Στα χνάρια των αρχαίων Μινύων

Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης

Και ποιος δεν έχει δει την παράκαμψη «προς Κάστρο» όταν ταξιδεύει στον εθνικό δρόμο Αθηνών – Λαμίας; Ε! και τι έγινε; θα πει κάποιος. Ακόμη ένα από τα δεκάδες χωριά που βρίσκονται κοντά στην εθνική οδό και έχουν πρόσβαση μέσω αυτής. Και όμως, το Κάστρο όπου κατοικούσαν οι αρχαίες Κώπες διαφέρει από τα άλλα κοινότοπα χωριά, αφού εδώ, στην κορφή του βραχώδους, επίπεδου λόφου, που βρίσκεται λίγο έξω από τον οικισμό, συναντάμε τη μεγαλύτερη σε έκταση οχυρωμένη μυκηναϊκή ακρόπολη της Ελλάδας, επτά φορές μεγαλύτερη από αυτήν των Μυκηνών, γνωστή ως ακρόπολη Γλα. Πιθανόν να πρόκειται για μία από τις σπουδαίες αρχαίες οχυρές πόλεις των Μινύων, του προϊστορικού ελληνικού φύλου που κατοικούσε σε όλη τη βοιωτική πεδιάδα έως τα όριά της με τη Θεσσαλία.

Οι προσπάθειες για την αποξήρανση της Κωπαΐδας λίμνης είχαν ξεκινήσει ήδη από την 3η χιλιετία π.Χ., όμως τα έργα των Μινύων, που τελικά καταφέραν το ακατόρθωτο με τα τεχνικά μέσα και τις γνώσεις της εποχής, πρέπει να ολοκληρωθήκαν τον 14ο ή τον 13ο αιώνα π.Χ.

Οι μηχανικοί των Μινύων με στοχευμένα υδραυλικά έργα, όπως καταβόθρες, κανάλια και επιχωματώσεις, μήκους δεκάδων χιλιομέτρων, έπαιρναν τα νερά της Κωπαΐδας λίμνης και τα παροχέτευαν στα ποτάμια Ερκυνα, Κηφισό και Μέλανα και μέσω αυτών τα διοχέτευαν στον Ευβοϊκό κόλπο, ενώ παράλληλα είχαν δημιουργήσει και ένα καλά μελετημένο αρδευτικό σύστημα.

Σεισμοί, πυρκαγιές, αλλά και πόλεμοι κατέστρεψαν αυτά τα έργα, που τα συντηρούσαν οι μηχανικοί των Μινύων με απίστευτη σχολαστικότητα, και έκτοτε ο πολιτισμός τους παρήκμασε. Βαθμηδόν ο λαός αυτός περιέπεσε στην αφάνεια, αργότερα σχεδόν λησμονήθηκε και φυσικά η λίμνη της Κωπαΐδας ξαναδημιουργήθηκε!

Σημαντικότατη πόλη, όπου μάλιστα έχουν έρθει στο φως και σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα όπως ο λεγόμενος «Θησαυρός του Μινύου», ήταν ο Ορχομενός. Η ακρόπολη του Γλα, που πιθανόν να είχε κατασκευαστεί με τη συνδρομή και άλλων γειτονικών πόλεων, επόπτευε τα ζωτικής σημασίας αποστραγγιστικά έργα λόγω του υψηλού σημείου όπου ήταν χτισμένη.

Ακρόπολη Γλα, περίπατοι στην Ιστορία

Οπως είπαμε, εύκολα από την εθνική οδό θα βγείτε στην έξοδο προς Κάστρο και θα συνεχίσετε για 3-4 χιλιόμετρα έως τα ριζά του τραπεζοειδούς, επίπεδου πέτρινου λόφου που βρίσκεται στα ανατολικά του χωριού. Δεν θα δυσκολευτείτε καθόλου. Θα αφήσετε το όχημά σας μπροστά σε μία από τις τρεις διαμορφωμένες εισόδους και θα εισέλθετε χωρίς επίπονες πεζοπορικές αναβάσεις στον χώρο του μεγαλύτερου μυκηναϊκού κάστρου της Ελλάδας.

Ολος ο λόφος είναι προσεγγίσιμος καθότι –όπως είπαμε– στην κορυφή του είναι εκ φύσεως επίπεδος. Για να έχετε μια ιδέα, να πούμε ότι για τον περπατήσετε από άκρη σε άκρη θα χρειαστεί να διανύσετε μια απόσταση όχι μεγαλύτερη από 850 μέτρα σε μήκος, με μέγιστο πλάτος τα 600 μέτρα.

Εδώ, εκτός από την υπέροχη ανοιξιάτικη φύση, που πραγματικά αυτήν την εποχή θα την απολαύσετε, άξια αναφοράς είναι και η περιφερειακή θέα στη λεκάνη της αποξηραμένης Κωπαΐδας. Εντός του τειχισμένου αρχαιολογικού χώρου –σημειωτέον είναι ανοιχτός για το κοινό– θα δείτε στα διαφορετικά σημεία, όπου έχουν γίνει ανασκαφές, υπολείμματα πέντε μεγάλων κτιριακών εγκαταστάσεων.

Τα κτίρια αυτά είναι ευμεγέθη με ισχυρή τειχοποιία, μάλιστα το τελευταίο από αυτά ήρθε στο φως μόλις το 2019. Δεν είναι εξακριβωμένο αν η ακρόπολη αυτή ήταν και τόπος κατοικίας, σίγουρα κάποια από αυτά τα οικοδομήματα ήταν καταλύματα στρατιωτών, των διοικητών του στρατεύματος, αλλά και των μηχανικών που επιτηρούσαν συνεχώς την εύρυθμη λειτουργία των αποστραγγιστικών κατασκευών. Μάλιστα σε κάποια από αυτά τα κτίρια ίσως να φυλάσσονταν εργαλεία και υλικά για την επιδιόρθωση και συντήρηση των εγγειοβελτιωτικών έργων.

Επίσης, τόσο από τα ριζά του λόφου όσο και από το εσωτερικό της οχύρωσης διακρίνεται το πολύ καλά διατηρημένο εξωτερικό τείχος με περίμετρο περίπου 2.500 μέτρα. Με το αυτοκίνητο εύκολα θα πραγματοποιήσετε τον γύρο του λόφου, όμως ένα τμήμα του δρόμου στα βόρεια είναι χωμάτινο και χρειάζεται κάποια προσοχή.

Επίσκεψη στον αρχαίο Ορχομενό

Αν ακόμη έχετε χρόνο στη διάθεσή σας, σας προτείνουμε να συνεχίσετε την αρχαιολογική περιπλάνηση. Η γη της Βοιωτίας, όσο και να δείχνει κατάστικτη από σύγχρονες και σε πολλές περιπτώσεις κακοποιητικές ανθρωπογενείς δραστηριότητες, βρίθει κρυμμένων φυσικών και αρχαιολογικών θησαυρών.

Από το Κάστρο ο δρόμος εύκολα θα σας βγάλει στον σύγχρονο Ορχομενό (17 χλμ.) όπου σημαντικά ευρήματα από την ομώνυμη αρχαία πόλη έχουν έρθει στο φως από την αρχαιολογική σκαπάνη. Με την περιοχή έχουμε ασχοληθεί εκτενώς σε παλαιότερα ταξιδιωτικά αφιερώματα, όμως να επισημάνουμε και εδώ ότι ο επισκέπτης εύκολα θα περιηγηθεί στον οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο, όπου σε περίοπτη θέση ξεχωρίζουν το θέατρο και ο μαρμάρινος θολωτός μυκηναϊκός τάφος του 1250 π.Χ. όπου είχαν ταφεί μέλη της βασιλικής οικογένειας των Μινύων.

Το ταφικό μνημείο όταν το επισκέφθηκε ο Παυσανίας το 160 μ.Χ. ήταν άθικτο και ο αρχαίος περιηγητής θαύμασε την τεχνική του αρτιότητα. Μάλιστα γράφει στα «Βοιωτικά» του: «Ο Θησαυρός του Μινύα, ένα σωστό θαύμα, δεν υστερεί από κανένα άλλο απ’ όσα είναι μέσα ή έξω από την Ελλάδα».

Δυστυχώς το 1881, όταν ο Ερρίκος Σλίμαν ξεκίνησε τις ανασκαφές στον αρχαίο Ορχομενό, βρήκε τον τάφο συλημένο! Πάντως άξιο θαυμασμού είναι το γεγονός ότι σύμφωνα με τα αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν έρθει στο φως, η τοποθεσία αυτή κατοικήθηκε αδιάλειπτα από τη Νεολιθική Εποχή.

Από την άλλη πλευρά του δρόμου θα δείτε το βυζαντινό μνημείο της Παναγίας Σκριπούς, όπου από το σημαντικό μοναστήρι διασώζεται μόνο το καθολικό του (10ος αιώνας). Η μονή πιθανόν να χτίστηκε στη θέση όπου προϋπήρχαν ιερά αφιερωμένα στον Διόνυσο και στις Χάριτες, όπως αναφέρει και ο Παυσανίας. Με το αυτοκίνητο ή ακόμη καλυτέρα με τα πόδια, περπατώντας στον διαμορφωμένο πεζοδρόμο που ακολουθεί την κοίτη του ποταμού, θα φτάσετε έως την εξαιρετική φυσική τοποθεσία όπου αναβλύζει η περίφημη Ακιδαλία πηγή, γνωστή και ως «Πηγή των Χαρίτων». Ανηφορικό μονοπάτι από τον Ορχομενό θα σας φέρει έπειτα από 40 λεπτά πεζοπορίας στην Ακρόπολη του αρχαίου Ορχομενού, η οποία δεσπόζει στην κορφή του παρακείμενου λόφου. Πληροφορίες για τον αρχαιολογικό χώρο του Ορχομενού και τις ώρες λειτουργείας του στο τηλέφωνο 22610-32474.

‼️ Οι Μινύες υπήρξαν ένα δραστήριο, ευφυές, πολυμήχανο, ειρηνικό έθνος και σύμφωνα με ιστορικούς πιθανόν να είχαν καταγωγή από τη Θεσσαλία. Εκτός από άριστοι έμποροι και ναυτικοί ήταν και εξαιρετικά επιδέξιοι γεωργοί αφού κατάφερναν, αποστραγγίζοντας τα νερά της λίμνης Κωπαΐδας, να αποσπούν εύφορη γη για τις καλλιέργειές τους. Γερμανοί αρχαιολόγοι έχουν χαρακτηρίσει τα έργα αυτά «μεγαλύτερα αρδευτικά έργα της αρχαίας Ευρώπης»!