Τρώω, αλλά πεινάω;

Οι άνθρωποι με διαταραχή βάρους συνήθως περνούν περιόδους «στα όρια του επιτρεπτού» (προσεκτική διατροφή) και περιόδους «άνευ ορίων, ανεπίτρεπτες» (κατανάλωση ανεξέλεγκτων ποσοτήτων).

Η διατροφή μας, ήδη από το πρώτο λεπτό της ζωής μας, συνδέεται άρρηκτα με το συναίσθημα: γάλα μαζί με αγκαλιά, δηλαδή τροφή μαζί με αγάπη. Η τροφή λοιπόν δεν μας τρέφει μόνο, αλλά σηματοδοτεί και πολλά συναισθήματα.

Η πείνα μου πυροδοτεί την επιθυμία να χορτάσω καθώς και την επιθυμία να χαρώ, να ευχαριστηθώ, να ησυχάσω. Αρα η σειρά είναι: πεινάω, επιθυμώ να φάω, να γευτώ νόστιμες τροφές (χαρά), να ικανοποιήσω την επιθυμία μου, την πείνα μου, να χορτάσω και να γεμίσω, να απολαύσω.

Ομως στον άνθρωπο που κουβαλάει παραπανίσιο βάρος αυτή η διαδικασία στο σώμα του είναι διαταραγμένη. Η σειρά διακόπτεται πολύ σύντομα και δεν φτάνει στην ολοκλήρωσή της∙ δηλαδή ξεκινά να πεινά και να επιθυμεί, αλλά αυτομάτως πρέπει η επιθυμία να κατασταλεί και να τεθεί υπό περιορισμό.

Το μόνο που του απομένει είναι να πραγματοποιεί αποδράσεις από τον αυτοπεριορισμό του και να «κλέβει» τροφή όσο πιο γρήγορα γίνεται, σε όσο μεγαλύτερη ποσότητα μπορεί, γιατί βιώνει μια κατάσταση παρανομίας. Αυτό ακριβώς είναι η πολυφαγία. Με μια δίαιτα αδυνατίσματος επισφραγίζεται ο αυτοπεριορισμός που ο ίδιος έχει μάθει να θέτει στον εαυτό του.

Καταλαβαίνουμε βέβαια ότι το φυσιολογικό είναι οι άνθρωποι να μην κάνουν δίαιτα αδυνατίσματος. Μετά την αρχική πείνα μας, ακολουθεί το στάδιο που λιγουρευόμαστε, κατόπιν φανταζόμαστε τι νόστιμο θα βρούμε να φάμε και -καθώς γνωρίζουμε τι μας θρέφει- εν τέλει το προμηθευόμαστε ή το παρασκευάζουμε και το τρώμε.

Στη διαταραχή βάρους όμως είναι σαν να ξεκινά ο μηχανισμός της πείνας και, αντί η διαδικασία να ολοκληρωθεί με την απόλαυση του φαγητού, να καταστέλλεται σε ένα αρχικό στάδιο. Ας σημειωθεί εδώ πως υπάρχουν άνθρωποι που παραπονιούνται πως δεν έχουν καν αίσθηση πείνας.

Προσέξτε πως υπάρχει μια ανισορροπία σε όλα: απαγορεύεται να πεινάω, απαγορεύεται να επιθυμώ νόστιμες γεύσεις, γιατί θα χάσω τον έλεγχο (πόσες φορές δεν ακούμε: δεν τρώω ξηρούς καρπούς ή μακαρόνια, παρόλο που μου αρέσουν πολύ, γιατί αν ξεκινήσω δεν σταματάω), απαγορεύεται να ξεφύγω από το πρόγραμμα, ύστερα από τέτοιο περιορισμό γίνομαι ανεξέλεγκτος και τρώω ό,τι θέλω, όσο θέλω και σε μεγάλες ποσότητες, έπειτα καταστέλλομαι και πάλι και αυτοπεριορίζομαι.

Ο παχύσαρκος κινείται διατροφικά στα άκρα. Κι όμως πίσω από αυτή την αφύσικη λειτουργία του, πίσω από αυτήν την «ανισορροπία» του υπάρχει μια θαυμαστή ισορροπία που τον βοηθά να τα βγάλει πέρα. Ας τον παρατηρήσουμε ακόμα πιο προσεκτικά: το ότι βρίσκεται σε κατάσταση δίαιτας (τρώει λίγο) και στερείται τη γεύση τον «παιδεύει» κι έτσι έρχεται η πολυφαγία και γεμίζει, παύει να βασανίζεται και νιώθει ανακούφιση. Να η πρώτη εξισορρόπηση. Αυτές είναι οι δύο συμπεριφορές του. Δρα με δύο τρόπους: στέρηση-γέμισμα.

Ας δουμε κι άλλους συσχετισμούς όταν χάνει τον έλεγχο της αυτοσυγκράτησης. Στην πρώτη φάση δεν πρέπει να επιθυμεί τίποτα –μετά επιθυμεί τα πάντα, είναι ανεξέλεγκτος και ικανοποιεί όλες τις γευστικές επιθυμίες που φαντάζεται. Αρχικά πρέπει και τρώει μικρές ποσότητες –μετά τρώει μεγάλες ποσότητες. Από τη μία ασχολείται, προετοιμάζει τι θα φάει –μετά τρώει ό,τι τύχει, βαριέται να κάνει οτιδήποτε.

Ενώ στην αρχή έχει αναγκαστεί να δημιουργήσει ένα οργανόγραμμα με στόχο να αδυνατίσει, να γυμναστεί, να φάει θρεπτικά, μετά δεν εφαρμόζει κανέναν από τους προγραμματισμούς του, δεν έχει προσανατολισμό στον εαυτό του, δεν αντέχει να αναγκαστεί άλλο. Αφενός συμπίεση, αφετέρου αποσυμπίεση.

Υπάρχει μια δράση και μια αντίδραση. Οι άνθρωποι θεωρούν πως η δράση είναι φυσιολογική (αυτοπεριορισμός, συγκράτηση επιθυμίας για γεύση, μικρές ποσότητες, αναγκασμοί), ενώ η αντίδραση αφύσικη. Είναι όμως έτσι; Οσο αφύσικο φαίνεται το να είναι κανείς διατροφικά ανεξέλεγκτος, άλλο τόσο αφύσικο είναι να βρίσκεται σε διατροφικό περιορισμό. Και οι δύο συμπεριφορές είναι αφύσικες, αλλά και οι δύο είναι απαραίτητες και εξισορροπητικές. Εάν δεν υπήρχε αυτή η εξισορρόπηση, ο άνθρωπος θα «έσκαγε».

Ακόμα και στη φύση, βάσει του τρίτου νόμου του Νεύτωνα, όπου υπάρχει δράση υπάρχει και αντίδραση. Δηλαδή, όταν ένα σώμα ασκεί δύναμη σε ένα άλλο, τότε ασκείται ίση και αντίθετη δύναμη από το δεύτερο προς το πρώτο. Οι πολυφαγίες συνεπώς είναι ένα απαραίτητο μέσο για τη διερεύνηση της παρεκκλίνουσας διατροφικής συμπεριφοράς.

Οι πολυφαγίες απαγορεύεται να καταπνίγονται.

*Οι πληροφορίες αντλήθηκαν από: https://www.sensities.com/votanotherapeia/apoxiramena-votana/2105/pasiflora-votano http://homouniversalisgr.blogspot.com/2013/11/blog-post_1260.html

* Σύμβουλος διατροφής