Την Πέμπτη 26 Σεπτεμβρίου 2024, στο Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος διοργανώνεται μια πολύ ενδιαφέρουσα διάλεξη-συζήτηση του καθηγητή Pierre Raffard. Ο τίτλος της εκδήλωσης είναι «Παιχνίδια εξουσίας στο πιάτο μας: Γεωπολιτική των τροφίμων την εποχή της παγκοσμιοποίησης» και θα γίνει στις 19.00 στο Auditorium Theo Angelopoulos του Γαλλικού Ινστιτούτου στην Αθήνα (Σίνα 31). Είσοδος ελεύθερη με ταυτόχρονη μετάφραση και απευθείας μετάδοση της εκδήλωσης μέσω του ifg.gr.
Βασικός ομιλητής θα είναι ο Pierre Raffard, διαπρεπής Γάλλος επιστήμονας, καθηγητής Γεωπολιτικής και Διεθνών Σχέσεων στο Ελεύθερο Ινστιτούτο Μελέτης των Διεθνών Σχέσεων στο Παρίσι [Institut Libre des Relations Internationales (ILERI) -Paris] και στην 3A Business School και συνιδρυτής του ερευνητικού εργαστηρίου Food 2.0 Lab. Μετά τη διάλεξη θα ακολουθήσει συζήτηση με τους:
● Θεοδοσία Ανθοπούλου, καθηγήτρια Κοινωνικής Γεωγραφίας στο Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου,
● Παύλο Καρανικόλα, καθηγητή στο Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών,
● Μανώλη Παπουτσάκη, σεφ και επιχειρηματία στον τομέα της εστίασης.
Τη συζήτηση θα συντονίσει η Κατερίνα Χριστοφυλλίδου, δημοσιογράφος. Στην εκδήλωση οι ομιλητές θα συζητήσουν για τον καίριο ρόλο της τροφής στις ανθρώπινες κοινωνίες σήμερα.
Πέρα από αντικείμενο γαστρονομικών απολαύσεων, η τροφή αποτελεί προϋπόθεση και εγγύηση της κοινωνικής και πολιτικής σταθερότητας. Στις μέρες μας, η αφθονία του παγκόσμιου συστήματος τροφίμων έρχεται σε αντίθεση με την επισιτιστική ανασφάλεια που πλήττει μεγάλα κομμάτια του πληθυσμού. Ως απάντηση σε αυτές τις προκλήσεις έρχονται πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην επανατοπικοποίηση των αγροδιατροφικών συστημάτων, την υπεράσπιση της τοπικής οικογενειακής γεωργίας και την αλληλεγγύη τόσο σε τοπικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ο Pierre Raffard και το βιβλίο του
Το πολύ επίκαιρο βιβλίο «Γεωπολιτική των τροφίμων και της γαστρονομίας» κυκλοφόρησε πριν από έναν χρόνο από τις ΠΕΚ, άριστα μεταφρασμένο από τη Μαρία Παπαηλιάδη. Ο συγγραφέας του Pierre Raffard είναι κορυφαίος γεωπολιτικός, διδάκτωρ Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου της Σορβόνης (2013), ενώ από το 2015 έως το 2017 διετέλεσε αναπληρωτής καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο της Σμύρνης. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιστρέφονται γύρω από την πολιτική διάσταση της τροφής, τη σημασία της στο πεδίο των διεθνών σχέσεων και τον ρόλο της τεχνολογίας τροφίμων. Εχει δημοσιεύσει επίσης, μαζί με τον Gilles Fumey, το βιβλίο «Atlas de l’alimentation» (CNRS Éditions, 2018).
Τόσο στο ερευνητικό όσο και στο συγγραφικό του έργο, ο Pierre Raffard καταφέρνει να αναδείξει τις νέες γεωπολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές και πολιτισμικές προκλήσεις που αποτυπώνονται στα χωράφια και στους αμπελώνες, σε όλο το μήκος των αλυσίδων μεταποίησης και διανομής τροφών, στα ράφια των σούπερ μάρκετ, αλλά επίσης μέσα στο πιάτο μας και γύρω από αυτό. Ειδικά στο διαφωτιστικό βιβλίο του, που κυκλοφορεί από τις εκδ. ΠΕΚ, τεκμηριώνει επαρκώς το γεγονός ότι η τροφή υπήρξε ανέκαθεν αντικείμενο συνδιαλλαγής και συγχρόνως ένας αποφασιστικός δείκτης τόσο για τις κοινωνικές τάσεις όσο και για τους συσχετισμούς δυνάμεων, που από κοινού συνδιαμορφώνουν την ιστορία της ανθρωπότητας, από την αυγή των πρώτων σχέσεων ανταλλαγής μέχρι την παγκοσμιοποίηση της εποχής μας.
Στις μέρες μας, ειδικότερα, η υγειονομική κρίση που προκάλεσε η πανδημία της νόσου Covid-19 από το 2019, αλλά και ο πόλεμος στην Ουκρανία από τον Φεβρουάριο του 2022, γέννησαν σοβαρές ανησυχίες για τη σταθερότητα του κυρίαρχου αγροδιατροφικού μοντέλου και την επάρκεια σε βασικά τρόφιμα διεθνώς.
Μετά από αυτές τις πρόσφατες πλανητικές κρίσεις, συνειδητοποιούμε ότι η σχεδόν απεριόριστη πρόσβαση στα τρόφιμα δεν αποτελεί μια απαραβίαστη νομοτέλεια, καθώς και ότι η παραγωγή και η εκμετάλλευση των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων διαδραματίζουν αποφασιστικό ρόλο στη διεθνή σκηνή και στη σταθερότητα των σχέσεων μεταξύ των κρατών.
Πράγματι, η τροφή ως μέσο επιβίωσης αλλά και ως εργαλείο ήπιας ή σκληρής ισχύος, οι προκλήσεις που θέτει στην παραγωγή τροφίμων η κλιματική αλλαγή, η παγκόσμια ηγεμονία συγκεκριμένων εταιρειών ειδών διατροφής, ο ρόλος της τεχνολογίας τροφίμων, το διαδίκτυο και οι στρατηγικές μάρκετινγκ που επιδιώκουν να προβλέψουν και να ελέγξουν τις πιο προσωπικές διατροφικές επιλογές μας, τα κινήματα για μια πιο βιώσιμη παραγωγή και κατανάλωση τροφής αποτελούν τις διαφορετικές όψεις μιας νέας πολυσύνθετης πλανητικής πραγματικότητας. Αυτές οι ιστορικές καινοτομίες δείχνουν σαφώς ότι το περιεχόμενο του καθημερινού μας πιάτου είναι το προνομιακό γνωστικό αντικείμενο για να κατανοήσουμε αυτή την πραγματικότητα και να αναλογιστούμε τις προοπτικές των ανθρώπινων κοινωνιών στο μέλλον.
Στις σελίδες αυτού του βιβλίου, λοιπόν, η τροφή απογυμνώνεται από το ψυχαγωγικό της ένδυμα στις κοινωνίες της αφθονίας, για να αποκαλυφθεί η αδιαφανής γεωπολιτική της λειτουργία και η σημασία της ως μέσου γεωπολιτικής εξουσίας.
