Το «θυσιαστήριο της λευτεριάς» απέκτησε τον βωμό του

Ενα όνειρο δεκαετιών έγινε πραγματικότητα στην Καισαριανή, με τη δημιουργία του Μουσείου ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης που ξεκίνησε τη λειτουργία του εδώ και μία εβδομάδα στον ιστορικό χώρο του Σκοπευτηρίου.

Λίγα μέτρα πιο κάτω, την Πρωτομαγιά του 1944, εκτελέστηκαν από τις κατοχικές δυνάμεις 200 κομμουνιστές ως αντίποινα για την ενέδρα εναντίον Γερμανού στη Σπάρτη.

Η ιστορία ξετυλίγεται από την ίδρυση της Καισαριανής με την έλευση Μικρασιατών προσφύγων και φτάνει ώς τον Eμφύλιο, με έμφαση στην περίοδο 1936-1944.

Στον χώρο μάς ξενάγησε ο δημοτικός σύμβουλος Κώστας Γαβριλάκης, ένας από τους εθελοντές που αφιέρωσαν πολύ χρόνο και ενέργεια για να ολοκληρωθεί.

«Η δημοτική αρχή επιμένει να είναι Μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης, γιατί το ΕΑΜ έδρασε κυρίως στην Καισαριανή και τις ανατολικές συνοικίες. Μελλοντικά μπορούν να γίνουν κι άλλες εκθέσεις με αντικείμενο την Εθνική Αντίσταση», μας λέει σχετικά με την ονομασία του μουσείου.

Εκτελεσθέντες

Οι εκτελέσεις στο σκοπευτήριο ή «θυσιαστήριο της λευτεριάς», όπως έμεινε αργότερα γνωστό στη λαϊκή μνήμη, ξεκίνησαν τον Μάιο του 1942.

Τότε δύο αγωνιστές τουφεκίστηκαν με την κατηγορία του σαμποτάζ.

Συνεχίζονταν μέχρι το τέλος της Κατοχής τον Οκτώβριο του 1944 με τον επίσημο αριθμό να φτάνει τις 600 και τον ανεπίσημο να παραμένει άγνωστος.

«Αμα γυρίσεις την Καισαριανή, σε κάθε γωνιά βλέπεις μια πλάκα με πεσόντες», μας είπε ένας κάτοικος της μαρτυρικής περιοχής που συναντήσαμε στο μουσείο.

Ανάμεσα στους πεσόντες βρίσκονται ο αδερφός του Μανώλη Γλέζου, Νίκος, μόλις 19 ετών, που εκτελέστηκε στις 10 Μαΐου 1944, μαζί με άλλους 91 αγωνιστές, ανάμεσα στους οποίους 10 γυναίκες.

Ο νεότερος απ’ όσους στήθηκαν στον τοίχο ήταν ο 14χρονος Αντρέας Λυκουρινός.

Λίγες μέρες πριν από την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων από την Ελλάδα τουφεκίστηκαν και οι δύο 17χρονες ΕΠΟΝίτισσες, Αθηνά Χατζηεσμέρ και Ηρώ Κωνσταντοπούλου.

Η οικογένεια της Ηρώς Κωνσταντοπούλου έχει παραχωρήσει στο μουσείο έπιπλα από το πατρικό της σπίτι που συντηρούνται με τη βοήθεια του Τμήματος Τεχνολογίας Ξύλου και Επίπλου του ΤΕΙ Θεσσαλίας.

Εκθέματα

Ο επισκέπτης μπορεί να δει ακόμη πολυβόλο που χρησιμοποιήθηκε στις εκτελέσεις, κράνη των στρατευμάτων κατοχής και σπάνιες εφημερίδες από την εποχή της Αντίστασης.

«Εκεί που πολλοί επισκέπτες ανατριχιάζουν είναι όταν βλέπουν την τούφα από τα μαλλιά του ΕΛΑΣίτη Γιώργου Πολεμαρχάκη που σκοτώθηκε από τους Γερμανούς στη μάχη στο μοναστήρι της Καισαριανής τον Ιούνη του ‘44. Την είχε κρατήσει τότε η μητέρα του και η οικογένεια την παραχώρησε στο μουσείο», μας πληροφορεί ο κ. Γαβριλάκης που επισημαίνει ότι αρκετοί επισκέπτες ενδιαφέρονται να φέρουν ιστορικά κειμήλια από τις οικογένειές τους που σχετίζονται με το ΕΑΜ και την αντίσταση, ενώ πολλά καταστράφηκαν από τις ίδιες τις οικογένειες την περίοδο της χούντας, λόγω του φόβου διώξεων.

«Το μουσείο αποτελεί αποκορύφωμα του αγώνα του λαού της Καισαριανής. Ομως, για τον χώρο συνεχίζει να υφίσταται δικαστική διαμάχη με τη σκοπευτική εταιρεία, ενώ απ’ ό,τι φαίνεται, δεν έχει απενταχθεί ακόμη από το ΤΑΙΠΕΔ. Εχουμε ζητήσει από το υπουργείο Πολιτισμού και την Περιφέρεια Αττικής να ενισχύσουν το μουσείο για τη δημιουργία ψηφιακού εντευκτηρίου. Επίσης, λόγω Μνημονίου δεν μπορούν να γίνουν προσλήψεις σε προσωπικό, αλλά για ευνόητους λόγους δεν θέλουμε να βάλουμε είσοδο», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» η αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Παιδείας και Αθλητισμού Καισαριανής, Κανέλλα Γεωργοπούλου.

⤆ Αδημοσίευτο πρωτότυπο έργο της Βάσως Κατράκη

Το μουσείο λειτουργεί καθημερινά από τις 6 το απόγευμα έως τις 9 το βράδυ, ενώ μπορεί να δεχτεί ομαδικές επισκέψεις και τα πρωινά κατόπιν συνεννόησης.