Ως μια πρώτη, έστω μικρή, ρωγμή στη «μέγκενη» των αμερικανικών οικονομικών κυρώσεων σε βάρος του Ιράν -από τα επίκεντρα της πανδημίας- εκλαμβάνεται η χθεσινή ανακοίνωση Γαλλίας, Βρετανίας και Γερμανίας για την ολοκλήρωση της πρώτης συναλλαγής μεταξύ Ευρώπης και Τεχεράνης με την εξαγωγή ιατρικού υλικού μέσω του μηχανισμού INSTEX.
Συσταθείς τον Ιανουάριο του 2019 με στόχο την παράκαμψη των δευτερογενών κυρώσεων των ΗΠΑ, που όμως έκτοτε και μέχρι χθες παρέμενε εν υπνώσει, ο ευρωπαϊκος Μηχανισμός Στήριξης Εμπορικών Συναλλαγών αποτελεί πρακτικά ένα σύστημα παράλληλων συναλλαγών, με εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου και φυσικού αερίου ένταντι εισαγωγών ευρωπαϊκών προϊόντων.
Ουσιαστικός στόχος είναι η διάσωση της παραπαίουσας πια διεθνούς συμφωνίας του 2015 για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, από την οποία οι ΗΠΑ αποχώρησαν σχεδόν προ διετίας.
Την ανακοίνωση της επιτυχούς πρώτης συναλλαγής έκανε χθες το υπουργείο Εξωτερικών της Γερμανίας. Το ιατρικό υλικό «βρίσκεται ήδη στο Ιράν», ανέφερε, χωρίς να δώσει περαιτέρω διευκρινίσεις για το ποια προϊόντα εξήχθησαν και ποιες ανάγκες θα καλύψουν σε μια χώρα, που ούτως ή άλλως μαστίζεται -μετά τις αμερικανικές κυρώσεις- τώρα και από τον κορονοϊό.
Ο τελευταίος επίσημος απολογισμός στη χώρα είναι σχεδόν 2.900 νεκροί, οι 141 μόλις στο τελευταίο 24ωρο. Συνολικά τα κρούσματα στην ιρανική επικράτεια ξεπερνούν τα 44.600.
Ανθρωπιστική βοήθεια
«Ο INSTEX και ο αντίστοιχος ιρανικός μηχανισμός STFI θα εργαστούν για περισσότερες συναλλαγές και για τη βελτίωση του συστήματος» καταλήγει με νόημα η ανακοίνωση του γερμανικού ΥΠΕΞ, υποδεικνύοντας ότι έπεται συνέχεια.
Ηδη η Ε.Ε. έχει ανακοινώσει την αποστολή ανθρωπιστικής βοήθειας στο Ιράν ύψους 20 εκατομμυρίων ευρώ (τρόφιμα, φάρμακα και ιατρικός εξοπλισμός δεν εμπίπτουν στις αμερικανικές κυρώσεις).
Ο δε επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Ζοζέπ Μπορέλ, έχει προαναγγείλει στήριξη της Ε.Ε. στο πρώτο στα χρονικά αίτημα της Ισλαμικής Δημοκρατίας προς το ΔΝΤ για δάνειο πέντε δισεκατομμυρίων δολαρίων υπό τη σκιά της πανδημίας.
Το αίτημα ουδόλως στηρίζουν -φυσικά- οι ΗΠΑ, που αρκέστηκαν χθες σε ακόμα μια παράταση 60 ημερών στις εξαιρέσεις από τις δευτερογενείς αμερικανικές κυρώσεις όσων ευρωπαϊκών, ρωσικών και κινεζικών εταιρειών συνεχίζουν τη συνεργασία τους με το πολιτικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας του Ιράν.
«Αμερικανοί νυν και πρώην κυβερνητικοί αξιωματούχοι, που έχουν γνώση του θέματος, δήλωσαν ότι ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Μάικ Πομπέο, ήταν αντίθετος στη νέα παράταση» γράφει το πρακτορείο AP.
«Ωστόσο, αναφέρουν, στις ενδοκυβερνητικές διαβουλεύσεις στην Ουάσινγκτον επικράτησε τελικά η άποψη του υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ, Στίβεν Μνούτσιν, ότι τυχόν τερματισμός των εξαιρέσεων θα προκαλούσε περαιτέρω δυσάρεστες εντυπώσεις εν μέσω πανδημίας και ενώ η κυβέρνηση Τραμπ δέχεται πλέον επικρίσεις για την άρνησή της να χαλαρώσει τις κυρώσεις».
Για την ακρίβεια μόλις την περασμένη εβδομάδα οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν νέες κυρώσεις σε βάρος 20 Ιρανών και επιχειρήσεων, με την κατηγορία ότι υποστηρίζουν σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ, που θεωρούνται υπεύθυνες για τις πρόσφατες επιθέσεις κατά βάσεων όπου σταθμεύουν αμερικανικές δυνάμεις.
Περίπλοκη αντιπαλότητα
Στους τρεις μήνες που διαρκεί η πανδημία, ο κορονοϊός έχει αλλάξει πολλά και με δραματικό τρόπο σε όλο τον πλανήτη, παρατηρεί σε άρθρο του στην ιστοσελίδα Al Monitor ο Ιρανός αναλυτής Χαμέντ Κερμανί. «Πώς θα μπορούσε λοιπόν να επηρεάσει την περίπλοκη αντιπαλότητα μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν;» αναρωτιέται. «Λογικά μιλώντας», παρατηρεί, «υπάρχουν τρεις πιθανές επιλογές σε αυτή την κρίση: κλιμάκωση, αποκλιμάκωση και διατήρηση του status quo».
Στην παρούσα συγκυρία ο ίδιος θεωρεί πιο πιθανή την τρίτη εκδοχή. «Σε κάθε περίπτωση υπάρχει ένας βασικός παράγοντας που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη» υπογραμμίζει: «Οι οικονομικές συνέπειες της πανδημίας στο Ιράν».
Αυτές, τονίζει, θα είναι που θα καθορίσουν εν πολλοίς εάν η ηγεσία της Τεχεράνης -η οποία επικρίνεται έντονα στο εσωτερικό για τους χειρισμούς της έναντι της πανδημίας- θα έχει την πολυτέλεια του χρόνου να περιμένει μέχρι και τις προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ τον προσεχή Νοέμβριο.
Μέχρι δηλαδή να φανεί στην κάλπη εάν ο -επίσης κατακρινόμενος για τους χειρισμούς του- Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ θα καταφέρει να επιβιώσει πολιτικά από την υγειονομική και οικονομική λαίλαπα του κορονοϊού…
