Απότοκο της συνεργασίας του Ιταλικού Μορφωτικού Ινστιτούτου Αθηνών με το Comicdom Con Athens 2026 –το οποίο κλείνει φέτος τα 20 χρόνια ζωής του και έχει πλούσιες προφεστιβαλικές δράσεις– και το Comicon Napoli, η έκθεση αποτελεί έναν φόρο τιμής σε δύο ιερά τέρατα της σύγχρονης ιταλικής τέχνης και αφήγησης: στον Μίλο Μανάρα και τον Φεντερίκο Φελίνι.
Χωρισμένη σε τέσσερις ενότητες («Ταξίδι στην Τουλούμ», «Το Ταξίδι του Τζ. Μαστόρνα», «Οι Εικονογραφήσεις για την Costa Atlantica» και «Διαφήμιση»), περιλαμβάνει πρωτότυπες σελίδες και σχέδια του Μίλο Μανάρα, τα οποία είτε εμπνέονται ευθέως από το ονειρικό, φελινικό σύμπαν, είτε αποτελούν προϊόν της συνεργασίας των δύο κορυφαίων Ιταλών καλλιτεχνών.
Μεταξύ των εκθεμάτων συναντά κανείς ακόμα και σπάνια, πρωτότυπα σχέδια του ίδιου του Φελίνι, αναδεικνύοντας μια λιγότερο γνωστή πτυχή της δημιουργικότητας του σπουδαίου σκηνοθέτη.
Σε μια κατάμεστη αίθουσα, ο Μίλο Μανάρα μίλησε για όλα: τα κόμικς του, τον ερωτισμό, την πολιτική, τον πόλεμο. Περισσότερο όμως, μίλησε για τον κόσμο του Φελίνι. «Μετά το 8 ½ έγινα φανατικός του: όπως οι άλλοι κρεμούσαν στα δωμάτιά τους φωτογραφίες και αφίσες των Rolling Stones, των Beatles, εγώ κρεμούσα δικές του», εκμυστηρεύεται στη Μυρτώ Τσελέντη που συντόνισε τη συζήτηση.
Η γνωριμία των δύο αντρών έγινε το 1984, όταν ο Μανάρα σχεδίασε την τετρασέλιδη ιστορία Senza titolo (Χωρίς Τίτλο), εμπνευσμένη από ένα σχέδιο για ένα όνειρο του Φελίνι, με πρωταγωνιστή έναν Κινέζο στο αεροδρόμιο της Ρώμης. Ηταν η συμμετοχή του Μανάρα στα 64α γενέθλια του Φελίνι, την οποία ο τελευταίος ξεχώρισε, οδηγώντας στη γνωριμία τους, η οποία εξελίχθηκε σε φιλία και, αργότερα, σε συνεργασία.
«Είχα πάει να τον βρω για να κάνουμε διορθώσεις, ενώ παραθέριζε με τη σύζυγό του σε ένα θέρετρο με ιαματικά λουτρά. Ηταν high season και δεν έβρισκε δωμάτιο για μένα, οπότε ζήτησε από το ξενοδοχείο που έμενε να βάλουν ένα ράντζο στο δωμάτιό τους. Εχω την τιμή να έχω μοιραστεί ένα βράδυ με το ζευγάρι Φεντερίκο Φελίνι και Τζουλιέτα Μασίνα», είπε χαμογελώντας αμήχανα, καθώς οι γλαφυρές αφηγήσεις του μετέφεραν τους παρευρισκόμενους σε μια άλλη εποχή. Σε μια εποχή όπου τα όνειρα όχι απλά επιτρέπονταν, αλλά συχνά επιβάλλονταν.
«Τα όνειρα έχουν επηρεάσει το έργο μου –όπως έλεγε κι ο Ούγκο Πρατ, στα κόμικς, στο σινεμά, στη λογοτεχνία, είναι χαζό να παρουσιάζεις την πραγματικότητα όπως είναι. Η ανάμιξη της φαντασίας με την πραγματικότητα είναι στοιχείο πολλών αφηγητών. Εκτός από το όνειρο, ή μάλλον περισσότερο από αυτό, στον έργο του Φελίνι είναι σημαντική η μνήμη. Αυτή επιλέγει ποια πράγματα θυμόμαστε, ποια όχι, αλλοιώνοντας συχνά την πραγματικότητα», εξηγεί καθώς μνημονεύει έργα όπως το Αμαρκόρντ που σημαίνει «θυμάμαι». «Μπορεί να πάμε σε ένα μέρος που θυμόμαστε από παιδιά και να είναι πολύ διαφορετικό, γιατί όταν το πρωτοείδαμε η αντίληψη του χώρου, των διαστάσεων, ήταν διαφορετική. Τα σκηνικά του Φελίνι πάντα στόχευαν στη δημιουργία αυτής της αίσθησης, στη μετάδοση της έκπληξης του να βλέπεις κάτι για πρώτη φορά».
ℹ️ Η έκθεση «Μανάρα και Φελίνι: Ονειρο και Σχέδιο» φιλοξενείται στο Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο Αθηνών (Πατησίων 47) μέχρι τις 20 Μαΐου 2026. Είσοδος δωρεάν.
