Χωρίς «ταυτότητα» πάνω από 1.000 σοροί προσφύγων

Περισσότερες από 1.000 σοροί προσφύγων και μεταναστών στην Ελλάδα, δεν έχουν ταυτοποιηθεί τα τελευταία 20 χρόνια, όπως διαπίστωσαν ειδικοί σε ημερίδας που συνδιοργάνωσαν η Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών και η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού.

Η ταυτοποίηση είναι σημαντική για νομικούς και ανθρωπιστικούς λόγους, αλλά δυσχεραίνεται από την απουσία ολοκληρωμένης βάσης δεδομένων για τους νεκρούς, αλλά και το μέγεθος των προσφυγικών ροών που έχει επιβαρύνει σημαντικά τις ιατροδικαστικές υπηρεσίες της χώρας σε ανθρώπινο δυναμικό και υλικοτεχνικό εξοπλισμό.

Το πρώτο οκτάμηνο του 2016, σε 51 περιστατικά, το Λιμενικό εντόπισε 142 νεκρούς πρόσφυγες και μετανάστες, ενώ σε πέντε περιστατικά υπήρξαν 27 αγνοούμενοι, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο ανθυπασπιστής του Λιμενικού Σώματος, Βλάσιος Καρυώτης.

Κατά το 2015, σε 77 περιστατικά περισυνελέγησαν 272 νεκροί, ενώ σε 21 περιστατικά υπήρξαν 152 αγνοούμενοι. Συνολικά, το Λιμενικό διέσωσε 103.372 πρόσφυγες και μετανάστες το 2015 και 54.315 το πρώτο οκτάμηνο του 2016 .

Από το τέλος του 2014 μέχρι σήμερα, στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό υπάρχουν 817 ενεργές αιτήσεις αναζήτησης μεταναστών και προσφύγων, που αντιστοιχούν σε περίπου 900 άτομα.

Την ίδια ώρα, στην κεντρική βάση DNA της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών της Αστυνομίας, υπάρχουν περισσότεροι από 650 γενετικοί τύποι σορών που δεν έχουν ταυτοποιηθεί. Από αυτούς, το 80% αφορά σε πρόσφυγες και μετανάστες. Επίσης, σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεύθυνσης, περισσότεροι από 150 συγγενείς αγνοουμένων ψάχνουν τους δικούς τους ανθρώπους.

Όπως επισήμανε η διευθύντρια της συγκεκριμένης υπηρεσίας, υποστράτηγος Πηνελόπη Μηνιάτη, η βάση δεδομένων θα πρέπει να εμπλουτιστεί με προθανάτια στοιχεία (φυσική περιγραφή του ατόμου) και μεταθανάτια δεδομένα (στοιχεία κατά την εξέταση της σορού). 

Άλλα προβλήματα που εντόπισε η κ. Μηνιάτη στη διαδικασία ταυτοποίησης του νεκρού, είναι η μη οριοθέτηση του ρόλου του κάθε φορέα που ασχολείται με το συγκεκριμένο αντικείμενο, η μη εναρμόνιση των διαδικασιών που ακολουθεί ο κάθε φορέας και η έλλειψη κεντρικού συντονισμού. 

Την επιτακτική ανάγκη δημιουργίας μιας πλήρους βάσης DNA, σε εθνικό αλλά και ευρωπαϊκό επίπεδο, υπογράμμισε και η προϊσταμένη Επιτελείου του Αρχηγείου της ΕΛΑΣ, αντιστράτηγος Ζαχαρούλα Τσιριγώτη. Επίσης, η κ. Τσιριγώτη πρόσθεσε ότι «χρειάζεται διεθνής καμπάνια ενημέρωσης που να παροτρύνει τους μετανάστες και πρόσφυγες να δίνουν δείγματα DNA στη σχετική βάση».

Η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού υποστηρίζει τις ελληνικές αρχές για τη δημιουργία μιας κεντρικής βάσης δεδομένων που θα περιέχει πλήρη στοιχεία για τους αγνοούμενους και τους νεκρούς. «Είναι μια μακρά διαδικασία», εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο σύμβουλος ιατροδικαστικής της Διεθνούς Επιτροπής, Γιαν Μπικέρ.

Το πρώτο βήμα στην κατεύθυνση αυτή θα είναι να δημιουργηθεί ένα πρωτόκολλο για τη συλλογή πληροφοριών για τους αγνοούμενους ή νεκρούς, ενώ στη συνέχεια θα πρέπει να υπάρξει το νομικό πλαίσιο για τη συλλογή πληροφοριών από τις αρχές και την ανταλλαγή πληροφοριών σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.

Σε χαιρετισμό του, ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Ευτύχης Φυτράκης, παρατήρησε ότι στόχος είναι η υιοθέτηση πρωτοκόλλων για την άσκηση του συγκεκριμένου έργου, «ώστε να ξέρουμε ποιος χάθηκε. Είναι μια ανθρώπινη οφειλή». Ο κ. Φυτράκης ανακοίνωσε επίσης ότι είναι υπό σύσταση ιατροδικαστική υπηρεσία στη Λέσβο.