Επειδή ο χρόνος σε ένα ταξίδι δεν είναι ποτέ αρκετός για να τα δείτε όλα, σε αυτό το ταξιδιωτικό μας άρθρο θα προσπαθήσουμε να παρουσιάσουμε τα σπουδαιότερα αξιοθέατα που αξίζει να ανακαλύψετε σε αυτή την ενδιαφέρουσα περιοχή της Μακεδονίας, καθώς και να προτείνουμε μερικές κοντινές εκδρομές που μπορείτε να πραγματοποιήσετε.
Ανιχνεύοντας την ιστορία της Νάουσας
Παλαιότερα, η πόλη ονομαζόταν «Νιάουστα», τοπωνύμιο που πιθανόν προήλθε από τη σύμπτυξη των λέξεων «Νέα Αυγούστα», ονομασία που της έδωσαν οι Ρωμαίοι. Η μεγάλη ανάπτυξη της Νάουσας σημειώθηκε τον 18ο, αλλά κυρίως τον 19ο αιώνα, όταν ξεκίνησε η εκμετάλλευση της φυσικής ροής των νερών που έρεαν από το Βέρμιο, χρησιμοποιώντας τα για την κίνηση των μηχανών των υφαντουργείων και των κλωστηρίων. Εκείνη την περίοδο, η πόλη απέκτησε το προσωνύμιο «το μικρό Μάντσεστερ των Βαλκανίων».
Παράλληλα, η ανάπτυξη της οινοποιίας συνέβαλε στη μεγάλη οικονομική, εμπορική και πολιτιστική ακμή της Νάουσας. Αρκετά από τα προβιομηχανικά κτίρια εκείνης της εποχής διασώζονται μέχρι και σήμερα στον αστικό ιστό της Νάουσας. Κάποια από αυτά, αν και ερειπωμένα, μεταφέρουν μέσα από τα χαλάσματά τους μνήμες και εικόνες από το παρελθόν της πόλης. Αλλα έχουν αναπαλαιωθεί και πλέον στεγάζουν μουσεία και πολιτιστικούς χώρους.
Σήμερα, το σύγχρονο στοιχείο συνυπάρχει με το παραδοσιακό στον αστικό ιστό της πόλης, δημιουργώντας μια ενδιαφέρουσα επιμιξία. Ωστόσο, το τσιμέντο και οι απρόσωπες κατασκευές φαίνεται να κυριαρχούν. Παρ’ όλα αυτά, στις συνοικίες «Αλώνια», «Πουλιάνα» και «Μεταμόρφωση» διατηρούνται μερικά από τα παλιά αρχοντικά μακεδονικής αρχιτεκτονικής, ενώ στην πλατεία Αλωνίων ξεχωρίζει ο γεωμετρικός «Πύργος του Ρολογιού», κτίσμα του 1896.
? Αξίζει να επισκεφθείτε το «Μουσείο Οίνου και Αμπέλου» στην οδό Χατζημαλούση 17, το Ιστορικό-Λαογραφικό Μουσείο του Δημοτικού Πολιτιστικού Οργανισμού Νάουσας στην οδό Δημητρίου 10, καθώς και το Λαογραφικό Μουσείο Βλάχων στην οδό Σοφρωνίου 23.
Καταρράκτες Αράπιτσα
Ανηφορίζοντας τις πλαγιές του Βερμίου, στο υψηλότερο σημείο της πόλης, στην τοποθεσία Στούμπανοι, απέναντι από τους μικρούς καταρράκτες του ποταμού Αράπιτσα, βρίσκεται το «Μνημείο της Θυσίας των Γυναικών». Εκεί δεσπόζει το χάλκινο άγαλμα της γλύπτριας Κατερίνας Χαλεπά-Κατσάτου, που απεικονίζει μια γυναίκα να κρατά το παιδί της στα χέρια, ενώ αποτολμά ένα βήμα στο κενό. Το 1822, σε αυτό το ειδυλλιακό, κατά τα άλλα, σημείο, εκτυλίχθηκε ένα τραγικό γεγονός.
Μετά την αποτυχημένη προσπάθεια των Ναουσαίων να αποτινάξουν τον οθωμανικό ζυγό και να συμμετάσχουν στο επαναστατικό κίνημα που σάρωνε τη Νότια Ελλάδα, η Νάουσα καταλήφθηκε και πυρπολήθηκε. Πολλές γυναίκες, προκειμένου να αποφύγουν την αιχμαλωσία, ανέβηκαν στο Βέρμιο, στην περιοχή Στούμπανοι. Σύμφωνα με την παράδοση, 13 από αυτές, κρατώντας τα παιδιά τους, έπεσαν στο βάραθρο του ποταμού Αράπιτσα, επιλέγοντας τον θάνατο αντί για την υποδούλωση.
Πάρκο Αγίου Νικολάου
Τέσσερα χιλιόμετρα έξω από την πόλη της Νάουσας, σε μια καταπράσινη πλαγιά του Βερμίου, συναντάμε το φημισμένο φυσικό Πάρκο ή Αλσος Αγίου Νικολάου. Πρόκειται για έναν εκτεταμένο χώρο, γεμάτο από πυκνές συγκεντρώσεις πλατάνων και βελανιδιών, ενώ ανάμεσά τους ξεπροβάλλουν ιτιές, φλαμουριές και συστάδες από πυξάρια που εναλλάσσονται με μικρά ξέφωτα. Το πάρκο διασχίζει ο ποταμός Αράπιτσα, ο οποίος πηγάζει ακριβώς σε αυτό το σημείο. Ξύλινες γεφυρούλες διευκολύνουν τους περιπατητές να φτάσουν στα πιο απόμερα σημεία του πάρκου.
Ενα μεγάλο μέρος του χώρου έχει διαμορφωθεί έτσι ώστε να είναι φιλικό προς τους επισκέπτες. Εχουν δημιουργηθεί μια μικρή λίμνη, παιδική χαρά και χώροι αθλητισμού, ενώ πλάι στον ποταμό λειτουργεί αναψυκτήριο. Εδώ δεσπόζει και το κτίριο του δημοτικού ξενοδοχείου «Βέρμιο». Αν επισκεφθείτε το πάρκο μια ήσυχη ημέρα, θα νιώσετε πραγματικά πως βρίσκεστε στην αγκαλιά της πιο όμορφης φύσης. Ωστόσο, κατά τις αργίες και τα τριήμερα, ο συνωστισμός είναι αναμενόμενος, τόσο στον χώρο στάθμευσης όσο και μέσα στο πάρκο.
Στις οξιές του Βερμίου
Από το Πάρκο του Αγίου Νικολάου μπορείτε να συνεχίσετε την ανάβαση στις κατάφυτες πλαγιές του Βερμίου, με τελικό προορισμό το χιονοδρομικό κέντρο στη θέση «3-5 Πηγάδια» (17 χλμ.). Ο χώρος στάθμευσης και το σαλέ βρίσκονται σε υψόμετρο 1.430 μ., ενώ οι ψηλότερες πίστες φτάνουν τα 2.005 μ. Κοντά στο πάρκινγκ λειτουργούν ξενοδοχείο και ξενώνας καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Το χιονοδρομικό κέντρο διαθέτει διθέσιο εναέριο αναβατήρα, μονοθέσιους συρόμενους αναβατήρες και baby lift. Οι πίστες καλύπτουν όλα τα επίπεδα δυσκολίας, ικανοποιώντας κάθε απαίτηση, ενώ υπάρχουν και διαδρομές για σκι cross-country και snowmobile. Ως ένα από τα παλαιότερα χιονοδρομικά κέντρα της χώρας, φημίζεται για την άρτια οργάνωσή του και αποτελεί αγαπημένο προορισμό των χιονοδρόμων.
? Πληροφορίες τηλ. 23320 44300
«Γενίτσαροι και Μπούλες»
Το καρναβάλι της Νάουσας ξεχωρίζει σε όλη την Ελλάδα και τα Βαλκάνια, με κυρίαρχο δρώμενο την αναβίωση του εθίμου «Γενίτσαροι και Μπούλες». Οι πρωταγωνιστές καλύπτουν τα πρόσωπά τους με γύψινες μάσκες (πρόσωποι). Οι Γενίτσαροι (γαμπροί) φορούν παραδοσιακή φορεσιά και κρατούν στα χέρια τους σπαθιά (πάλες). Η «Μπούλα» (νύφη), την οποία υποδύεται και πάλι άνδρας, φορά εντυπωσιακή φορεσιά με φανταχτερά χρώματα, κρατά ένα μαντίλι και έχει επίσης το πρόσωπό της καλυμμένο με γύψινη μάσκα.
Το έθιμο χρονολογείται από την περίοδο της Τουρκοκρατίας, όταν οι μεταμφιεσμένοι έβγαιναν στους δρόμους για να γιορτάσουν τις Απόκριες. Ανάμεσά τους κρύβονταν και κλέφτες που είχαν βρει καταφύγιο στα βουνά, ενώ όλα αυτά γίνονταν με τη σιωπηλή ανοχή του Οθωμανού διοικητή. Το έθιμο, ωστόσο, έχει ρίζες στην αρχαιότητα και εμπλουτίστηκε με νεότερα στοιχεία, επηρεασμένα από ιστορικά γεγονότα, όπως το παιδομάζωμα του 1705 για τη στρατολόγηση γενίτσαρων.
Οι αποκριάτικες εκδηλώσεις, που πραγματοποιούνται με την υποστήριξη του δήμου, ξεκινούν την Τσικνοπέμπτη. Η πομπή του μπουλουκιού των Γενιτσάρων αρχίζει την πρώτη Κυριακή της Αποκριάς, ενώ το γλέντι κορυφώνεται την τελευταία Κυριακή και την Καθαρά Δευτέρα στην πλατεία Καρατάσου, με υπαίθριο φαγοπότι, ζουρνάδες και τύμπανα.
Επίσκεψη στα οινοποιεία και στους αρχαιολογικούς χώρους
Η αμπελοκαλλιέργεια και η οινοποιία έχουν μακρά και πλούσια παράδοση στη Νάουσα. Στην ευρύτερη περιοχή δραστηριοποιούνται πολλά φημισμένα οινοποιεία, παράγοντας το ονομαστό κρασί Ονομασίας Προέλευσης Ανώτερης Ποιότητας (ΟΠΑΠ) «Νάουσα» από την ποικιλία Ξινόμαυρο. Αρκετά από αυτά είναι επισκέψιμα κατόπιν συνεννόησης και αξίζει να τα γνωρίσετε από κοντά.
Στην περιοχή όπου εκτεινόταν η αρχαία Μίεζα, περίπου 4 χλμ. από τη Νάουσα, έχουν αποκαλυφθεί σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν οι μακεδονικοί τάφοι, το αρχαίο θέατρο, καθώς και το Νυμφαίο της Αρχαίας Μίεζας, όπου βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος της «Σχολής Αριστοτέλους». Στον ίδιο χώρο λειτουργεί και το νεόδμητο «Κέντρο Πολιτισμού Σχολής Αριστοτέλους» του Δήμου Νάουσας
ℹ️ Διαμονή
Αν σκοπεύετε να επισκεφθείτε την περιοχή το τριήμερο της Καθαρής Δευτέρας φροντίστε από τώρα να εξασφαλίσετε κατάλυμα. Ενδεικτικά αναφέρουμε κάποια ξενοδοχεία και ξενώνες τόσο μέσα στην πόλη της Νάουσας όσο και στις κοντινές εξοχές.
● «Χαγιάτι», τηλ. 23320 52120, 121
● «Dellagio Deluxe Boutique» τηλ. 23320-24242, 24243
● «Παλαιά Πόλη» τηλ. 23320-52520
● «Asteras» τηλ. 2332052332
● «Ξενώνας Νιάουστα» τηλ. 23320 22374
● «Αμπελώνας Βαλταδώρου» τηλ. 23320-52300
● «Νικόλας» τηλ. 23320-52300
● «Το Νησί της Μαργαρίτας» τηλ. 23320 52600
● «Driades Naoussa»
