Μια… ξεχασμένη επέτειο που φέτος ανασύρθηκε από τη λήθη έζησε χθες η Θεσσαλονίκη, αυτή της απελευθέρωσής της από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής, στις 30 Οκτωβρίου 1944, όταν μπήκαν στην πόλη οι αντάρτες του ΕΛΑΣ.
Μήνυμα ενότητας από τον πρόεδρο της Βουλής Νίκο Βούτση, που συμμετείχε στις εορταστικές εκδηλώσεις και στον περίπατο μνήμης με δέκα στάσεις αναφοράς στην αντίσταση. «Λεωφόρος 30ής Οκτωβρίου 1944» ονομάστηκε ο δρόμος που ξεκινάει από τον Λευκό Πύργο και περνάει μπροστά από το Βασιλικό θέατρο.
«Είναι τιμή μου που βρίσκομαι στην προσπάθεια που γίνεται για να τιμηθούν οι αγώνες για την απελευθέρωση της πόλης το 1944. Σήμερα στη χώρα μας, που υπάρχει η βαθιά κρίση, είμαστε εδώ για να ενώσουμε και όχι για να διχάσουμε, και η μνήμη πάνω στα πραγματικά γεγονότα ενώνει», τόνισε ο πρόεδρος της Βουλής, για να προσθέσει:
«Πιστεύω τα επόμενα χρόνια όχι μόνο στα μνημεία και στον δήμο αλλά και στα σχολεία και παντού αυτές οι επέτειοι θα πάρουνε το πραγματικό τους νόημα για να υπάρξει μια πραγματική συλλογική στάση μπροστά στην Ιστορία μας, που είναι πλούσια από αγώνες και απαιτεί πολλούς ακόμα αγώνες για να ξεπεράσουμε τα σημερινά μας προβλήματα».
Ο Νίκος Βούτσης κατέθεσε στεφάνι στο μνημείο της Εθνικής Αντίστασης και στη συνέχεια ακούστηκε ο ύμνος του ΕΛΑΣ.
«Είναι και μια μέρα διεκδίκησης. Το σύγχρονο γερμανικό κράτος ως καθολικός διάδοχος του Γ’ Ράιχ οφείλει να αποζημιώσει τις ανείπωτες, απερίγραπτες καταστροφές που προκάλεσαν τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής σ’ αυτή τη χώρα και σ’ αυτή την πόλη», δήλωσε από την πλευρά του ο βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης του ΣΥΡΙΖΑ Τριαντάφυλλος Μηταφίδης.
«Η σημερινή επέτειος είναι μία επέτειος που αντιστέκεται στη λήθη και την απάθεια», είπε ο περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας Απόστολος Τζιτζικώστας, ενώ ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Γιάννης Μπουτάρης δήλωσε:
«Οι σημερινές εκδηλώσεις έχουν ιδιαίτερη σημασία επειδή μιλούν για τις σιωπές και φωτίζουν τις σκιές. Ταυτόχρονα μας καλούν σε μια μνήμη ειρηνική, με διάρκεια, σεβασμό και υπευθυνότητα», θυμίζοντας το Ολοκαύτωμα των 50 χιλιάδων Εβραίων της πόλης.
Στις εορταστικές εκδηλώσεις παρέστησαν ακόμη ο υπουργός Δικαιοσύνης, Νίκος Παρασκευόπουλος, ο υφυπουργός Εξωτερικών, Δημήτρης Μάρδας, ο αντιπρόεδρος της Βουλής, Τάσος Κουράκης, ο αναπληρωτής υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Μάρκος Μπόλαρης, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ, Σωκράτης Φάμελλος, ο βουλευτής των Ανεξαρτήτων Ελλήνων, Κώστας Ζουράρις, στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ και πλήθος κόσμου.
Η 30ή Οκτωβρίου καθιερώθηκε ως ημέρα επετείου της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης από τους ναζί κατόπιν πρότασης του Τριαντάφυλλου Μηταφίδη τον Οκτώβριο του 2014, την οποία υιοθέτησε ομόφωνα το δημοτικό συμβούλιο της πόλης. Το σχετικό προεδρικό διάταγμα βγήκε τον Απρίλιο του 2016, ενώ το σχετικό ΦΕΚ δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2016.
Ο περίπατος μνήμης, στον οποίο συμμετείχαν περισσότερα από 300 άτομα, ξεκίνησε από το προαύλιο του δημαρχείου, όπου έγινε σύντομη αναφορά στον πόλεμο του 1940 και στις θυσίες των Θεσσαλονικέων.
Ακολούθησε στάση στην παλιά Ηλεκτρική Εταιρεία, όπου εξιστορήθηκε η αποτροπή της ανατίναξής της. Επόμενη στάση, μπροστά στο κτίριο της ΧΑΝΘ και αναφορά στους τέσσερις σχηματισμούς ανταρτών του ΕΛΑΣ και στην είσοδό τους στην πόλη.
Εκεί είχαν συγκεντρωθεί περίπου δύο χιλιάδες καλά οπλισμένοι συνεργάτες των Γερμανών, και ο συνταγματάρχης Ευρυπίδης Μπακιρτζής, στρατιωτικός αρχηγός της ομάδας Μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ κατέβαλε ιδιαίτερες προσπάθειες για την αναίμακτη παράδοσή τους.
Ιστορίες από την Αντίσταση
Αλλη στάση, στο Βασιλικό Θέατρο, όπου ανακοινώθηκε ότι ο δρόμος μπροστά του ονομάζεται πλέον «Λεωφόρος 30ής Οκτωβρίου 1944».
Σταθμός και στο άγαλμα του ναυάρχου Βότση. Αναφορά στη συγκλονιστική διαδήλωση από τους φοιτητές της ΕΠΟΝ την 25η Μαρτίου 1943 και στην ανάλογη διαδήλωση που επαναλήφθηκε και την επόμενη χρονιά.
Ο περίπατος συνεχίστηκε στην παραλιακή λεωφόρο Νίκης με εξιστόρηση της υπονόμευσης του Λευκού Πύργου, της παραλίας και του λιμανιού με εκρηκτικά από τους Γερμανούς, της διάσωσης των Μύλων Αλλατίνη από τον εφεδρικό ΕΛΑΣ, αναφορά στην ανατίναξη του τμήματος του λιμανιού και παρουσίαση της συγκλονιστικής περιγραφής του Γιώργου Βαφόπουλου.
Επόμενη στάση, στο κτίριο της οδού Τσιμισκή 72, στο αρχηγείο της Γκεστάπο. Ξυπνούν οι ζοφερές μνήμες από τις φρικαλεότητες των κατακτητών, τις εκτελέσεις και τα βασανιστήρια.
Αλλος σταθμός, μπροστά στην εκκλησία της Αγίας Σοφίας, όπου έγινε η δοξολογία της απελευθέρωσης και βάδισμα ώς το νούμερο 19 της οδού Ερμού, όπου λειτουργούσε ο πολύγραφος της οργάνωσης «Ελευθερία».
Προτελευταία στάση, στην οδό Αριστοτέλους. Γλαφυρή περιγραφή των πρώτων ωρών της απελευθέρωσης, παράθεση σύντομων εξιστορήσεων από ανθρώπους που την έζησαν και ανάγνωση δύο σύντομων κειμένων του Γιώργου Ιωάννου για την ημέρα.
Στην Πλατεία Ελευθερίας ολοκληρώθηκε ο περίπατος. Αφήγηση της συγκέντρωσης των Εβραίων ανδρών στην πλατεία το επονομαζόμενο «Μαύρο Σάββατο», της 11ης Ιουλίου 1942. Αναφορά στην αποστολή στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και στον αφανισμό της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης.
