Κεντρικά Τζουμέρκα

Το Βουργαρέλι είναι ένα από τα ιστορικά κεφαλοχώρια των Τζουμέρκων. Διοικητικά υπάγεται στον Νομό Αρτας και απέχει από την πόλη περίπου 65 χιλιόμετρα. Το χωριό απλώνει τα πετρόχτιστα σπίτια του μέσα σε μια πυκνά δασωμένη αγκαλιά των Κεντρικών Τζουμέρκων, σε υψόμετρο από 750 έως 800 μέτρα. Καθώς διαθέτει αρκετές υποδομές διαμονής και εστίασης, μπορεί να αποτελέσει μια ιδανική αφετηρία για όσους θέλουν να πραγματοποιήσουν εκδρομές στα γύρω χωριά των Κεντρικών Τζουμέρκων, αλλά και στις όχθες της τεχνητής λίμνης Πουρναρίου, καθώς και στους ποταμούς Αραχθο και Αχελώο.

Εκτός από τις άφθονες φυσικές ομορφιές που πραγματικά περισσεύουν εδώ, σε αυτή την πλευρά της Ηπείρου υπήρξε το βασίλειο του θρυλικού λαού των αρχαίων Αθαμάνων, αν και δεν σώζονται σημαντικά κατάλοιπα από τον ορεινό αυτό πολιτισμό. Ωστόσο, η περιοχή διαθέτει πολύτιμα μνημεία της βυζαντινής και μεταβυζαντινής εποχής, που εντοπίζονται σε εξαιρετικούς ναούς και μοναστήρια.

Τα χωριά των Τζουμέρκων, αν και πυρπολήθηκαν από τους Γερμανούς κατά τη διάρκεια της Κατοχής, διατηρούν σε μεγάλο βαθμό την αρχιτεκτονική τους συνοχή και αυθεντικότητα.

Περίπατοι στο χωριό

Το Βουργαρέλι διατήρησε αναλλοίωτο το αρχικό του όνομα, παρόλο που το κράτος προσπάθησε στις αρχές του 20ού αιώνα να το μετονομάσει σε «Δροσοπηγή», εμπνευσμένο από τα άφθονα πηγαία νερά που διατρέχουν τον οικισμό και αναβλύζουν από τις πολυάριθμες πετρόχτιστες κρήνες του.

Διαθέτει μια όμορφη, ευρύχωρη πλατεία με θεόρατα πλατάνια, δροσερές βρύσες και τον επιβλητικό ναό του Αγίου Νικολάου, ο οποίος είναι χτισμένος το 1950 στη θέση παλαιότερου, που είχαν πυρπολήσει τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής.

Λίγο ψηλότερα από το Βουργαρέλι, σε σημείο που δεσπόζει κάτω από τις βραχώδεις κορφές των Τζουμέρκων, βρίσκεται το φρουριακής μορφής μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, χτισμένο το 1360. Πρόκειται όχι μόνο για σημαντικό θρησκευτικό μνημείο, αλλά και για ιστορικό ορόσημο, καθώς εδώ, τον Μάη του 1821, συγκεντρώθηκαν οι οπλαρχηγοί της Ρούμελης και της Ηπείρου υπό τον Γεώργιο Καραϊσκάκη και κήρυξαν την Επανάσταση στα Τζουμέρκα.

Στον δρόμο προς την Αρτα, μόλις 3 χιλιόμετρα από το Βουργαρέλι, θα συναντήσετε ένα από τα παλαιότερα και σημαντικότερα θρησκευτικά μνημεία της περιοχής – την περίφημη Κόκκινη Εκκλησία, που χτίστηκε το 1281 και είναι αφιερωμένη στα Γενέθλια της Θεοτόκου. Εντυπωσιάζουν οι αγιογραφίες που κοσμούν το εσωτερικό του ναού, ενώ το όνομά της οφείλεται στο χαρακτηριστικό κοκκινωπό χρώμα του πήλινου τούβλου που χρησιμοποιήθηκε στην ανέγερσή της.

● Γύρω από την πλατεία υπάρχουν παραδοσιακές ταβέρνες, όπου ντόπιοι και επισκέπτες απολαμβάνουν καλό φαγητό, ξεκούραση και καφέ ώς αργά το βράδυ. Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στο εστιατόριο «Μποστάνι», που λειτουργεί μέσα στο ξενοδοχείο «Rouista Tzoumerka Resort» και θεωρείται η κορυφαία επιλογή για φαγητό στην περιοχή.

Εκδρομές

Λουτρά Καπετάνιου: Από το ξενοδοχείο «Rouista Tzoumerka Resort» ξεκινά ένα σωστά σηματοδοτημένο μονοπάτι, το οποίο σχηματίζει μια ευχάριστη κυκλική διαδρομή και καταλήγει στην τοποθεσία Λουτρά Καπετάνιου. Εκεί θα δείτε μικρούς καταρράκτες, φυσικές λιμνούλες και πλούσια βλάστηση με έλατα, πλατάνια και δρυς. Το μονοπάτι είναι ιδανικό για οικογένειες, αρκεί να φοράτε κατάλληλα παπούτσια.

Στις όχθες της λίμνης Πουρναρίου: Ακολουθώντας τον δρόμο Αρτας-Τρικάλων, αναζητήστε το σημείο όπου ο ποταμός Καλεντίνης κυλά μέσα από μια καταπράσινη κοιλάδα, πριν ενωθεί με τα νερά της λίμνης. Για περίπου 15 χιλιόμετρα, η διαδρομή ακολουθεί τις όχθες, προσφέροντας εξαιρετική θέα και σημεία για σύντομες στάσεις. Συνεχίζοντας βόρεια, φτάνετε στο χωριό Κάτω Καλεντίνη, που βρίσκεται πολύ κοντά στις μεταβαλλόμενες όχθες της λίμνης.

Προς Αθαμάνιο: Από το Βουργαρέλι θα πάρετε τον δρόμο προς Τρίκαλα και στα 5 χιλιόμετρα θα φτάσετε στο χωριό Αθαμάνιο (παλαιότερα Λουψίστα), το οποίο είναι χτισμένο αμφιθεατρικά σε απόκρημνη πλαγιά, σε υψόμετρο περίπου 700 μέτρων. Αξίζει να φτάσετε ώς την πλατεία του χωριού, όπου δεσπόζει ο γηραιότερος πλάτανος των Κεντρικών Τζουμέρκων, φυτεμένος το 1898. Χαμηλότερα, στο ρέμα του χωριού, ξεχωρίζει, πλάι στην πέτρινη κρήνη, η μονότοξη πέτρινη γέφυρα του Τσαγκαράκη, ενώ μπορείτε να κάνετε όμορφες πεζοπορικές διαδρομές στο πυκνό ελατόδασος του Αη Γιάννη.

Ψηλά στα Θεοδώριανα: Αν σας κουράζουν οι ορεινές διαδρομές και το συνεχές στροφιλίκι των δρόμων, μπορείτε να σταματήσετε στο Αθαμάνιο και να επιστρέψετε στο ξενοδοχείο σας στο Βουργαρέλι. Αν, όμως, σας συναρπάζει η περιήγηση και η θέα των ανοιχτών οριζόντων, τότε αξίζει να συνεχίσετε ώς το χωριό Θεοδώριανα. Θα φτάσετε αφού περάσετε τον αυχένα «Σταυρός», σε υψόμετρο 1.450 μέτρων. Τα Θεοδώριανα (υψ. 950 μ.) είναι ένα απομονωμένο, γοητευτικό χωριό, 16 χιλιόμετρα από το Αθαμάνιο, γνωστό για τους εντυπωσιακούς δίδυμους καταρράκτες της Σούδας. Στο χωριό λειτουργούν ταβέρνες κυρίως τα Σαββατοκύριακα, ενώ το καλοκαίρι σφύζει από ζωή.

Στις όχθες του Αχελώου: Από το Αθαμάνιο, ακολουθώντας πορεία προς Τρίκαλα, στο ύψος του χωριού Τερπνά, θα δείτε πινακίδες που υποδεικνύουν τη διαδρομή προς την «πλαζ του Αχελώου». Ο ασφαλτοστρωμένος δρόμος καταλήγει σε χώρο στάθμευσης, όπου μπορείτε να αφήσετε το αυτοκίνητό σας. Από εκεί ξεκινά ένα σηματοδοτημένο, κατηφορικό αλλά εύκολο μονοπάτι, που οδηγεί ώς την κοίτη του Αχελώου. Στις φυσικές «πισίνες» που σχηματίζουν τα νερά του ποταμού, κολυμπούν το καλοκαίρι επισκέπτες από τα γύρω χωριά. Αν και αυτή την εποχή το κολύμπι δεν είναι εφικτό, το τοπίο -με τα βράχια, τα πλατάνια και τις βοτσαλωτές όχθες- αποζημιώνει και τον πιο απαιτητικό επισκέπτη. Δυστυχώς, αν ολοκληρωθούν τα έργα για τη συνολική εκτροπή του Αχελώου προς τη Θεσσαλία, η σπάνια αυτή τοπιογραφία κινδυνεύει να χαθεί κάτω από τα νερά ακόμη μιας τεχνητής λίμνης.

Ενας πολύτιμος οικότοπος

Η περιοχή που σας παρουσιάζουμε εντάσσεται στο διευρυμένο Εθνικό Πάρκο Τζουμέρκων – Περιστερίου – Χαράδρας Αραχθου – Αχελώου – Αγράφων – Μετεώρων, το οποίο θεσμοθετήθηκε το 2009 και από το 2022 υπάγεται στον ΟΦΥΠΕΚΑ (Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής), υπό τη γενική εποπτεία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Σκοπός της ίδρυσης του Εθνικού Πάρκου είναι να προστατεύσει το φυσικό και πολιτισμικό τοπίο του ορεινού συμπλέγματος των βουνών Τζουμέρκων, Κακαρδίτσας, Περιστερίου και Αγράφων, καθώς και τις κοιλάδες του Αραχθου και του Αχελώου, αλλά και το ιδιαίτερο γεωμορφολογικό τοπίο των Μετεώρων.

Μέσα στα όρια του Πάρκου συμπεριλαμβάνονται περιοχές «NATURA 2000», σημαντικές περιοχές για τα πουλιά, Καταφύγια Αγριας Ζωής, Τόποι Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία, καθώς και παραδοσιακοί οικισμοί.

Δυστυχώς, και αυτό το Εθνικό Πάρκο απειλείται από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη – την εγκατάσταση βιομηχανικών αιολικών πάρκων (ΒΑΠΕ) και τον σχεδιασμό πολλών μικρών υδροηλεκτρικών έργων στα ρέματα και τα ποτάμια της περιοχής. Σχέδια που, αν υλοποιηθούν, θα αλλοιώσουν οριστικά τον χαρακτήρα, τη γεωφυσική πολυμορφία και τον οικολογικό πλούτο αυτού του μοναδικού ορεινού τόπου.