Ασφάλεια στην εργασία, μια κοινωνική προτεραιότητα

Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα για την ασφάλεια και την υγιεινή στην εργασία στις 28 Απριλίου, επανέρχεται στο προσκήνιο ένα ζήτημα που αφορά άμεσα τη ζωή και την αξιοπρέπεια των εργαζομένων. Η ασφάλεια στην εργασία δεν είναι τυπική υποχρέωση, αλλά θεμελιώδες δικαίωμα, το οποίο όμως στην πράξη συχνά παραβιάζεται.

Στην Ευρώπη καταγράφονται κάθε χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες εργατικά ατυχήματα, ενώ χιλιάδες εργαζόμενοι χάνουν τη ζωή τους. Στην Ελλάδα τα περιστατικά αυξάνονται, με ιδιαίτερη ανησυχία να προκαλεί η άνοδος των τροχαίων που συνδέονται με την εργασία. Είτε κατά τη μετακίνηση είτε κατά την εκτέλεση καθηκόντων, τα τροχαία αποτελούν πλέον σημαντικό ποσοστό των εργατικών ατυχημάτων, αποτυπώνοντας την εντατικοποίηση και την πίεση χρόνου.

Τα τελευταία γεγονότα σε χώρους δουλειάς, με σοβαρά ατυχήματα και απώλειες ανθρώπινων ζωών, ανέδειξαν με τον πιο σκληρό τρόπο τα διαχρονικά κενά στην ασφάλεια. Η απουσία σαφών πρωτοκόλλων, η ανεπαρκής εφαρμογή μέτρων και οι ελλιπείς έλεγχοι δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου το ατύχημα δεν είναι απλώς πιθανό, αλλά συχνά αναμενόμενο. Δεν πρόκειται για μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά για ενδείξεις μιας ευρύτερης παθογένειας που διαπερνά πολλούς κλάδους της οικονομίας.

Την ίδια στιγμή, η έλλειψη επαρκών μέτρων ατομικής προστασίας και ουσιαστικής εκπαίδευσης παραμένει κρίσιμο ζήτημα. Πολλοί εργαζόμενοι βρίσκονται εκτεθειμένοι χωρίς την κατάλληλη προετοιμασία, σε συνθήκες που απαιτούν εξειδίκευση και συνεχή εγρήγορση.

Η Ελλάδα καταγράφει από τους υψηλότερους χρόνους εργασίας στην Ευρώπη. Οι πολλές ώρες, σε συνδυασμό με τη συχνή ανάγκη για δεύτερη εργασία, οδηγούν σε εξάντληση. Δεν είναι τυχαίο ότι μεγάλο μέρος των εργατικών ατυχημάτων σημειώνεται μετά την έκτη ή έβδομη ώρα, όταν η κόπωση επηρεάζει κρίσιμα την προσοχή. Η δυνατότητα εργασίας έως και δεκατριών ωρών στον ίδιο εργοδότη εντείνει τις ανησυχίες για την ασφάλεια.

Παράλληλα, το burn out εξελίσσεται σε σιωπηλή κρίση. Η συνεχής πίεση, η αβεβαιότητα και η έλλειψη χρόνου για ανάπαυση επιβαρύνουν σοβαρά την ψυχική υγεία. Άγχος, εξάντληση και κατάθλιψη αποτελούν πλέον μέρος της καθημερινότητας για πολλούς εργαζόμενους.

Η εργασία όμως δεν μπορεί να εξαντλείται σε αριθμούς και ώρες. Συνδέεται με την αξιοπρέπεια και το δικαίωμα σε μια δίκαιη ζωή. Η ασφάλεια, η εκπαίδευση, η προστασία της ψυχικής υγείας και ο σεβασμός στα ανθρώπινα όρια δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αναγκαία προϋπόθεση για μια κοινωνία που θέλει να λέγεται δίκαιη. Σε αυτή την κατεύθυνση, απαιτείται ουσιαστική ενίσχυση των ελέγχων, αυστηρή τήρηση της νομοθεσίας και επένδυση στην πρόληψη. Η προστασία της ανθρώπινης ζωής δεν μπορεί να αποτελεί διαπραγματεύσιμο μέγεθος, αλλά αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.