Το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων (ΚΣΝΜ) του υπουργείου Πολιτισμού, κατά την εφτάωρη συνεδρίαση της Πέμπτης, κήρυξε ομόφωνα διατηρητέο μνημείο και «έσωσε» ένα από τα ελάχιστα δείγματα τεχνικών εγκαταστάσεων στην Ελλάδα, το μονόχωρο κτίριο με ξύλινη επένδυση, το αγγλικό υπόστεγο ή «Παγόδα» που βρίσκεται στο πρώην αεροδρόμιο Ελληνικού. Σε αντίθεση με τα άλλα τρία που επίσης προτάθηκαν για χαρακτηρισμό, αλλά απορρίφθηκαν κατά πλειοψηφία: το κέλυφος του αρχικού κτιρίου του δυτικού αεροσταθμού (ομόφωνα), ο παλιός πύργος ελέγχου και ο αρχικός πυρήνας του συγκροτήματος του πρώην Αμερικανικού Κολεγίου Θηλέων.
Κι ενώ η διάσωσή τους θα διατηρούσε το αποτύπωμα της σύγχρονης ιστορίας του τόπου σε μια έκταση χιλιάδων στρεμμάτων, πριν ο επενδυτής αλλάξει τη χρήση και τη φυσιογνωμία της διά παντός, τα μέλη δεν πείστηκαν ούτε από την εισήγηση της αρμόδιας υπηρεσίας (απέσπασε τα εύσημα η ολοκληρωμένη δουλειά των στελεχών) με εισηγήτρια την Αμαλία Ανδρουλιδάκη, ούτε από τα επιχειρήματα των επιστημόνων του Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Το θέμα εισήχθη στο ΚΣΝΜ μετά το ψήφισμα του Εργαστηρίου που ζητούσε να κηρυχθούν διατηρητέα μνημεία οικοδομικών συνόλων και εγκαταστάσεων στο παλιό αεροδρόμιο, τα οποία βάσει στοιχείων θεώρησε αξιόλογα αρχιτεκτονικά δείγματα, πυλώνες της συλλογικής μνήμης που συνδέονται με την ιστορία του πρώτου αεροδρομίου της χώρας και φέρουν την υπογραφή σπουδαίων αρχιτεκτόνων από την Ελλάδα και το εξωτερικό, όπως του Θουκυδίδη Βελέντη, του Στιούαρτ Τόμσον κ.ά.
Με υπεύθυνο τον καθηγητή του ΕΜΠ Νίκο Μπελαβίλα, μηχανικοί και αρχιτέκτονες καθηγητές πανεπιστημίου, όπως ο Παναγιώτης Τουρνικιώτης, κατέγραψαν το περασμένο καλοκαίρι τα αξιόλογα κτίρια και κατέθεσαν την ολοκληρωμένη μελέτη στο υπουργείο Πολιτισμού. Από αυτά συζητήθηκαν μόνο τα τέσσερα προαναφερόμενα.
«Η διάσωσή τους θα αποτελέσει κέρδος για την αρχιτεκτονική. Πρόκειται για μια αμελητέα έκταση, λιγότερο ίσως του 0,4% του συνόλου, και για τους επενδυτές θα αποτελέσει συνδρομή για τον τόπο» ήταν ανάμεσα στα επιχειρήματα. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο συγκρότημα του πρώην Αμερικανικού Κολεγίου Θηλέων.
«Φιλέτο» προς την πλευρά της Γλυφάδας, είναι το μόνο ακίνητο που έχει απευθείας επαφή με τη θάλασσα. Κατασκευάστηκε το 1932 -τον χώρο παραχώρησε ο Ελ. Βενιζέλος- μετά την καταστροφή του πρώτου στη Σμύρνη και θεωρείται αξιόλογο δείγμα αμερικανικής αρχιτεκτονικής, ενώ συνδέεται με γεγονότα της Ιστορίας.
Με την επιστημονική ομάδα του ΕΜΠ συντάχθηκαν μέλη σωματείων, τοπικοί φορείς, επιστήμονες κ.ά. που παρευρέθηκαν στη συνεδρίαση.
Ομως οι εκπρόσωποι του ΤΑΙΠΕΔ είχαν αντίθετη γνώμη! Αναφέρθηκαν στις συνέπειες που μπορεί να έχει μια τέτοια αλλαγή ως προς τον επενδυτή, καθώς «μια κήρυξη μνημείου στην περιοχή θα φέρει δέσμευση στον περιβάλλοντα χώρο», όπως είπαν χαρακτηριστικά.
Η δική τους επιστημονική ομάδα αρχιτεκτόνων, μηχανικών (Γ. Κίζης, Τ. Κωτσιόπουλος, Γ. Πανέτσος) πρότεινε τον μη χαρακτηρισμό των οικοδομημάτων, πλην της «Παγόδας».
Θυμίζουμε ότι έχουν κηρυχθεί διατηρητέα από το 2006 το συγκρότημα του ανατολικού αεροσταθμού του Εερο Σααρίνεν και τα μεταλλικά υπόστεγα της Πολεμικής Αεροπορίας.
