Περιορισμός στη σπατάλη και αύξηση της αρδευόμενη γης

Κανόνες για την ορθολογική χρήση του νερού και διαφάνεια στα τιμολόγια φέρνει για τους αγρότες η κοινοτική Οδηγία 2000/60 για τη διαχείριση των υδατικών πόρων, η οποία θα τεθεί σταδιακά σε εφαρμογή ώς το 2023.

«Δεν θα έχουμε αυξήσεις στα τιμολόγια του αρδευτικού νερού», διαβεβαιώνει ο αρμόδιος υπουργός Βαγγέλης Αποστόλου και διευκρινίζει ότι η κοινή υπουργική απόφαση, που έχει τεθεί σε διαβούλευση έως την 1η Σεπτεμβρίου, έχει αποκλειστικό στόχο τη διαχείριση του νερού «με τρόπο ορθό και βιώσιμο».

Ο τομέας της άρδευσης στην Ελλάδα απορροφά πάνω από το 80% των υδατικών πόρων και είναι το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου.

Με μέσο ύψος βροχής τα 700 χιλιοστά τον χρόνο, η χώρα μας θεωρείται πλούσια σε υδατικούς πόρους, χωρίς να υποτιμώνται οι σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στη δυτική Ελλάδα και τα νησιά του Αιγαίου.

Εξασφαλίζονται περίπου 115 δισ. κυβικά νερού, αλλά το μισό χάνεται λόγω του φυσικού φαινομένου της εξατμισοδιαπνοής και άλλο ένα 30% καταλήγει αναξιοποίητο στη θάλασσα, με αποτέλεσμα να καλύπτονται με αρδευτικό νερό μόνον το 41,3% των εκτάσεων που μπορούν να καλλιεργηθούν.

Μεγάλες απώλειες εντοπίζονται και στα δίκτυα διανομής του αρδευτικού νερού, που σε ορισμένες περιοχές όπου εξακολουθούν να υπάρχουν χωμάτινα κανάλια οι διαρροές νερού φτάνουν έως και το 70%.

Πολλά χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1950, ενώ για χρόνια το κράτος έδινε επιδοτήσεις για να τοποθετηθούν συστήματα άρδευσης με κανονάκι, που αποδείχθηκε ότι έχει μεγάλες απώλειες σε νερό.

Παράδειγμα προς μίμηση είναι η οργάνωση των αγροτών της Κρήτης, όπου λόγω των περιορισμένων υδατικών πόρων, ποτίζουν το 80% των καλλιεργούμενων εκτάσεων με κλειστούς αγωγούς, που έχουν ελάχιστες απώλειες.

Είναι μύθος ότι οι αγρότες δεν πληρώνουν σήμερα για το νερό που χρησιμοποιούν για τα χωράφια τους, μας εξήγησαν στελέχη του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης.

Από τα στοιχεία που μας έδωσαν προκύπτει ότι περίπου το 60% εξυπηρετείται από ιδιωτικές γεωτρήσεις, που απαιτούν υψηλή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και επομένως έχουν τσουχτερά τιμολόγια.

Η διαχείριση του υπόλοιπου νερού, που εξασφαλίζεται από ποτάμια και πηγές, γίνεται από τους 10 Γενικούς και 420 Τοπικούς Οργανισμούς Εγγείων Βελτιώσεων (ΓΟΕΒ και ΤΟΕΒ).

Τα έργα χρηματοδοτούνται από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους, αλλά οι αγρότες πληρώνουν το κόστος διαχείρισης, λειτουργίας και συντήρησης του αρδευτικού δικτύου.

Με αυτά τα δεδομένα, το αρδευτικό νερό θεωρείται σημαντικός παράγοντας για το υψηλό παραγωγικό κόστος που έχουν τα ελληνικά αγροτικά προϊόντα.

Η εφαρμογή της κοινοτικής Οδηγίας εισάγει την έννοια του περιβαλλοντικού τέλους και το κόστος πόρου, δεν γίνεται όμως για εισπρακτικούς λόγους αλλά για τη δημιουργία κινήτρων εξοικονόμησης νερού.

Οι δύο αυτοί παράγοντες θα ενταχθούν σταδιακά στα τιμολόγια και υπολογίζεται ότι θα επιβαρύνουν ελάχιστα τα σημερινά τιμολόγια από 0,5-1%.

Τα έσοδα θα αξιοποιούνται για τη χρηματοδότηση έργων ανάκτησης των υδατικών πόρων και επομένως δεν θα αφορούν όλες τις περιοχές, αλλά μόνον όσες υπάρχει πρόβλημα.

Θα εφαρμόζεται για όλες τις κατηγορίες αρδευτικού νερού (κανάλια, γεωτρήσεις, κ.λπ.), εκτός από αυτό που προέρχεται από πηγάδια.

«Εχουμε μεγάλα περιθώρια να περιορίσουμε τη σπατάλη και να αυξήσουμε την αρδευόμενη γεωργική γη», εξηγεί στην «Εφ.Συν.» ο γεωπόνος Κώστας Στουρνάρας, διευθυντής Εγγείων Βελτιώσεων του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης.

Για την υλοποίηση αυτού του στόχου έχουν εξασφαλιστεί σημαντικά κονδύλια από το ΕΣΠΑ της περιόδου 2016-2020 για να προωθηθεί κατά προτεραιότητα η στάγδην άρδευση και να δημιουργηθούν μικρά χωμάτινα φράγματα για τη συλλογή των νερών της βροχής.