Η μάχη για την εξάλειψη του AIDS

Η 1η Δεκεμβρίου έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Hμέρα κατά του AIDS. Σήμερα, 35 χρόνια μετά την εμφάνιση του ιού HIV που προκαλεί το σύνδρομο AIDS, η μάχη για την εξάλειψη της ασθένειας κορυφώνεται σε παγκόσμιο επίπεδο.

Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν πριν από λίγες μέρες σε επιστημονική εκδήλωση με τη συμμετοχή του προέδρου του ΚΕΕΛΠΝΟ Θεόφιλου Ρόζενμπεργκ και του πρύτανη του ΕΚΠΑ, καθηγητή της Ιατρικής Σχολής Μ.-Α. Δημόπουλου είναι σίγουρα ενθαρρυντικά αλλά παράλληλα ζητείται επαγρύπνηση, ειδικά τώρα, στην περίοδο της βαθιάς οικονομικής κρίσης.

Στην εκδήλωση παρουσιάστηκαν όλα τα νεότερα επιδημιολογικά δεδομένα για τη λοίμωξη σε διεθνές και εθνικό επίπεδο, τα στάδια φροντίδας των HIV oροθετικών ατόμων, καθώς και γενικότερα θέματα πρόληψης και θεραπείας.

Διαχρονικά και μέχρι και την 31η Οκτωβρίου του 2016 έχουν καταγραφεί στο ΚΕΕΛΠΝΟ 15.795 περιστατικά HIV λοίμωξης (82,7% άνδρες). Από το σύνολο των ατόμων αυτών, 3.923 έχουν εμφανίσει AIDS και περίπου 8.600 βρίσκονται υπό αντιρετροϊκή θεραπεία. Ο συνολικός αριθμός των θανάτων ανέρχεται στους 2.662.

Ειδικότερα για το 2016, τους πρώτους δέκα μήνες διαγνώστηκαν και δηλώθηκαν στο ΚΕΕΛΠΝΟ 453 HIV λοιμώξεις (4,1 ανά 100.000 πληθυσμού), εκ των οποίων οι 367 (81%) αφορούσαν άνδρες και οι 86 (19%) γυναίκες. Το ουσιαστικό είναι πως ο αριθμός των περιστατικών του 2016 είναι ο χαμηλότερος που έχει καταγραφεί από το 2010.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ΚΕΕΛΠΝΟ εξέφρασε την αγωνία του για την οικονομική κάλυψη του κόστους των εξετάσεων παρακολούθησης των HIV οροθετικών ασθενών για το οποίο υπάρχει ήδη σχετική πρωτοβουλία απ’ το υπουργείο Υγείας με στόχο την πληρωμή παλαιών χρεών σε εταιρείες που προμήθευαν τα δημόσια νοσοκομεία με αντιδραστήρια, ώστε να ομαλοποιηθεί ξανά η διαδικασία των εξετάσεων.

Ο κ. Ρόζενμπεργκ ανέφερε ότι θα πρέπει να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη χρηματοδότηση των εργαστηρίων που είναι αρμόδια για τη διεξαγωγή ειδικών εξετάσεων, τόσο για τη διάγνωση όσο και την παρακολούθηση των ατόμων αυτών.

«Παρατηρείται περιορισμός των λοιμώξεων για το 2016 και αν αυτό συνεχιστεί και το 2017 θα είναι ένα σημαντικό στοιχείο για την αντιμετώπιση του HIV», μας λέει ο κ. Γιώργος Τσιακαλάκης, από τον Σύλλογο Οροθετικών Ελλάδας «Θετική Φωνή».

«Ωστόσο», συνεχίζει, «αυτό που είναι επίσης σημαντικό είναι το γεγονός ότι το 23% των φορέων του HIV είναι αδιάγνωστοι, δεν γνωρίζουν ότι έχουν τον ιό, πράγμα που τους κάνει επικίνδυνους τόσο για τον εαυτό τους όσο και για τη δημόσια υγεία. Αυτός που δεν λαμβάνει αγωγή μπορεί να μεταδώσει εύκολα τον ιό. Είναι σημαντικό επίσης να αναφέρουμε πως η Ελλάδα είναι από τις πρώτες χώρες όπου η διάγνωση γίνεται καθυστερημένα, με αποτέλεσμα και αυτό να έχει αντίκτυπο στους φορείς αλλά και στη δημόσια υγεία».

Ποια είναι η όμως η κατάσταση που αντιμετωπίζουν οι οροθετικοί σήμερα; «Πέρυσι, το 2015, υπήρχαν σημαντικές ελλείψεις σε αντιρετροϊκά φάρμακα τα οποία οι ασθενείς προμηθεύονται από τα φαρμακεία των νοσοκομείων και μόνο. Η επάρκειά τους έχει άμεση σχέση με τη χρηματοδότηση των νοσοκομείων. Αντιλαμβάνεστε τι συμβαίνει όταν τα χρήματα δεν φτάνουν, παρουσιάζονται ελλείψεις», αναφέρει ο κ. Τσιακαλάκης.

Παρ’ όλα αυτά, όπως προσθέτει, για το 2016 τα πράγματα ήταν σαφώς καλύτερα στην προμήθεια φαρμάκων και όσα προβλήματα παρουσιάστηκαν αντιμετωπίστηκαν σε εύλογο χρόνο.

Ενα επίσης ουσιώδες ζήτημα είναι το κοινωνικό στίγμα. «Αυτή είναι η μόνιμη πληγή για τα οροθετικά άτομα», λέει ο κ. Τσιακαλάκης. «Ο φόβος που βιώνει συνέχεια στο κοινωνικό και επαγγελματικό περιβάλλον του μη μαθευτεί το γεγονός ότι είναι φορέας του ιού, ο αποκλεισμός από την καθημερινότητα, την εργασία. Το άτομο βιώνει τεράστιες κοινωνικές συνέπειες λόγω αυτού του στίγματος», συμπληρώνει.

Νέο εμβόλιο

Την ίδια ώρα, αισιοδοξία αποπνέουν τα νέα από τη Νότια Αφρική, καθώς άρχισε η μεγαλύτερη έως τώρα δοκιμή ενός νέου εμβολίου κατά του AIDS, η οποία μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για ένα αποτελεσματικό εμβόλιο κατά της νόσου.

Το εμβόλιο φέρει την κωδική ονομασία HVTN 702 και, σύμφωνα με τις πρώτες ενδείξεις, σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα φάρμακα κατά της ασθένειας έχει τις δυνατότητες να οδηγήσει σε ολική θεραπεία.

Στη δοκιμή του θα συμμετάσχουν 5.400 σεξουαλικά ενεργοί άνδρες και γυναίκες ηλικίας 18 έως 35 ετών. Οι μισοί θα πάρουν το φάρμακο και οι υπόλοιποι ένα ψευδοφάρμακο (πλασίμπο). Τα αποτελέσματα της δοκιμής αναμένονται την επόμενη δεκαετία.

Οι στόχοι του ΟΗΕ έως το 2020

90-90-90 ονομάζεται το πρόγραμμα στόχων που έχει θέσει ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών έως το 2020 για την αντιμετώπιση του HIV/AIDS. Αυτό αναλύεται ως εξής:

■ Το 90% των ατόμων που ζουν με το HIV/AIDS να γνωρίζουν το προφίλ HIV-οροθετικότητάς τους.

■ Το 90% των διαγνωσθέντων με HIV/AIDS να λαμβάνουν αντιρετροϊκή αγωγή.

■ Το 90% των ατόμων που λαμβάνουν θεραπεία να έχουν επιτύχει καταστολή του ιικού φορτίου.