Ιδιόμορφη και μυστηριώδης

Από τότε, αυτό το ιδιαίτερο νησί της Δωδεκανήσου έγινε αγαπημένος προορισμός, ένας τόπος επιστροφής, όχι απλώς διακοπών.

Τη Νίσυρο δεν θα την επιλέξεις για τις παραλίες της. Οχι ότι δεν υπάρχουν, αλλά δεν ξεχωρίζουν ιδιαίτερα σε σύγκριση με τις αμέτρητες άλλες του Αιγαίου. Σίγουρα δεν θα τη διαλέξεις για τη νυχτερινή ζωή, τα πολύχρωμα μπαρ που παίζουν καλοκαιρινά χιτ ώς το πρωί.

Το ηφαίστειο είναι από μόνο του ένα εντυπωσιακό αξιοθέατο. Ομως, δεν θα ξανάρχεσαι στη Νίσυρο για να το βλέπεις ξανά και ξανά. Θα επιστρέφεις γιατί θα έχεις εκτιμήσει άλλα, πιο σπάνια και πολύτιμα πράγματα, αυτά που δύσκολα συναντάς πια στα νησιά της Δωδεκανήσου.

Τα ορεινά και μεσόγεια χωριά, κρεμασμένα πάνω από τον κρατήρα ή στραμμένα προς το γαλάζιο του πελάγους, θα σε προσκαλέσουν σε ατέλειωτες περιπλανήσεις. Σοκάκια παλιά, αυθεντικά, κρατούν ακόμη ανέπαφα τα χρωμοσώματα του παρελθόντος – εικόνες, ήχοι και μυρωδιές που μιλούν μιαν άλλη, πιο αληθινή γλώσσα.

Το παραλιακό Μανδράκι, η πρωτεύουσα του νησιού, όσο κι αν έχει αλλάξει από την τουριστική ανάπτυξη, παραμένει μοναδικό. Δεν θα το βαρεθείς ούτε το δροσερό πρωινό, ούτε το γλυκό σούρουπο, περπατώντας ανάμεσα στα παλιά σπίτια και τις σκιερές αυλές που κρυφοκοιτούν το γαλάζιο της θάλασσας!

Αρχαία και μεσαιωνικά κάστρα στέκουν ακόμη, σιωπηλοί φρουροί της Ιστορίας, έτοιμα να σου διηγηθούν τις ιστορίες τους – αρκεί να σταθείς και να τα ακούσεις.

Η Νίσυρος είναι, πάνω απ’ όλα, ένα μοναχικό νησί. Θα τη γνωρίσεις αληθινά μόνο περιδιαβαίνοντας την ηφαιστειακή της ενδοχώρα και τις απόκρημνες, βραχώδεις ακτές. Θα σε οδηγήσουν εκεί σιωπηλά μονοπάτια που μυρίζουν θειάφι και μοσχοβολούν φλισκούνι, άγρια μέντα και χρόνο ξεχασμένο.

Η ιστορία της στον χρόνο

Η έκταση της Νισύρου μόλις που ξεπερνά τα 41 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Ουσιαστικά, πρόκειται για τον κώνο ενός ηφαιστείου που ξεπηδά με το στρογγυλό του σχήμα από τα βάθη της θάλασσας.

Οι πρώτοι γνωστοί κάτοικοι του νησιού ήταν οι Πελασγοί και οι Κάρες. Η μυθολογία, όμως, δίνει στη Νίσυρο έναν πιο δραματικό ρόλο: την παρουσιάζει ως σκηνή των άγριων μαχών ανάμεσα στους θεούς του Ολύμπου και τους Τιτάνες. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Ποσειδώνας, κυνηγώντας τον Τιτάνα Πολυβώτη, ξεκόλλησε ένα κομμάτι από το γειτονικό νησί της Κω και το πέταξε πάνω του, θάβοντάς τον για πάντα κάτω από τη Νίσυρο. Από τότε, λένε, το ηφαίστειο μουρμουρίζει τη φυλακισμένη του οργή.

Πιο πεζά, αλλά εξίσου σημαντικά, ο Στράβωνας μας πληροφορεί ότι το νησί διέθετε δύο ισχυρές πόλεις: τη Νίσυρο, της οποίας η ακρόπολη δεσπόζει ακόμη πάνω από το σημερινό Μανδράκι, και το Αργος.

Η ιστορία της συνεχίζεται έντονα και κατά τα μεσαιωνικά χρόνια, όταν το νησί πέρασε στα χέρια των Ιπποτών του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη, των γνωστών Ιπποτών της Ρόδου, οι οποίοι έχτισαν και εδώ το κάστρο τους.

Το 1522, η Νίσυρος –όπως και όλα τα Δωδεκάνησα– πέρασε στην κυριαρχία των Οθωμανών και, αργότερα, στις αρχές του 20ού αιώνα, στους Ιταλούς. Μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, το νησί ενώθηκε μαζί με τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα με την Ελλάδα.

Περιπλανήσεις στο Μανδράκι

Το καλωσόρισμα των επισκεπτών στη Νίσυρο έχει αναλάβει το Μανδράκι, μια μικρή, κατάλευκη πολιτεία κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής, με κυβόσχημα σπιτάκια, χτισμένη κατά μήκος των ηφαιστειακών ακτών.

Ψηλότερα, στους γύρω λόφους, δεσπόζει η καλοδιατηρημένη αρχαία ακρόπολη, μαζί με το μεσαιωνικό κάστρο και το Μοναστήρι της Παναγιάς Σπηλιανής.

Οι περιηγήσεις των επισκεπτών συνήθως ξεκινούν από το λιμάνι και καταλήγουν στην πλατεία Ελευθερίας. Εκεί θα βρείτε παραδοσιακές ταβέρνες, μικρά μαγαζιά με είδη δώρων και τοπικά προϊόντα, μέσα σε μια ατμόσφαιρα παλιάς γειτονιάς.

Για βουτιές, θα περπατήσετε ώς την ακτή Χοχλακοί, με τις χαρακτηριστικές ηφαιστειακές πέτρες και την ήρεμη αύρα του Αιγαίου.

Ενας μεγαλύτερος περίπατος οδηγεί στο μεσαιωνικό κάστρο, όπου στεγάζεται και η Μονή της Παναγίας Σπηλιανής, που γιορτάζει στις 15 Αυγούστου.

Αν συνεχίσετε με αυτοκίνητο προς την αρχαία ακρόπολη με τα κυκλώπεια τείχη, αξίζει να κάνετε και μια στάση στο εκκλησάκι της Ευαγγελίστριας, χτισμένο σε ένα ορεινό σημείο στις παρυφές του Προφήτη Ηλία, του ψηλότερου βουνού της Νισύρου. Από εκεί, το βλέμμα αγκαλιάζει την ηφαιστειακή γη και το Αιγαίο σε όλη του τη μεγαλοπρέπεια.

Ραντεβού στις παραλίες

Η πιο δημοφιλής οδική διαδρομή ξεκινά από το Μανδράκι και κατευθύνεται ανατολικά, περνώντας από τα Λουτρά, για να καταλήξει στους Πάλους, έναν παραθαλάσσιο οικισμό που βολεύει ιδιαίτερα οικογένειες, καθώς σε μικρή απόσταση από την παραλία υπάρχουν ενοικιαζόμενα δωμάτια και ταβέρνες.

Από εδώ θα έχετε πρόσβαση στις παραλίες του νησιού Λιες -όπου υπάρχει ταβέρνα- και Παχιά Αμμος, όπου θα φτάσετε ακολουθώντας μονοπάτι από τις Λιες.

Στον δρόμο από το Μανδράκι θα συναντήσετε την ακτή Λευκή Αμμος, ένα ιδιαίτερο τοπίο που δημιουργήθηκε από την απόθεση ελαφρόπετρας. Παλαιότερα ήταν γνωστή και ως Γιαλισκάρι και ακόμη και σήμερα έχει μια σχεδόν σεληνιακή, απόκοσμη όψη.

Στο νοτιότερο άκρο του νησιού βρίσκεται η ακτή Αυλάκι, γνωστή για τα ιαματικά της νερά. Δεν πρόκειται για οργανωμένη παραλία, αλλά για ένα άγριο, βραχώδες τοπίο, ιδανικό για βουτιές από τα βράχια – ένα σημείο για πιο περιπετειώδεις επισκέπτες.

Από το λιμανάκι των Πάλων ξεκινούν καθημερινά καΐκια προς το γειτονικό νησάκι Γυαλί. Εκεί μπορείτε να κολυμπήσετε σε καθαρές παραλίες, αν και το τοπίο έχει αλλοιωθεί βάναυσα από την εξόρυξη ελαφρόπετρας και περλίτη.

Το ηφαίστειο και τα χωριά του

Να έρθεις στη Νίσυρο και να μην επισκεφθείς την κοιλάδα όπου δεσπόζουν οι κρατήρες του θρυλικού ηφαιστείου… δεν γίνεται. Φτάνοντας εδώ, θα παρατηρήσεις ότι η θερμοκρασία είναι αυξημένη κατά 2-3 βαθμούς σε σχέση με τα υπόλοιπα σημεία του νησιού. Κι η μυρωδιά του υδρόθειου, που αναδίδεται από τα έγκατα της γης, είναι η υπενθύμιση ότι βρίσκεσαι πάνω σε μια ζωντανή ανάσα της Γης.

Ο μεγαλύτερος κρατήρας, βάθους 30 μέτρων και διαμέτρου περίπου 300, είναι ο «Στέφανος», επιβλητικός, σχεδόν σουρεαλιστικός. Μπορείς να περπατήσεις μέσα του, να ακούσεις το ηφαίστειο να «μουρμουρίζει» από κάτω σου και να αισθανθείς πόσο λεπτή είναι η γραμμή ανάμεσα στην ησυχία και την ορμή. Η είσοδος στον χώρο του ηφαιστείου κοστίζει 5 ευρώ. Το μόνο σημείο με σκιά είναι το μικρό αναψυκτήριο – και θα το εκτιμήσεις, ειδικά τις μεσημεριανές ώρες.

Λίγο πιο πέρα, γαντζωμένα στις πλαγιές του ηφαιστείου, βρίσκονται τα χωριά Εμπορειός και Νικειά.

Εδώ θα βρείτε μικρά, ατμοσφαιρικά καφέ, ήσυχες ταβέρνες και σημεία με ανεμπόδιστη θέα, τόσο προς την πλευρά του ηφαιστείου όσο και προς το ανοιχτό πέλαγος. Είναι χωριά που δεν επισκέπτεσαι βιαστικά. Χρειάζονται περπάτημα, παρατήρηση, λίγη σιωπή.

Ανάμεσα σε Εμπορειό και Νικειά βρίσκεται το Μοναστήρι της Παναγιάς Κυράς, που σε λίγες ημέρες από τη δημοσίευση αυτού του άρθρου θα γιορτάσει με το πανηγύρι του, ένα από τα πιο ζωντανά και συγκινητικά στο Αιγαίο, εμπειρία που δεν πρέπει να χάσετε.