Ο Μανάρα και οι άλλοι

Περισσότερο, ίσως, από οτιδήποτε άλλο, η καριέρα του Μίλο Μαναρα χαρακτηρίζεται από έναν μοναδικό συνδυασμό άριστης ποιότητας και εντυπωσιακής θεματικής ποικιλίας. Τα σενάρια που μετέτρεψε σε κόμικς με τη σχεδιαστική δεξιοτεχνία του καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα: από ερωτισμό έως πολιτικά θρίλερ, διαστημικά ταξίδια και προσαρμογές μυθιστορημάτων, από ανατολίτικο μυστικισμό μέχρι βιογραφίες καλλιτεχνών, ιστορικά δράματα και κοινωνική σάτιρα, από γουέστερν μέχρι υπερηρωικές αφηγήσεις και επιστημονική φαντασία. Πολλά από τα κόμικς του βασίστηκαν σε δικές του ιστορίες αλλά μεγάλο μέρος τους ήταν αποτέλεσμα συνεργασιών με άλλους δημιουργούς, γεγονός που συνέβαλε καθοριστικά στον θεματικό πλουραλισμό του έργου του.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1970 συνεργάζεται με τον συγγραφέα, ποιητή και τραγουδοποιό Σιλβέριο Πιζού στο βαθιά πολιτικό «Alessio, Il Borghese Rivoluzionario» και στο «Σιμμιόττο», μια αλληγορία βασισμένη στην κινεζική μυθολογία και τους αγώνες του Μάη του ’68 με πρωταγωνιστή έναν ανθρωπόμορφο πίθηκο ενάντια σε κάθε εξουσία. Λίγο αργότερα γνωρίζει τον Ούγκο Πρατ με τον οποίο γίνονται στενοί φίλοι. Το 1978 τοποθετεί τον Πρατ ως καταλυτικό χαρακτήρα στο πολυεπίπεδο «H.P. και Τζιουζέπε Μπέργκμαν», όπου τα αρχικά «H.P. παραπέμπουν στο όνομα του Hugo Pratt ενώ, ο πρωταγωνιστής Τζιουζέπε Μπέργκμαν αποτελεί ένα alter ego του ίδιου του Μανάρα, και τρία χρόνια μετά φιλοτεχνεί το «Dedicato a Corto Maltese», αφιερωμένο στον τυχοδιώκτη ναυτικό και πρωταγωνιστή του Πρατ.

Η βαθιά προσωπική τους σχέση θα εξελιχθεί και σε δημιουργική συνεργασία το 1983, όταν κυκλοφορεί το «Ινδιάνικο καλοκαίρι», μια βίαιη ιστορία, τοποθετημένη στα πρώτα χρόνια του αποικισμού της Αμερικής από τους Ευρωπαίους, σε σενάριο του Πρατ και σχέδια του Μανάρα, ενώ η σχέση αυτή θα συνεχιστεί με το «El Gaucho» το 1991, με θέμα τη δύσκολη διαδρομή ενός νεαρού στη Νότια Αμερική που κλυδωνίζεται από αγώνες για ανεξαρτησία των κρατών της τον 19ο αιώνα. Η σχέση αυτή θα διατηρηθεί μέχρι τον θάνατο του Πρατ το 1995, με τον Μανάρα να θεωρεί πάντα τον εαυτό του έναν μαθητή του μεγάλου δημιουργού: «Ενώ κάναμε παρέα, κουβεντιάζαμε και πίναμε, δουλεύαμε και ταξιδεύαμε μαζί, δεν τον αποκάλεσα ποτέ με το μικρό του όνομα. Τον προσφωνούσα πάντα “Δάσκαλο”» γράφει στην «Αυτοπροσωπογραφία» του (εκδόσεις ΚΨΜ, 2022).

Βαθιά ήταν και η σχέση του με τον μεγάλο Φεντερίκο Φελίνι. Η συνεργασία τους ξεκίνησε με το «Ταξίδι στην Τουλούμ» το 1989, ένα σουρεαλιστικό παραμύθι πάνω σε σενάριο του Φελίνι με τον κινηματογράφο στο επίκεντρο, πρωταγωνιστή τον Ιταλό σκηνοθέτη, δίπλα του τον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι και εμφανίσεις του Μοέμπιους, του Αλεχάντρο Χοντορόφσκι κ.ά. και συνεχίστηκε με «Το ταξίδι του Τζ. Μαστόρνα» πάνω σε μια ιδέα του Φελίνι, του οποίου ήταν και η τελευταία δουλειά πριν τον θάνατό του το 1993.

Νωρίτερα, το 1989, είχε συνεργαστεί με τον Ζαν-Πιερ Ενάρ στο ερωτικό και σατιρικό «Ολα είναι τέχνη – Οι ωφέλειες του πυγοραπίσματος», ενώ το1990 συμμετείχε στην ανθολογία «Breakthrough» του Neil Gaiman για την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Το 1993 εικονογραφεί το «Φωτιά στα σωθικά» του Πέδρο Αλμοδόβαρ, το 1995 δημιουργεί την ερωτική «Γκιουλιβεριάνα», βασισμένη πάνω στο έργο του Τζόναθαν Σουίφτ, το 1997 φιλοτεχνεί το «Κάμα Σούτρα» βασισμένο στο κείμενο του Ινδού φιλοσόφου Βατσιαγιάνα, το 1999 σχεδιάζει τον σατιρικό «Χρυσό Γάιδαρο» του Ρωμαίου συγγραφέα και φιλοσόφου Λούκιου Απουλήιου και το 2003 την «Αφροδίτη» του Πιερ Λουίς.

Το 2004 ξανασυνεργάζεται με τον Neil Gaiman, σχεδιάζοντας την ιστορία «Τι γεύτηκα από την επιθυμία» για τον τόμο «Αιώνιες νύχτες» από το σύμπαν του Sandman και την ίδια χρονιά ξεκινά τους «Βοργίες» σε σενάριο του Αλεχάντρο Χοντορόφσκι, μια σειρά γεμάτη δολοπλοκίες, ίντριγκες και παιχνίδια εξουσίας με πρωταγωνιστές τα μέλη της περιβόητης οικογένειας της αναγεννησιακής Ρώμης.

Σε μια από τις πιο απρόσμενες στροφές της καριέρας του, το 2006, συνεργάζεται με τον Valentino Rossi, πρωταθλητή αγώνων Moto GP, σε ένα υβριδικό εγχείρημα με εικονογραφήσεις, κόμικς και εικαστικές παρεμβάσεις στον αγωνιστικό εξοπλισμό και στο brand του δημοφιλούς οδηγού. Το 2007 είναι η σειρά για «Tα μάτια της Πανδώρας» σε σενάριο του Vincenzo Cerami, το 2009, σε σενάριο του Chris Claremont, υπογράφει το ρηξικέλευθο «Τα κορίτσια το έσκασαν» με πρωταγωνίστριες τις υπερηρωίδες από τους X-Men της Marvel, ενώ ένα εξώφυλλό του για τη «Spider-Woman» το 2014 ξεσηκώνει θύελλα αντιδράσεων για την αφύσικα σεξουαλικοποιημένη στάση της πρωταγωνίστριας.

Πιο πρόσφατη μεγάλη δουλειά του είναι η μεταφορά σε κόμικς του μεσαιωνικού και διακειμενικού μυστηρίου του Ουμπέρτο Εκο «Το όνομα του ρόδου», επτά χρόνια μετά τον θάνατο του σπουδαίου Ιταλού συγγραφέα και ακαδημαϊκού. Σήμερα, στα 81 του χρόνια, ο Μίλο Μανάρα συνεχίζει να δημιουργεί και αναμένουμε με ενδιαφέρον την επόμενη μεγάλη συνεργασία του.