• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 0.9°C / 5.7°C
    4 BF
    71%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    4°C 1.5°C / 5.3°C
    5 BF
    37%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.0°C / 8.0°C
    4 BF
    49%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 1.9°C / 3.8°C
    3 BF
    20%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    2°C 1.9°C / 3.0°C
    5 BF
    55%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 1.8°C / 3.2°C
    3 BF
    37%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    -2°C -1.6°C / -0.5°C
    3 BF
    34%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    2°C 2.4°C / 2.4°C
    3 BF
    40%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 6.6°C / 8.8°C
    6 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 1.2°C / 4.9°C
    5 BF
    65%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.1°C / 7.4°C
    6 BF
    63%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    1°C 1.2°C / 1.2°C
    6 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    3 BF
    49%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 3.4°C / 5.0°C
    4 BF
    35%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 2.3°C / 4.9°C
    3 BF
    54%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    5 BF
    53%
  • Χαλκίδα
    Ασθενής ομίχλη
    2°C 1.1°C / 4.8°C
    2 BF
    91%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 5.3°C / 5.5°C
    3 BF
    40%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 2.5°C / 3.9°C
    3 BF
    47%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    -3°C -2.5°C / -2.5°C
    3 BF
    41%

Το βιβλίο «Ο άνθρωπος του Νεάντερταλ» και κάτω δεξιά ο συγγραφέας του Σβάντε Πάαμπο

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η αρχαιολογία των γονιδίων διαφωτίζει την εξέλιξή μας

  • A-
  • A+

Ποιοι ήταν οι Νεάντερταλ, πότε, πού και πώς έζησαν και γιατί εξαφανίστηκαν πριν από περίπου 30 χιλιάδες χρόνια; Από τις κλασικές παλαιοντολογικές αλλά και από τις πιο πρόσφατες πλαιογωνιδιωματικές έρευνες –ένα είδος αρχαιολογίας των γονιδιωμάτων των οργανισμών που έχουν από καιρό εξαφανιστεί– γνωρίζουμε ότι ήταν οι πιο στενοί τόσο γενετικά όσο και πολιτισμικά συγγενείς μας. Ναι, αλλά πόσο «στενοί»; Τι σχέσεις είχαν με τους πρώτους Sapiens που μετανάστευσαν από την Αφρική και με τους οποίους οι Νεάντερταλ έπρεπε να μοιραστούν τις ίδιες γεωγραφικές περιοχές επί πολλές χιλιετίες;

Μέχρι πρόσφατα, σε όλα τα επιστημονικά και τα σχολικά εγχειρίδια οι Νεάντερταλ περιγράφονταν ως οι στενότεροι «πρόγονοι» των σημερινών ανθρώπων, που επειδή ήταν λιγότερο εξελιγμένοι εξαφανίστηκαν όποτε ήρθαν σε επαφή με τους νεοφερμένους ανθρώπους. Και η εξάλειψή τους φαίνεται πως ήταν προδιαγεγραμμένη επειδή έπρεπε να συγκρουστούν για την κυριαρχία της γης και της τροφής με τους βιολογικά ανώτερους και πιο έξυπνους ανθρώπους του είδους μας.

Αυτό το κλασικό πολεμοχαρές σενάριο, ωστόσο, διαψεύδεται από τις πιο πρόσφατες αρχαιολογικές και βιολογικές έρευνες. Οι πρώτες κατέρριψαν τον μύθο της σαφούς πνευματικής-πολιτισμικής κατωτερότητας των Νεάντερταλ σε σύγκριση με τους πρώτους Sapiens, αποκαλύπτοντας την απρόσμενα πλούσια κοινωνική, οικογενειακή ζωή και εξίσου ανεπτυγμένη τεχνολογία των πρώτων.

Ομως, και η εικασία της βιολογικής «ανωτερότητας» των Sapiens δέχτηκε ένα θανάσιμο πλήγμα, το 2010, όταν μια επιστημονική ομάδα κατάφερε να εξαγάγει και να αλληλουχήσει πλήρως το απολιθωμένο DNA ενός Νεάντερταλ και άρα να συγκρίνει το γονιδίωμά του με το γονιδίωμα των σύγχρονων ανθρώπων!

Πρωταγωνιστής αυτού του επιστημονικού άθλου ήταν ο Σουηδός Σβάντε Πάαμπο (Svante Pääbo), κορυφαίος παλαιογενετιστής που για αυτές τις πρωτοποριακές έρευνές του βραβεύτηκε φέτος με το Νόμπελ Ιατρικής. Ο Σβάντε Πάαμπο είναι και ο συγγραφέας ενός πολύ ενδιαφέροντος βιβλίου με τίτλο «Ο άνθρωπος του Νεάντερταλ: Ιχνηλατώντας τα γονίδια μιας χαμένης μορφής ανθρώπου», που κυκλοφορεί σε μετάφραση της Ασπασίας Δασκαλοπούλου και της Μαριλένας Παπαϊωάννου από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

Πρόκειται για το προσωπικό χρονικό αλλά και την κριτική αποτίμηση σχεδόν τριάντα χρόνων ερευνών που τον οδήγησαν σε μια σειρά από σπουδαίες επιστημονικές κατακτήσεις, οι οποίες συνέβαλαν αποφασιστικά στη δημιουργία ενός ολότελα νέου επιστημονικού πεδίου έρευνας, της «Παλαιογονιδιωματικής».

Στις σελίδες αυτού του βιβλίου ο Πάαμπο περιγράφει την αλυσίδα από ευχάριστες και δυσάρεστες εκπλήξεις, συνεργασίες, ίντριγκες, αποτυχίες και ερευνητικά επιτεύγματα που οδήγησαν, το 2010, τον ίδιο και τους συνεργάτες του στην ταυτοποίηση ολόκληρου του γονιδιώματος ενός Νεαντερτάλιου, αλλά και στην ανακάλυψη κατόπιν των ανθρώπων Ντενίσοβα, εντελώς αγνώστων αλλά πολύ στενών συγγενών μας.

Μέσα από αυτή την κριτική αναδρομή και προσωπική αποτίμηση, ο συγγραφέας μάς προσφέρει σαφείς απαντήσεις σε σειρά καίριων ερωτημάτων, όπως π.χ. τι μπορούμε και τι δεν μπορούμε να μάθουμε από τη μελέτη του γονιδιώματος των εξελικτικά στενών συγγενών μας, γιατί ο σύγχρονος άνθρωπος επιβίωσε ενώ οι Νεαντερτάλιοι εξαφανίστηκαν; Και το σπουδαιότερο, ευθύνονται οι πρώτοι Homo sapiens για την εξαφάνιση των Νεάντερταλ ή, αντίθετα, συμβίωναν και διασταυρώνονταν μεταξύ τους;

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δημιουργεί εντελώς νέα λειτουργικά ένζυμα
Ενα νέο σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης έμαθε να δημιουργεί περίπλοκα βιολογικά μόρια (ένζυμα), που, ενώ δεν υπάρχουν στη φύση, μπορούν να είναι εξίσου λειτουργικά με κάποια ανθρώπινα ένζυμα.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δημιουργεί εντελώς νέα λειτουργικά ένζυμα
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Οταν ο εγκέφαλος βρίσκεται διαρκώς στον κλοιό του άγχους
Μολονότι το άγχος είναι ένα ανεξάλειπτο ανθρώπινο συναίσθημα, η επιστήμη άρχισε να κατανοεί τους εμπλεκόμενους ψυχοσωματικούς μηχανισμούς και κυρίως το εγκεφαλικό τους υπόστρωμα μόλις πριν από λίγες δεκαετίες.
Οταν ο εγκέφαλος βρίσκεται διαρκώς στον κλοιό του άγχους
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
«Ο κύριος ΚΙΧ και το μυστικό κουτί των ήχων»
Την πολύ επιτυχημένη παιδική παράσταση της ομάδας ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ «Ο κύριος ΚΙΧ και το μυστικό κουτί των ήχων», μπορούν να απολαύσουν και φέτος οι μικροί και μεγάλοι φίλοι του έξυπνου παιδικού θεάτρου.
«Ο κύριος ΚΙΧ και το μυστικό κουτί των ήχων»
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Σοβαρές λοιμώξεις Covid-19 προκαλούν συμπτώματα όμοια με εγκεφαλική γήρανση
Η άμεση βλάβη των εγκεφαλικών μας λειτουργιών λόγω σοβαρής μόλυνσης από τον κορονοϊό, ενώ θεωρητικά είναι εφικτή, δεν είχε μέχρι τώρα καταγραφεί από τις σχετικές ιατρικές μελέτες.
Σοβαρές λοιμώξεις Covid-19 προκαλούν συμπτώματα όμοια με εγκεφαλική γήρανση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας