Axios: Πώς ο Τραμπ χαμήλωσε τον πήχη που ο ίδιος έθεσε για τη συμφωνία με Ιράν

Ο Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε τα επιχειρήματά του υπέρ της συμφωνίας της Ουάσιγκτον με την Τεχεράνη κατά τη διάρκεια μιας ωριαίας συνέντευξης Τύπου την Τετάρτη, ενώ φάνηκε ταυτόχρονα να χαμηλώνει τον πήχη της επιτυχίας που ο ίδιος είχε θέσει και να προειδοποιεί ότι θα μπορούσε να βομβαρδίσει ξανά το Ιράν εάν οι συνομιλίες για το πυρηνικό ζήτημα αποτύχουν, τονίζει σε ανάλυσή του ο ιστότοπος Axios.

Εδώ και δύο μήνες, ο Τραμπ επιδιώκει μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και τη σταθεροποίηση των παγκόσμιων αγορών ενέργειας.

Η πρόσφατη συμφωνία λογικά θα τα πετύχει όλα αυτά, σημειώνει το Axios. Αλλά ορισμένοι από τους επικριτές του Τραμπ υποστηρίζουν ότι η πραγματοποίηση παραχωρήσεων προς την Τεχεράνη μόνο και μόνο για την επιστροφή στο status quo ante δείχνει ότι ο ίδιος ο πόλεμος ήταν ένα λάθος με βαρύ τίμημα.

Τόσο πριν από τον πόλεμο όσο και κατά το αρχικό του στάδιο, ο Τραμπ έθεσε εξαιρετικά φιλόδοξους στόχους για να πετύχει η οποιαδήποτε διευθέτηση με το Ιράν.

Αυτό περιελάμβανε την «πλήρη παράδοση» και την πλήρη διάλυση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Χωρίς εμπλουτισμό ουρανίου, χωρίς βαλλιστικούς πυραύλους και χωρίς χρηματοδότηση σε ομάδες φίλα προσκείμενες στην Τεχεράνη, όπως η Χεζμπολάχ. Ο Τραμπ ήθελε μάλιστα να έχει λόγο και στην επιλογή του νέου ανώτατου ηγέτη.

Το μνημόνιο κατανόησης, το οποίο ο Τραμπ υπέγραψε την Τετάρτη και ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησής του τελικά το αποκάλυψαν πλήρως σε τηλεφωνική επικοινωνία με δημοσιογράφους, είναι μια πολύ πιο μετριοπαθής συμφωνία.

Το Ιράν λαμβάνει ανακούφιση από τις κυρώσεις για να μπορεί να πουλήσει πετρέλαιο, το Ορμούζ ανοίγει ξανά και ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ αίρεται.

Οι δύο πλευρές θα έχουν επίσης ένα περιθώριο 60 ημερών για να διαπραγματευτούν μια πυρηνική συμφωνία. Το Ιράν θα μπορούσε να δει όλες τις κυρώσεις σε βάρος του να αίρονται καθώς και να λάβει δισεκατομμύρια σε παγωμένα κεφάλαια και επενδύσεις, εάν συμφωνήσει να περιορίσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και να «ξεφορτωθεί» τα αποθέματά του.

Ο Τραμπ και η ομάδα του γνωρίζουν ότι μια τελική συμφωνία μπορεί να μην επιτευχθεί ποτέ. Αλλά ο Αμερικανός πρόεδρος ισχυρίστηκε την Τετάρτη ότι «αν δεν ολοκληρωθεί σε 60 ημέρες, θα επιστρέψουμε στους βομβαρδισμούς». Λίγο αργότερα, πρόσθεσε ότι η προθεσμία θα μπορούσε να μετατεθεί.

Σε μια κίνηση που δεν συνηθίζει, ο Τραμπ υποβάθμισε κάπως τη συμφωνία, σημειώνοντας ότι ήταν απλώς ένα μνημόνιο. Επίσης, εξόργισε περαιτέρω μερίδα των Ρεπουμπλικανών, όταν εξέφρασε συμπάθεια για την επιθυμία του Ιράν να κατέχει πυραύλους και να επιθυμεί την πυρηνική ενέργεια.

Επικρίσεις από τα «γεράκια»

Ο Τραμπ δέχεται πυρά από τους Δημοκρατικούς και τα «γεράκια» του ρεπουμπλικανικού κόμματος από τότε που άρχισαν να διαρρέουν λεπτομέρειες του Μνημονίου Συνεργασίας.

Ένας ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι το Ιράν είχε ζητήσει να μην δημοσιευτεί το έγγραφο μέχρι να υπογραφεί επίσημα και ότι η καθυστέρηση «προκάλεσε μεγάλη ανησυχία» στον Λευκό Οίκο.

Η ομάδα του Τραμπ κέρδισε την ψήφο ενός επικριτή, του γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ, Ρεπουμπλικανού από τη Νοτιοανατολική Καρολίνα, ο οποίος ενέκρινε τη συμφωνία μετά από τηλεφωνική επικοινωνία μιας ώρας με τον απεσταλμένο του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ το πρωί της Τετάρτης.

Ο γερουσιαστής Μπιλ Κάσιντι (Ρεπουμπλικάνος-Λουιζιάνα), από την άλλη πλευρά, ισχυρίστηκε ότι «ο Ρίγκαν στριφογυρνάει στον τάφο του» για «το χειρότερο λάθος στην εξωτερική πολιτική εδώ και δεκαετίες».

Αναφερόμενος στα γεράκια που τον περικυκλώνουν, ο Τραμπ είπε ότι «οι σκληροί τύποι… θα βύθιζαν τη χώρα» και ήταν «ηλίθιο» εκ μέρους τους που ήθελαν να συνεχίσουν οι βομβαρδισμοί στο Ιράν.

Σε μια αναγνώριση της δύσκολης θέσης στην οποία τον έβαλε το Ιράν κλείνοντας το Ορμούζ, ο Τραμπ είπε ότι δεν ήθελε να πυροδοτήσει μια οικονομική «καταστροφή» και να γίνει ένας άλλος Χέρμπερτ Χούβερ, ο οποίος προήδρευσε τον καιρό της Μεγάλης Ύφεσης.

Υποστήριξε πάντως ότι οι στρατιωτικοί στόχοι των ΗΠΑ, όπως η καταστολή του ναυτικού του Ιράν, είχαν επιτευχθεί.

Ο Τραμπ είπε ότι το Μνημόνιο Κατανόησης δημιουργεί μια πορεία για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν μακροπρόθεσμα. Πρόσθεσε μάλιστα ότι οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή – με πιθανή εξαίρεση το Ισραήλ – ήθελαν να δουν τον πόλεμο να τελειώνει και τη συμφωνία να υπογράφεται.

Τα θολά σημεία

Υπάρχουν, ωστόσο, πολλά στη συμφωνία όπου μπορούν να εστιάσουν οι επικριτές.

Το κείμενο καλεί το Ιράν να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ χωρίς περιορισμούς για 60 ημέρες, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο της επιβολής διοδίων μετά από αυτό το διάστημα.

Ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι αυτό δεν θα συμβεί, επειδή οι χώρες του Κόλπου δεν θα υπογράψουν καμία συμφωνία που να το επιτρέπει.

Το Μνημόνιο Κατανόησης απαιτεί επίσης ένα σχέδιο για τη δημιουργία ενός ταμείου 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση του Ιράν.

Ο Τραμπ αρνήθηκε ότι οι ΗΠΑ θα συνεισφέρουν χρήματα σε ένα τέτοιο ταμείο, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι αφορούσε περισσότερο τις δυνατότητες επενδύσεων μετά από μια πυρηνική συμφωνία – όπως το να επιτραπεί στα ΗΑΕ να κατασκευάσουν έναν σταθμό παραγωγής ενέργειας στο Ιράν.

Παρά τους ισχυρισμούς της κυβέρνησης ότι επρόκειτο εξ ολοκλήρου για μια συμφωνία «πληρωμής βάσει απόδοσης», το κείμενο καθιστά σαφές ότι το Ιράν θα λάβει απαλλαγές από τις κυρώσεις για να πουλάει πετρέλαιο ελεύθερα όσο συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι ισχυρίστηκαν ότι οι επιπτώσεις θα είναι περιορισμένες στην πράξη επειδή το Ιράν εξάγει ήδη πετρέλαιο στην Κίνα.

Επιπλέον, το Μνημόνιο Κατανόησης δεν αναφέρει τίποτα για τους βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν ή την υποστήριξη τρομοκρατικών οργανώσεων και πολιτοφυλακών στη Μέση Ανατολή, παρά την επιμονή του Τραμπ – ήδη από την πρώτη του θητεία – ότι οποιαδήποτε συμφωνία με το Ιράν θα πρέπει να καλύπτει αυτά τα ζητήματα.

«Πρέπει να έχουν μερικούς, επειδή έχουν κι άλλοι μερικούς», είπε ο Τραμπ. «Οι πύραυλοι δεν είναι το πρόβλημα».

Κρίσιμη η συνάντηση στην Ελβετία

Ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η συνάντηση στην Ελβετία την Παρασκευή μεταξύ μιας αμερικανικής αντιπροσωπείας με επικεφαλής τον Αντιπρόεδρο Βανς και μιας ιρανικής αντιπροσωπείας με επικεφαλής τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Μοχάμεντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ θα είναι «κρίσιμη» για τη μετάβαση σε πυρηνικές συνομιλίες.

Ο αξιωματούχος ισχυρίστηκε ότι είχε επιτευχθεί μια «συμφωνία κυρίων» σχετικά με τις προγραμματισμένες πυρηνικές παραχωρήσεις του Ιράν και οι ΗΠΑ θα μάθουν «εντός ημερών ή εβδομάδων» εάν η Τεχεράνη έχει πάρει στα σοβαρά την εφαρμογή της.

Κάποιοι στην κορυφαία ομάδα του Τραμπ – συμπεριλαμβανομένου του διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ – είναι εξαιρετικά επιφυλακτικοί ως προς την πρόθεση των Ιρανών να κάνουν αυτές τις παραχωρήσεις.

«Αν θεωρήσουμε ότι απλώς μας κοροϊδεύουν, τότε θα σπεύσουμε άμεσα να βάλουμε φρένο και να τους σφίξουμε ξανά το ζωνάρι πολύ, πολύ επιθετικά», υποστήριξε ο Αμερικανός αξιωματούχος.