισιόν, με τη Φον ντερ Λάιεν να αναφέρει την προηγούμενη βδομάδα πως σχεδόν όλα τα αιτήματα εξαγωγών που ικανοποιήθηκαν έγιναν από τις Pfizer/BioNTech, ενώ επετράπη και στις AstraZeneca και Moderna να εξαγάγουν εμβόλια, πολύ μικρότερων όμως ποσοτήτων.

«Απογοητευμένη και συγχυσμένη» από το μπλόκο της Ρώμης είχε δηλώσει στο μεταξύ η κυβέρνηση της Αυστραλίας διά στόματος του υπουργού Οικονομίας Σάιμον Μπέρμινγκχαμ, με τον Αυστραλό πρωθυπουργό Σκοτ Μόρισον να επιχειρεί κατόπιν να υποβαθμίσει το θέμα, λέγοντας πως «κατανοεί» το άγχος της Ιταλίας και άλλων ευρωπαϊκών χωρών λόγω κακής επιδημιολογικής κατάστασης. Ενώ όμως υποστήριξε πως δεν επλήγη το εγχώριο εμβολιαστικό πρόγραμμα, ζήτησε αναθεώρηση της απόφασης από την Ε.Ε. Ανησυχία εξέφρασε από την πλευρά του και ο υπουργός Εμβολίων της Ιαπωνίας, Τάρο Κόνο, καλώντας το υπουργείο Εξωτερικών να διερευνήσει το θέμα και να εξασφαλίσει τις ποσότητες που προορίζονται για τη Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου.

Εσωτερικές διαφωνίες

Κάποιοι αναλυτές δεν αποκλείουν τη δημιουργία κακού προηγούμενου από την Ε.Ε., το οποίο ενδέχεται να βρει μπροστά της, με κίνδυνο ο έλεγχος και δη ο περιορισμός στις εξαγωγές εμβολίων να της γυρίσει μπούμερανγκ, ειδικά σε ζητήματα προμήθειας πρώτων υλών για την παρασκευή τους. Στις ακούσιες συνέπειες αυτής της πρωτοβουλίας αναφέρθηκε και ο διευθύνων σύμβουλος της γερμανικής CureVac, Φραντς-Βέρνερ Χάας, μιλώντας σε ευρωβουλευτές: «Μας έχει πλήξει κάπως, επειδή δεν μπορούσαμε να μεταφέρουμε υλικό για κλινικές δοκιμές στη Λατινική Αμερική», επισήμανε. «Χάσαμε μία βδομάδα για να στείλουμε υλικό που ήταν απαραίτητο και είναι απαραίτητο για τη διεξαγωγή της κλινικής δοκιμής».

Εσωτερικές διαφωνίες εκφράζονται παράλληλα για τα ρωσικά και τα κινεζικά εμβόλια, με τον Γάλλο υπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Κλεμάν Μπον, να ισχυρίζεται πως θα επηρεαστεί η (υποτιθέμενη) «αλληλεγγύη» της Ε.Ε. αν κράτη-μέλη καταφύγουν σε αυτά τα σκευάσματα (όπως κάνουν ήδη Ουγγαρία και Σλοβακία, ενδεχομένως Τσεχία, Πολωνία και Κροατία). Ωστόσο μιλώντας στο Politico, ο Ευρωπαίος επίτροπος Εσωτερικής Αγοράς, Τιερί Μπρετόν, δήλωσε πως «είναι εντάξει» τυχόν αγορά ρωσικών και κινεζικών εμβολίων από χώρες της Ε.Ε., αν τα σκευάσματα λάβουν έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων.

Το Sputnik V βρίσκεται ήδη υπό αξιολόγηση. Τον ελέφαντα στο δωμάτιο ανέδειξε με χθεσινό άρθρο του στην Guardian ο επικεφαλής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγεσούς, τασσόμενος υπέρ της απελευθέρωσης των πατεντών εμβολίων από τις παρασκευάστριες εταιρείες, προκειμένου να παραμεριστούν τα κέρδη τους και να επιταχυνθεί άμεσα η παραγωγή δόσεων – συνακόλουθα κι ο εμβολιασμός του παγκόσμιου πληθυσμού.