Τις τελευταίες εβδομάδες, τρία από τα τέσσερα κόμματα της αντιπολίτευσης (ΣΥΡΙΖΑ, ΚΙΝ.ΑΛΛ. και Ελληνική Λύση) κατέθεσαν επίκαιρες ερωτήσεις για ένα θέμα που απασχολεί σε μεγάλο βαθμό τους καρδιοπαθείς στη Βόρεια Ελλάδα. Πρόκειται για μια απόφαση του υπουργείου Υγείας η οποία πάρθηκε εν μέσω πανδημίας και πέρασε στα ψιλά της επικαιρότητας.
Σύμφωνα με αυτήν, το υπουργείο, μέσω της αρμόδιας διεύθυνσής του, αποφάσισε να αναστείλει την άδεια πιστοποίησης των ειδικών καρδιοχειρουργικών επεμβάσεων αντικατάστασης αορτικής βαλβίδας (TAVI) από το σύνολο σχεδόν των νοσοκομείων της Θεσσαλονίκης, διατηρώντας παράλληλα την άδεια σε δύο ιδιωτικά («Αγιος Παύλος» και Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο). Εκτός νυμφώνος έμειναν τα δημόσια νοσοκομεία «Παπαγεωργίου», «Παπανικολάου» και ΑΧΕΠΑ, ενώ με την ίδια απόφαση έχασαν την άδειά τους κι άλλα τέσσερα πιστοποιημένα κέντρα στην Αθήνα («Ερρίκος Ντυνάν», Ιατρικό Αθηνών, Metropolitan General -πρώην Ιασώ- και Mediterraneo). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα στη Θεσσαλονίκη και κατ’ επέκταση στη Βόρεια Ελλάδα να μην υπάρχει δημόσιο νοσοκομείο που να μπορεί να παράσχει αυτή την υπηρεσία, οδηγώντας -μοιραία- τους ασθενείς είτε στη λύση του ιδιωτικού νοσοκομείου είτε στη μεταφορά τους (με όποιος κόστος επιφέρει μια τέτοια κίνηση) σε δημόσια νοσοκομεία της Αθήνας.
Η τελική απόφαση (Αριθμ. Γ2β/οικ.16199) αποτέλεσε απόρροια εισήγησης της Ολομέλειας του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας (ΚΕΣΥ) σε συνεδρίαση που είχε πραγματοποιήσει στις 22 Οκτωβρίου του 2019. Το αιτιολογικό που οδήγησε στο κλείσιμο των εν λόγω κέντρων έγκειται στο γεγονός ότι κάποια εξ αυτών ουδέποτε απέστειλαν -κατά τον 1ο και τον 2ο χρόνο λειτουργίας τους (και τα υπόλοιπα για τον 2ο και τον 3ο χρόνο)- τα στοιχεία των επεμβάσεων TAVI που πραγματοποίησαν, ως όφειλαν από την κείμενη νομοθεσία, ώστε να ενημερωθεί η Εθνική Βάση Δεδομένων του ΚΕΣΥ. Να σημειωθεί ότι το ΚΕΣΥ είναι ο αρμόδιος φορέας που εισηγείται θετικά ή αρνητικά για το αν ένα νοσοκομείο μπορεί να πραγματοποιεί TAVI και είναι επίσης ο φορέας που τα ελέγχει.
TAVI: πώς φτάσαμε ώς εδώ
Η δημοσιογραφική έρευνα της εφημερίδας μας από τον Οκτώβριο του 2017 μέχρι σήμερα
«Εφ.Συν.», 3-4/11/2018
Κάπου εδώ αρχίζουν τα προβλήματα. Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά, ώστε να συνδέσουμε τα κομμάτια του παζλ και να έχουμε μια ολοκληρωμένη εικόνα σε σχέση με τις TAVI και τις ευθύνες του ΚΕΣΥ.
■ Η διακαθετηριακή-διαδερμική αντικατάσταση της αορτικής βαλβίδας (TAVR ή TAVI) άρχισε να εφαρμόζεται στην Ελλάδα στα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας. Το κόστος της κάθε βαλβίδας κυμαίνεται μεταξύ 25.000 – 30.000 ευρώ.
■ Για τουλάχιστον μία επταετία δεν υπήρχε νομικό καθεστώς για τις TAVI. Το κενό αυτό ήρθε να καλύψει μια υπουργική απόφαση του Παύλου Πολάκη το 2015. Μεταξύ άλλων για πρώτη φορά καθορίζονταν: 1. Η δημιουργία «ομάδας καρδιάς» (heart team), μιας ειδικά εκπαιδευμένης ομάδας που θα έκανε τις επεμβάσεις αυτές σε κάθε νοσοκομείο που θα μπορούσε να τις υποστηρίξει. 2. Οι όροι και οι προϋποθέσεις που πρέπει να πληροί ένα νοσοκομείο για να αιτηθεί άδεια. 3. Οι ιατρικοί περιορισμοί αναφορικά με το ποιος ασθενής είναι κατάλληλος να πραγματοποιήσει αυτή την επέμβαση. 4. Κάθε πιστοποιημένο κέντρο προκειμένου να διατηρήσει την άδειά του θα έπρεπε να πραγματοποιεί τουλάχιστον 20 TAVI κάθε χρόνο. 5. Ειδική επιτροπή του ΚΕΣΥ θα έλεγχε τα νοσοκομεία αυτά και τις ομάδες καρδιάς, ενώ παράλληλα θα συγκέντρωνε κάθε εξάμηνο τα στοιχεία των επεμβάσεων από κάθε αδειοδοτημένο νοσοκομείο σε μια εθνική βάση δεδομένων. Η ίδια επιτροπή είχε την ευθύνη να εγκρίνει ή να απορρίψει όλες τις προτεινόμενες -από τα νοσοκομεία- επεμβάσεις TAVI πριν αυτές πραγματοποιηθούν.
■ Τον Οκτώβριο του 2017 φτάνουν στην «Εφ.Συν.» επώνυμες καταγγελίες στρατιωτικών γιατρών για το καθεστώς των TAVI στο μεγαλύτερο στρατιωτικό νοσοκομείο της χώρας, το 401 ΓΣΝΑ, οι οποίες αφορούσαν υψηλά ποσοστά θνητότητας σε σχέση με τη διεθνή βιβλιογραφία. Η εφημερίδα μας ξεκίνησε τότε μια μεγάλη έρευνα η οποία κράτησε ενάμιση χρόνο. Η έρευνα αυτή βασίστηκε σε επίσημα έγγραφα του νοσοκομείου (πρακτικά χειρουργείων, αναφορές γιατρών κ.λπ.) και επεκτάθηκε στη συνέχεια στο ΚΕΣΥ.
■ Την άνοιξη του 2018 διαπιστώσαμε -και αποδείξαμε με επίσημα έγγραφα (πρακτικά συνεδρίασης του ΚΕΣΥ, μέιλ του ΚΕΣΥ προς όλα τα νοσοκομεία)- ότι επί τρία χρόνια (από το 2015 που ίσχυσε ο νόμος για τις TAVI), το ΚΕΣΥ όχι μόνο δεν είχε ελέγξει κανένα νοσοκομείο και καμιά ομάδα καρδιάς, αντιθέτως, ενέκρινε επεμβάσεις TAVI ακόμα και σε νοσοκομεία που δεν είχαν λάβει τη σχετική άδεια, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το Νοσοκομείο «Αττικόν». Σχετικά μπορείτε να δείτε εδώ: «Με τις ευλογίες του ΚΕΣΥ το σκάνδαλο των TAVI» (30/04/2018) και «Ομολογία ενοχής για τις επεμβάσεις TAVI» (22/07/2018). Παράλληλα, στο δεύτερο δημοσίευμα αποκαλύψαμε εσωτερικό έγγραφο του ΚΕΣΥ, όπου το όργανο παραδεχόταν δύο γεγονότα: 1) πως την υπόθεση TAVI διαχειρίζονται τα ίδια τα κέντρα (οι γιατροί που τις κάνουν δηλαδή) σε… αγαστή συνεργασία με τις εταιρείες που θέλουν να πουλήσουν βαλβίδες TAVI, και 2) την απουσία μηχανισμού αξιολόγησης των γιατρών και των κέντρων.
«Εφ.Συν.», 23/8/2018
■ Το καλοκαίρι του 2018 τα δημοσιεύματά μας προκάλεσαν την παρέμβαση του Σώματος Επιθεωρητών Υγείας και Πρόνοιας (ΣΕΥΥΠ). Ο τότε προϊστάμενος Σταύρος Ευαγγελάτος διατάζει δύο παράλληλες έρευνες, μία για το 401 ΓΣΝΑ και το ΚΕΣΥ και άλλη μία για το «Αττικόν». Με βάση τα στοιχεία που είχαμε στα χέρια μας και τα οποία ουδέποτε διαψεύστηκαν, από τα 18 νοσοκομεία που είχαν άδεια, μόνο τα έξι πληρούσαν τις προϋποθέσεις για να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Στις 13 Αυγούστου ο τότε υπουργός Υγείας Ανδρέας Ξανθός δήλωνε στην «Εφ.Συν.»: «Με την εισήγηση του προέδρου του ΚΕΣΥ δρομολογείται, με βάση τις πρόσφατες κατευθύνσεις του υπουργείου Υγείας, μια πρώτη ουσιαστική παρέμβαση ελέγχου της λειτουργίας των Κέντρων Διαδερμικής Αντικατάστασης Αορτικής Βαλβίδας (TAVI). Σύμφωνα με την εισήγηση, στα κέντρα που δεν πληρούν τις προβλεπόμενες από τον νόμο ελάχιστες προδιαγραφές ασφαλείας ανακαλείται άμεσα η άδειά τους και αναστέλλεται η εκτέλεση των επεμβατικών πράξεων αυτού του τύπου».
■ Φευ. Εναν μήνα αργότερα και μεσούντος του ελέγχου του ΣΕΥΥΠ δημοσιεύεται μια νέα τροπολογία με την υπογραφή του τότε αναπληρωτή υπουργού Παύλου Πολάκη, με την οποία άλλαζαν ο χρόνος και ο αριθμός επεμβάσεων που μπορούσε να κάνει κάθε κέντρο. Πλέον τα νοσοκομεία δεν θα ελέγχονταν για 20 επεμβάσεις ανά έτος, αλλά για 40 ανά διετία! Πρακτικά αυτό μεταφραζόταν σε φιλί ζωής για όλα τα νοσοκομεία και ερχόταν να καλύψει τις ευθύνες του ΚΕΣΥ που έως εκείνη τη στιγμή δεν είχε ελέγξει κανένα.
■ Τον Νοέμβριο του 2018 δημοσιοποιούμε το πόρισμα των επιθεωρητών για το 401 και το ΚΕΣΥ, που έρχεται όχι μόνο να επιβεβαιώσει πλήρως τα όσα γράφαμε όλο το προηγούμενο διάστημα, αλλά και να αναδείξει την ολική ανεπάρκεια του ΚΕΣΥ στον ρόλο του ως ελεγκτή των TAVI. Στα τέλη του ίδιου μήνα έρχεται νέα τροποποίηση στην υπουργική απόφαση που ουσιαστικά κάνει ακόμα πιο ελαστικό το καθεστώς των TAVI στο κομμάτι που αφορά τους θεράποντες ιατρούς.
■ Τον Φεβρουάριο του 2019 αίρεται για έναν χρόνο η άδεια του 401 ΓΣΝΑ και της Euromedica.
■ Τον Απρίλιο του 2020 αίρονται οι άδειες των υπόλοιπων επτά νοσοκομείων.
Ανακολουθίες και παραλείψεις του προέδρου
Του ΚΕΣΥ προΐσταται ο πανεπιστημιακός κ. Κωνσταντίνος Μάρκου, ο οποίος πέρυσι εκλέχθηκε βουλευτής στην Αχαΐα με τον ΣΥΡΙΖΑ. Ισως πρόκειται για τον μοναδικό επικεφαλής φορέα του Δημοσίου που έμεινε στη θέση του και δεν παραιτήθηκε (ως είθισται) μετά την αλλαγή στη διακυβέρνηση της χώρας. Το γεγονός ότι παραμένει στη θέση του αν και βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, όντας πολιτικά υφιστάμενος υπουργού της Ν.Δ., δεν είναι της παρούσης, αποτελεί μάλλον εσωτερικό θέμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ας δούμε πώς χειρίστηκε το θέμα των TAVI το ΚΕΣΥ:
● Δεν φρόντισε να καθορίσει το περιεχόμενο της «βασικής εκπαίδευσης» που όφειλαν να έχουν οι γιατροί στις ομάδες καρδιάς. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι γιατροί να πιστοποιούνται από τις… εταιρείες εμπορίας βαλβίδων ως ειδικοί για TAVI. Μάλιστα, αυτό οδήγησε σε σχεδόν μονοπωλιακού τύπου εκπαίδευση -κατά συνέπεια και εμπορία βαλβίδων- ενώ είχε αντίκτυπο και στο κόστος των υλικών.
● Δεν συγκέντρωνε επί μία διετία τα στοιχεία από τα νοσοκομεία, ενώ έπρεπε να το κάνει ανά εξάμηνο. Στο διάστημα αυτό η θνητότητα στο 401 ΓΣΝΑ είχε χτυπήσει κόκκινο. Σε επιστολή του στην «Εφ.Συν.» στις 28 Μαΐου του 2018 κατηγορούσε τον γράφοντα για «μονομερή και επιμένουσα αναφορά στο 401 ΓΣΝ», προσθέτοντας: «Δεν θεώρησα σκόπιμο να παρέμβω, δεδομένου ότι το συγκεκριμένο νοσοκομείο έχει ειδικό καθεστώς, ειδικούς μηχανισμούς λειτουργίας, ελέγχων και ειδικούς υπεύθυνους κανόνες επικοινωνίας με την κοινή γνώμη».
Η νομοθεσία για τις TAVI δεν εξαιρούσε κανένα νοσοκομείο από τον έλεγχο του ΚΕΣΥ, κατά συνέπεια τα όσα έγραφε ο κ. Μάρκου ήταν ανακριβή. Η αλήθεια είναι ότι δεν είχε ελέγξει κανένα νοσοκομείο έως τότε.
● Στην ίδια επιστολή μάς κατηγορούσε και για ανακρίβειες όσον αφορά τις TAVI που γίνονταν στο «Αττικόν». Την προηγούμενη εβδομάδα η «Εφ.Συν.» δημοσίευσε τα συμπεράσματα του πορίσματος του ΣΕΥΥΠ για το εν λόγω νοσοκομείο, δικαιώνοντας πλήρως τις αποκαλύψεις μας. Ο κ. Μάρκου αυτή τη φορά σιώπησε…
● Ο κ. Μάρκου, απαντώντας στους επιθεωρητές Υγείας για τα υψηλά ποσοστά θνητότητας στο 401 ΓΣΝΑ, είχε πει ότι «η αποτύπωση της θνητότητας per se μόνο δημοσιογραφικό ενδιαφέρον έχει», προσθέτοντας ότι το ΚΕΣΥ δεν έχει μηχανισμό αξιολόγησης για ανάλυση των στοιχείων των TAVI.
● Ως πρόεδρος του ΚΕΣΥ εισηγήθηκε τώρα να κλείσουν τα επτά νοσοκομεία, παρά το γεγονός ότι πριν από δύο χρόνια διαμαρτυρόταν (μέσω της επιστολής του στην «Εφ.Συν.») ότι αν εφαρμοστεί ο νόμος (που ο ίδιος είχε εισηγηθεί!) θα έμεναν μόνο δύο κέντρα για TAVI στην Ελλάδα. Τι συνέβη λοιπόν στο μεσοδιάστημα και άλλαξε γνώμη ο κ. Μάρκου, κλείνοντας μεμιάς επτά νοσοκομεία και αναγκάζοντας έτσι τους ασθενείς της Βόρειας Ελλάδας να αναζητήσουν λύση αλλού, βάζοντας βαθιά το χέρι στην τσέπη;
● Ωστόσο, ακόμα και τα εν λόγω λουκέτα είναι και τύποις προβληματικά. Κι αυτό επειδή, σύμφωνα με την απόφαση Πολάκη του Σεπτεμβρίου του 2018, όλα τα νοσοκομεία θα έπρεπε να ελεγχθούν τον Σεπτέμβριο του 2020, καθώς τότε συμπληρώνεται η διετία. Αν πάλι η υπουργική απόφαση του 2018 δεν «μηδένισε» το κοντέρ, τότε τα περισσότερα απ’ αυτά που πήραν άδεια το 2016 κι έκλεισαν φέτος τον Απρίλιο θα έπρεπε να έχουν κατεβάσει ρολά από το 2018! Γιατί δεν πάρθηκε αυτή η απόφαση τότε;
● Και για το τέλος, μία ερώτηση: Αληθεύει το γεγονός ότι αμέσως μετά την απόφαση του Απριλίου έσπευσαν ήδη δύο νοσοκομεία να ξανακάνουν αίτημα στο ΚΕΣΥ και να πάρουν εκ νέου την άδειά τους; Αν ισχύει αυτό και εγκριθεί το αίτημα, τότε τα εν λόγω κέντρα θα ελεγχθούν ξανά το 2022 και όχι τον Σεπτέμβριο του 2020. Ποιος κερδίζει άραγε απ’ αυτήν την ιστορία;
Κι επειδή αρχίσαμε με τις ερωτήσεις των κομμάτων, ας τελειώσουμε και μ’ αυτές. Ειδικά ο ΣΥΡΙΖΑ, πριν λάβει απάντηση για τις TAVI από το υπουργείο, καλό θα ήταν να ρωτούσε σχετικά τον κ. Μάρκου, βουλευτή Αχαΐας και πρόεδρο του ΚΕΣΥ…
