Ιράν και Ομάν αναλαμβάνουν εγγυητές των Στενών του Ορμούζ – Αντιφάσεις για την επιθεώρηση των πυρηνικών του Ιράν

Το Ομάν και το Ιράν θα αναλύσουν το κόστος της μελλοντικής διαχείρισης των Στενών του Ορμούζ, σύμφωνα με κοινή ανακοίνωση των δύο χωρών που τονίζει την κυριαρχία τους σε αυτή τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό, την οποία έθεσε υπό τον έλεγχό της η Τεχεράνη κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Οι δύο χώρες, «ως παράκτιες χώρες, επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους να διατηρήσουν την ασφαλή διέλευση από τα Στενά (…) τονίζοντας παράλληλα την κυριαρχία και τα κυριαρχικά τους δικαιώματα επί των χωρικών τους υδάτων», σύμφωνα με την ανακοίνωση που εκδόθηκε σήμερα μετά την επίσκεψη ιρανικής αντιπροσωπείας στο Μουσκάτ.

Συμφώνησαν «να συνεχίσουν τον διάλογό τους για το θέμα αυτό μέσω κοινής ομάδας εργασίας, προκειμένου να καταλήξουν σε συμφωνία για τη μελλοντική διαχείριση της ναυσιπλοΐας, τις υπηρεσίες που θα παρέχονται και το σχετικό κόστος, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα», υπογραμμίζεται.

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο επικεφαλής της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας και πρόεδρος του κοινοβουλίου Μπαγέρ Γαλιμπάφ έγιναν δεκτοί από τον σουλτάνο Χαϊθάμ μπιν Ταρίκ.

Η διέλευση των Στενών του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχεται κανονικά το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, γινόταν χωρίς κανέναν έλεγχο πριν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκινήσουν τον πόλεμο κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, ο οποίος άφησε πίσω του χιλιάδες νεκρούς και συγκλόνισε την παγκόσμια οικονομία.

Το μνημόνιο κατανόησης, που υπεγράφη την περασμένη εβδομάδα από την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη, προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών και τη δωρεάν διέλευση των πλοίων. Ωστόσο, το Ιράν σκοπεύει τελικά να χρεώνει τέλη για τη διέλευση των Στενών, τα οποία, όπως προειδοποίησε ο Γαλιμπάφ, δεν θα επιστρέψουν στην προπολεμική κατάσταση.

Δεν επιβεβαιώνεται η επιθεώρηση

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε την Τρίτη ότι το Ιράν συμφώνησε να δεχθεί πυρηνικές επιθεωρήσεις «επ’ αόριστον», παρά τις διαψεύσεις της Τεχεράνης, και ότι τα αποδεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν για την αγορά ανθρωπιστικών προμηθειών από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Ουάσιγκτον συμφώνησε να άρει προσωρινά τις κυρώσεις κατά του Ιράν για 60 ημέρες από τη Δευτέρα, μετά τον πρώτο γύρο συνομιλιών στο πλαίσιο μιας νεοσύστατης ειρηνευτικής συμφωνίας που επιτεύχθηκε την περασμένη εβδομάδα για τον τερματισμό ενός πολέμου που διήρκεσε περισσότερο από τρεις μήνες.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε ότι οι συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους στο ελβετικό ορεινό θέρετρο Μπούργκενστοκ δημιούργησαν μια καλή βάση για μια τελική συμφωνία και ότι η Τεχεράνη συμφώνησε να επιτρέψει την επιστροφή των πυρηνικών επιθεωρητών στη χώρα.

Ωστόσο, το Ιράν αρνήθηκε ότι ξεκίνησαν συζητήσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα κατά τις συνομιλίες, οι οποίες διεξήχθησαν με τη διαμεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν, και δήλωσε ότι δεν συμφώνησε να καλέσει ξανά τους επιθεωρητές της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA).

Το Ιράν λέει ότι θα αποφασίσει μόνο του για τη χρήση των περιουσιακών του στοιχείων

Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, δήλωσε την Τρίτη ότι Ιρανοί αξιωματούχοι δεν είχαν συνάντηση με τον γενικό διευθυντή της IAEA, Ραφαέλ Γκρόσι, στην Ελβετία και ότι δεν υπάρχουν σχέδια για επιθεώρηση των κατεστραμμένων πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν από τον οργανισμό του ΟΗΕ.

Ο Τραμπ απάντησε την Τρίτη σε αυτό που χαρακτήρισε «διαμαρτυρίες και ψευδείς δηλώσεις» του Ιράν.

«Το Ιράν έχει συμφωνήσει πλήρως και ολοκληρωτικά στο υψηλότερο επίπεδο πυρηνικών επιθεωρήσεων για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα στο μέλλον (για πάντα!!!)», έγραψε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social.

Πρόσθεσε επίσης ότι οποιαδήποτε ιρανικά περιουσιακά στοιχεία αποδεσμευθούν στο πλαίσιο της συμφωνίας θα τοποθετηθούν σε λογαριασμό μεσεγγύησης (escrow account) και θα χρησιμοποιηθούν για την αγορά τροφίμων και ιατρικών προμηθειών από τις ΗΠΑ, «συμπεριλαμβανομένων καλαμποκιού, σιταριού και σόγιας από τους σπουδαίους Αμερικανούς αγρότες μας».

Νωρίτερα την Τρίτη, ο πρέσβης του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη στη Γενεύη είχε διαψεύσει ότι υπήρξε τέτοια συμφωνία.

«Μόνο το Ιράν αποφασίζει τι θα κάνει με τα περιουσιακά του στοιχεία που πρόκειται να αποδεσμευθούν, και απορρίπτω κάθε ισχυρισμό ότι οποιαδήποτε άλλη χώρα θα έχει επιρροή σε αυτές τις αποφάσεις ή διαδικασίες», δήλωσε ο Αλί Μπαχρεϊνί στους δημοσιογράφους.

Οδικός χάρτης για τις συνομιλίες

Οι αντικρουόμενες δηλώσεις ανέδειξαν την αβεβαιότητα που περιβάλλει τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό ενός πολέμου που έχει ανατρέψει τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, σχολιάζει το Reuters.

Τη Δευτέρα, οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε έναν μηχανισμό για τον τερματισμό των συγκρούσεων μεταξύ του συμμάχου των ΗΠΑ, Ισραήλ, και της υποστηριζόμενης από το Ιράν Χεζμπολάχ στον Λίβανο, ενώ άνοιξαν και μια γραμμή επικοινωνίας για τη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης εμπορικών πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ, μιας ζωτικής σημασίας θαλάσσιας οδού για τις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου, την οποία το Ιράν είχε αποκλείσει κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Σε ένα από τα πρώτα βήματα οικονομικής ανακούφισης προς το Ιράν, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε εξαίρεση από τις κυρώσεις έως τις 21 Αυγούστου, επιτρέποντας στην Τεχεράνη να πωλεί πετρέλαιο και συναφή προϊόντα και να λαμβάνει πληρωμές γι’ αυτά.

Ο Μπαχρεϊνί δήλωσε ότι σημειώθηκε «καλή πρόοδος» στις συνομιλίες και ότι τις επόμενες ημέρες θα δημιουργηθούν δύο ομάδες εργασίας που θα επικεντρωθούν στην άρση των κυρώσεων και στις πυρηνικές δραστηριότητες του Ιράν.

Είπε επίσης ότι πέντε στοιχεία της αρχικής συμφωνίας πρέπει να εφαρμοστούν πλήρως πριν ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για τον πυρηνικό φάκελο και για οποιονδήποτε ρόλο της IAEA.

Η σύγκρουση στον Λίβανο

Ο πρέσβης δήλωσε ότι ο Λίβανος αποτελεί «αδιαμφισβήτητο» μέρος της προσωρινής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και ότι αυτή περιλαμβάνει την αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τον Λίβανο.

Η εκεχειρία στη νότια περιοχή του Λιβάνου τηρείται σε γενικές γραμμές από την Κυριακή, ωστόσο η Πολιτική Άμυνα του Λιβάνου και κρατικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι ισραηλινά πυρά σκότωσαν δύο ανθρώπους εκεί την Τρίτη. Η Χεζμπολάχ δήλωσε ότι το περιστατικό παραβίασε την εκεχειρία.

Το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι θα διατηρήσει ζώνη ασφαλείας στο νότιο Λίβανο και θα συνεχίσει να ενεργεί για την «εξουδετέρωση» απειλών κατά Ισραηλινών στρατιωτών και πολιτών.

Το Ισραήλ και ο Λίβανος επρόκειτο να ξεκινήσουν νέο γύρο συνομιλιών στην Ουάσιγκτον την Τρίτη. Οι ισραηλινές επιθέσεις κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο έχουν προκαλέσει χιλιάδες θανάτους και έχουν εκτοπίσει εκατομμύρια ανθρώπους.

Η κίνηση δεξαμενόπλοιων μέσω των Στενών του Ορμούζ άρχισε να αυξάνεται τη Δευτέρα, αν και το Ιράν και το Ομάν υπαινίχθηκαν σε κοινή ανακοίνωση ότι ενδέχεται να υπάρξουν χρεώσεις για τη χρήση του περάσματος, του οποίου το κλείσιμο είχε προκαλέσει άνοδο στις τιμές του πετρελαίου και στον παγκόσμιο πληθωρισμό.

Το Ομάν και το Ιράν δήλωσαν ότι μια κοινή ομάδα εργασίας θα επιδιώξει συμφωνία για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά, τις παρεχόμενες υπηρεσίες και τα σχετικά κόστη. Οποιαδήποτε συμφωνία, τόνισαν, πρέπει να σέβεται την «κυριαρχία και τα κυριαρχικά τους δικαιώματα».

Υπό πίεση ο Τραμπ

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν υποχωρήσει μετά την επίτευξη της προσωρινής συμφωνίας, με το αργό πετρέλαιο να καταγράφει περαιτέρω πτώση την Τρίτη, αφού είχε κλείσει 3% χαμηλότερα τη Δευτέρα.

Ο πόλεμος με το Ιράν, που ξεκίνησε με κοινά αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα εναντίον της χώρας, έχει εξελιχθεί σε πολιτικό βάρος για τον Τραμπ και τους Ρεπουμπλικανούς στο Κογκρέσο, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Δημοσκοπήσεις δείχνουν αυξανόμενη δυσαρέσκεια του κοινού για την άνοδο των τιμών των καυσίμων μετά την έναρξη του πολέμου, ενώ ο Τραμπ δέχεται πιέσεις από Ρεπουμπλικανούς που υποστηρίζουν ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν πρέπει να τερματιστεί πλήρως.

Το Ιράν έχει περιορίσει τις επιθεωρήσεις της IAEA από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν το πρώτο κύμα αεροπορικών επιδρομών πέρυσι και τις ανέστειλε εντελώς όταν ξέσπασε ο πόλεμος. Το Ιράν επιμένει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.