Σεξουαλική κακοποίηση παιδιών: Ευρωπαϊκή συμφωνία για την ενημέρωση του ποινικού Δικαίου

Σε προσωρινή συμφωνία για την ενημέρωση των κανόνων ποινικού δικαίου της Ε.Ε. σχετικά με τη σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση παιδιών κατέληξαν σήμερα η Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου και οι εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Οι αναθεωρημένοι κανόνες θα καλύπτουν περισσότερα αδικήματα, θα ορίζουν υψηλότερες ποινές και θα διασφαλίζουν αποτελεσματικότερη δίωξη, μεταξύ άλλων μέσω της αύξησης των προθεσμιών παραγραφής. Για την καλύτερη προστασία των παιδιών, το νέο πλαίσιο παρέχει σαφείς κανόνες για το ζήτημα της συναίνεσης και ενισχύει την υποστήριξη των θυμάτων.

Αυτή η προσωρινή συμφωνία πρέπει ακόμη να επιβεβαιωθεί και από τα δύο θεσμικά όργανα πριν από την επίσημη διαδικασία υιοθέτησης.

Με αυτά τα νέα μέτρα, τα παιδιά θα προστατεύονται καλύτερα από τη σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων όπου οι παραβάτες χρησιμοποιούν αναδυόμενες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, για να τα στοχεύσουν.

Οι παραβάτες θα αντιμετωπίσουν αυστηρότερες συνέπειες και θα προσαχθούν στη δικαιοσύνη, ακόμη και πολλά χρόνια μετά την τέλεση των εγκλημάτων τους. Ταυτόχρονα, ενισχύουμε την υποστήριξη προς τα θύματα, αναγνωρίζοντας ότι οι συνέπειες της κακοποίησης μπορούν να διαρκέσουν μια ζωή.

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης της Κυπριακής Δημοκρατίας Κώστας Φυτηρής δήλωσε: Είναι καθήκον μας να προστατεύουμε τα παιδιά από τη σεξουαλική κακοποίηση. Σήμερα, κάνουμε ένα αποφασιστικό βήμα για να ενισχύσουμε αυτήν την προστασία σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Βασικά στοιχεία της συμφωνίας

Επεκτείνεται ο ορισμός των ποινικών αδικημάτων

Οι νέοι κανόνες ενημερώνουν τα υπάρχοντα ποινικά αδικήματα και δημιουργούν νέα, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι όλες οι μορφές σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης παιδιών ποινικοποιούνται, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης τεχνολογικών εξελίξεων για την τέλεση αυτών των αδικημάτων.

Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, η πληρωμή για την πρόσβαση στη ζωντανή μετάδοση σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών θα τιμωρείται. Επιπλέον, ο σχεδιασμός ή η προσαρμογή συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης για την παραγωγή υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, καθώς και η διανομή τέτοιων συστημάτων, θα θεωρείται ποινικό αδίκημα. Αυτή η ενημέρωση ήταν απαραίτητη δεδομένης της αυξανόμενης εμφάνισης υλικού deep fake ή κακοποίησης που δημιουργείται από τεχνητή νοημοσύνη.

Το grooming, δηλαδή η προσέλκυση παιδιού κάτω από την ηλικία σεξουαλικής συναίνεσης για την παραγωγή ή κοινοποίηση υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, θα θεωρείται ποινικό αδίκημα. Όταν το παιδί είναι πάνω από την ηλικία σεξουαλικής συναίνεσης, η προσέλκυση παιδιών θα θεωρείται ποινικό αδίκημα σε περίπτωση εξαναγκασμού ή απειλών, καθώς και εάν ο δράστης παρουσιάζεται ψευδώς ως συνομήλικος.

Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να τιμωρούν τον σεξουαλικό εκβιασμό παιδιών, δηλαδή καταστάσεις όπου ένας παραβάτης απειλεί ένα παιδί να αποκαλύψει υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, προκειμένου να λάβει χρήματα ή περαιτέρω υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών σε αντάλλαγμα.

Ως μια άλλη καινοτομία, η κατοχή και η διανομή οδηγιών σχετικά με τον τρόπο διάπραξης σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών ή τον τρόπο παραγωγής υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών (για παράδειγμα μέσω ενός βιβλίου, ενός διαδικτυακού οδηγού ή μιας προτροπής) θα τιμωρείται.

Διατάξεις σχετικά με τη συναίνεση

Οι αναθεωρημένοι κανόνες ορίζουν με μεγαλύτερη σαφήνεια ότι η συμμετοχή σε σεξουαλικές δραστηριότητες με παιδιά που έχουν φτάσει στην ηλικία σεξουαλικής συναίνεσης θα πρέπει να τιμωρείται εάν το παιδί δεν συναινεί.

Οι κανόνες διευκρινίζουν ότι η συναίνεση δεν υπάρχει εάν το παιδί δεν συναινεί οικειοθελώς βάσει ελεύθερης βούλησης ή εάν το παιδί δεν μπορεί να διαμορφώσει ελεύθερη βούληση, για παράδειγμα όταν κοιμάται ή εάν είναι αναίσθητο ή έκπληκτο. Η σιωπή ή η μη αντίσταση του παιδιού από μόνη της δεν ισοδυναμεί με συναίνεση, ούτε οι προηγούμενες ή υπάρχουσες σχέσεις με τον παραβάτη. Οι κανόνες καθιστούν επίσης σαφές ότι η συναίνεση μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή.

Όπως ισχύει βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, παραμένει εθνική αρμοδιότητα ο καθορισμός της ηλικίας σεξουαλικής συναίνεσης, δηλαδή της ηλικίας κάτω από την οποία απαγορεύεται η συμμετοχή σε σεξουαλικές δραστηριότητες με παιδί.

Μεγαλύτερες προθεσμίες παραγραφής – Ενίσχυση της δίωξης

Οι ενημερωμένοι κανόνες ορίζουν μεγαλύτερη χρονική περίοδο κατά την οποία τα αδικήματα μπορούν να διερευνηθούν και να διωχθούν μετά την ενηλικίωση του θύματος. Αυτή η χρονική περίοδος φτάνει τα 32 έτη για τον βιασμό παιδιών κάτω και άνω της ηλικίας σεξουαλικής συναίνεσης, καθώς και για τον εξαναγκασμό παιδιού σε πορνεία. Αυτό θα βοηθήσει να διασφαλιστεί ότι τα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης μπορούν να αναζητήσουν αποτελεσματικά δικαιοσύνη, δεδομένου ότι μπορεί να χρειαστούν μεγάλο χρονικό διάστημα για να αναφέρουν τα αδικήματα που υπέστησαν ως παιδιά.

Οι νέοι κανόνες θα συμβάλουν επίσης στο να διευκολυνθεί η αναφορά σεξουαλικής κακοποίησης ή σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών από τους επαγγελματίες που εργάζονται με παιδιά.

Υψηλότερες ποινές

Οι ποινές για πολλά από τα αδικήματα έχουν αυξηθεί, πάνω από το επίπεδο της ισχύουσας Οδηγίας.

Ενισχυμένη υποστήριξη προς τα θύματα

Η υποστήριξη προς τα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης παιδιών θα βελτιωθεί. Σύμφωνα με τους αναθεωρημένους κανόνες, οι γραμμές βοήθειας θα ενημερώνουν τα θύματα για την υποστήριξη που είναι διαθέσιμη σε αυτά. Τα παιδιά-θύματα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, δωρεάν, καθώς και σε νομική βοήθεια. Η νέα οδηγία περιλαμβάνει επίσης κανόνες για την προσωρινή στέγαση των θυμάτων.

Τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν ότι τα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν αποζημίωση από τον δράστη.Η προσωρινή συμφωνία θα πρέπει τώρα να εγκριθεί από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. Στη συνέχεια, θα εγκριθεί επίσημα και από τα δύο θεσμικά όργανα μετά την αναθεώρηση από νομικούς-γλωσσικούς φορείς.

Οι εθνικές κυβερνήσεις θα έχουν στη συνέχεια 3 χρόνια για να προσαρμόσουν τους κώδικες ποινικού δικαίου τους ώστε να τους ευθυγραμμιστούν με την αναθεωρημένη οδηγία της ΕΕ.