Ενταση και αντεγκλήσεις σημειώθηκαν άλλη μια φορά χθες στο λιμάνι της Μυτιλήνης, με τους απελπισμένους κτηνοτρόφους του νησιού να καταλαμβάνουν την προβλήτα και να αποκλείουν την πρόσβαση στο πλοίο της γραμμής για οχήματα αλλά, αυτή τη φορά, και για επιβάτες.
Το πλοίο «Νήσος Σάμος» της Blue Star αναχώρησε με μια ώρα καθυστέρηση στις επτά το απόγευμα για το προγραμματισμένο δρομολόγιο Ψαρά-Χίος-Πειραιάς, χωρίς οχήματα και με λιγοστούς επιβάτες που είτε προσήλθαν από νωρίς στο πλοίο είτε τους επιτράπηκε να επιβιβαστούν επειδή ήταν ένστολοι ή ταξίδευαν για λόγους υγείας.
Συνολικά υπολογίζεται ότι εκτός του πλοίου παρέμειναν περίπου 600 επιβάτες, στην πλειονότητά τους επισκέπτες του νησιού που επέστρεφαν στον τόπο εργασίας τους. Ανάλογη κινητοποίηση αναμένεται να επαναληφθεί και σήμερα, που σημαίνει ότι αν αποκλειστούν πάλι επιβάτες και οχήματα, το πρόβλημα θα διογκωθεί αφού τα εισιτήρια για τα δρομολόγια πλοίων αυτή την εβδομάδα είναι σχεδόν sold out.
Νωρίτερα, οι κτηνοτρόφοι, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την καραντίνα που έχει επιβληθεί στα ζωικά προϊόντα του νησιού λόγω αφθώδους πυρετού, έχυσαν μεγάλες ποσότητες γάλακτος στην προβλήτα μπροστά στο πλοίο, αφού έσπασαν το αστυνομικό μπλόκο στην είσοδο του λιμένα.
Η κινητοποίηση, που διοργανώθηκε από τους πρωτοβάθμιους αγροτοκτηνοτροφικούς συνεταιρισμούς του νησιού και την ομοσπονδία τους, ξεκίνησε στις 11.30 το πρωί χθες Τρίτη, με συγκέντρωση διαμαρτυρίας μπροστά στη Γενική Γραμματεία Αιγαίου, και συνεχίστηκε στο λιμάνι.
«Κάν’ το όπως η Κύπρος»
«Κυβερνητική επιλογή» χαρακτηρίζει τον οικονομικό στραγγαλισμό της Λέσβου η Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Λέσβου (ΟΑΣΛ), καταγγέλλοντας την κυβέρνηση για «συνειδητή επιλογή» να περιχαρακώσει το νησί, αφήνοντάς το χωρίς ουσιαστικά μέτρα στήριξης, χωρίς προσωπικό, χωρίς σχέδιο για τον έλεγχο της ζωονόσου και την επόμενη ημέρα του κτηνοτρόφου.
Σε μακροσκελή επιστολή της προς το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων η ΟΑΣΛ επικαλείται τις διαφορές διαχείρισης της ζωονόσου μεταξύ Κύπρου και Λέσβου, αφού παρότι και στην Κύπρο ισχύει το ίδιο κανονιστικό πλαίσιο τα προϊόντα της συνεχίζουν να εξάγονται κανονικά, κυρίως χάρη στην πολιτική προληπτικού εμβολιασμού των ζώων.
«Αυτές οι διαφορές αποδεικνύουν ότι η ελληνική κυβέρνηση, σε προφανή συνεννόηση με τις μεγάλες μεταποιητικές επιχειρήσεις –που μονοπωλούν τις εξαγωγές φέτας– αλλά και την Ε.Ε., έχει επιλέξει τον πλήρη στραγγαλισμό της Λέσβου για να εξυπηρετήσει συμφέροντα που δεν έχουν καμία σχέση με την επιβίωση του κτηνοτρόφου», τονίζει.
«…στην Κύπρο, παρά τα όποια προβλήματα, επιλέχθηκε η συνέχιση της μεταποίησης του γάλακτος με κατάλληλη θερμική επεξεργασία και της διοχέτευσης των προϊόντων όχι μόνο στην κυπριακή αλλά και στη διεθνή αγορά.
Στη Λέσβο “το γάλα στη φέτα και το λαδοτύρι υφίσταται θερμική επεξεργασία, ενώ τα προϊόντα αυτά ωριμάζουν από 2 έως 6 μήνες. Στερείται κάθε επιστημονικής λογικής ο αποκλεισμός τους, τη στιγμή που ο ιός επιβιώνει μόλις 1 μήνα στο εξωτερικό περιβάλλον», επισημαίνει.
Οσον αφορά τις διαφορές στη διαχείριση, υπογραμμίζει την καταβολή αποζημιώσεων απευθείας στους Κύπριους παραγωγούς, σε αντίθεση με τη Λέσβο, όπου οι αποζημιώσεις δίνονταν μέσω τυροκόμων, ενώ τώρα παραμένουν όλοι στο κενό αφού τα τυροκομεία έχουν κατεβάσει ρολά.
Σύμφωνα με την ΟΑΣΛ, στην Κύπρο δόθηκαν έως και 50.000 ευρώ προκαταβολή αποζημίωσης στους παραγωγούς, ενώ στη Λέσβο μηδέν ευρώ. Η κυβέρνηση αποδίδει τη δυσκολία στην κατάσταση που έχει διαμορφώσει η ίδια στον ΟΠΕΚΕΠΕ!
Παράλληλα η Ομοσπονδία απαιτεί πρόβλεψη για αντικατάσταση των κοπαδιών, που επίσης ισχύει στην Κύπρο, όπως άλλωστε και μηνιαία καταβολή αποζημίωσης του χαμένου εισοδήματος, που επίσης γίνεται εκεί. Ζητούν ακόμη άμεσες και μόνιμες προσλήψεις κτηνιάτρων που θα στελεχώσουν την Κτηνιατρική Διεύθυνση Λέσβου με τους μόλις εννέα επιστήμονες, απολυμάνσεις στα λιμάνια με ευθύνη του κράτους και χρηματοδότηση για όλα τα μέτρα βιοασφάλειας που καλούνται να εφαρμόσουν οι ίδιοι.
«Η ευθύνη που φέρει η κυβέρνηση είναι εγκληματική και δεν πρόκειται να μείνει αναπάντητη» καταλήγει η επιστολή.
Κυβέρνηση για το θεαθήναι μακριά από την πραγματικότητα
Την ώρα που η Λέσβος καίγεται από τον αφθώδη πυρετό και οι κτηνοτρόφοι βρίσκονται στους δρόμους, η κυβέρνηση μοιάζει απούσα. Χθες την ώρα των δυναμικών κινητοποιήσεων ο νέος υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Μαργαρίτης Σχοινάς, πραγματοποίησε επισκέψεις στις Βρυξέλλες, οι οποίες όσο σημαντικές και αν είναι τον κράτησαν μακριά από το πρόβλημα που απαιτεί λύσεις εδώ και τώρα.
Συγκεκριμένα στην ατζέντα του ο Μαργαρίτης Σχοινάς είχε συναντήσεις με τον επίτροπο Γεωργίας και Τροφίμων, Christophe Hansen, τον επίτροπο Υγείας και Καλής Μεταχείρισης των Ζώων, Oλιβερ Βάρχελι, και τον επίτροπο Αλιείας και Ωκεανών, Κώστα Καδή, ενώ είχε προγραμματίσει και διάλεξη στο Université Libre de Bruxelles, όπως μας πληροφορεί σχετικό δελτίο Τύπου του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης χωρίς να αναφέρει και το περιεχόμενο των συναντήσεων αυτών, αφήνοντας ουσιαστικά στο κενό τους κτηνοτρόφους στη Λέσβο.
Την ίδια ώρα ο αρμόδιος υφυπουργός Μακάριος Λαζαρίδης, σε ένα διάλειμμα από τις τηλεοπτικές εμφανίσεις του με αντικείμενο την υπόθεση του πτυχίου του, βρήκε και λίγο χρόνο να ασχοληθεί με τα θέματα της Λέσβου, όταν επισκεπτόμενος τα εργαστήρια της Διεύθυνσης Κτηνιατρικού Κέντρου Αθηνών η μοναδική σχετική αναφορά του έγινε για να επιβεβαιώσει την αυστηρή εφαρμογή των μέτρων. Ο υφυπουργός κατά την επίσκεψή του ενημερώθηκε για τις διαδικασίες και τις τεχνικές ελέγχου των δειγμάτων δηλώνοντας την εμπιστοσύνη του στα στελέχη της υπηρεσίας.
«Υπογράμμισα την ανάγκη άμεσης ιχνηλάτησης και ταυτοποίησης των κρουσμάτων, ώστε να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα της αντιμετώπισης. Μαζί κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για τη διαχείριση των προβλημάτων που έχουν προκύψει με την ευλογιά και τον αφθώδη πυρετό, ιδιαίτερα μετά τις εξελίξεις στη Λέσβο. Θέλω να επαναλάβω ότι τα μέτρα που έχουν ληφθεί είναι αναγκαία και αυστηρά, καθώς στόχος μας είναι ο άμεσος περιορισμός και η αποτροπή περαιτέρω διασποράς της νόσου. Παραμένουμε σε εγρήγορση και καλούμε όλους να τηρούν απαρέγκλιτα τα απαραίτητα μέτρα βιοασφάλειας» περιορίστηκε να δηλώσει αποφεύγοντας κάθε δέσμευση για το μέλλον.
Μπροστά στην απουσία του υπουργού στις Βρυξέλλες και τις ελλιπείς απαντήσεις και από πλευράς υφυπουργού, ο περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου, Κώστας Μουτζούρης, πήρε την πρωτοβουλία να απευθυνθεί απευθείας στο πρωθυπουργικό γραφείο απαιτώντας λύσεις στο πρόβλημα που υπονομεύει την οικονομία όλου του νησιού, αλλά και άμεση συνάντηση με τον πρωθυπουργό που καλείται να αναλάβει πρωτοβουλίες εξόδου από την κρίση.
Ο κ. Μουτζούρης βρέθηκε το μεσημέρι στο λιμάνι της Μυτιλήνης συνομιλώντας με τους διαμαρτυρόμενους κτηνοτρόφους, τασσόμενος στο πλευρό τους.
Στη συνέχεια είχε τηλεφωνική επικοινωνία με το γραφείο του πρωθυπουργού ζητώντας συνάντηση και θέτοντας τέσσερις άξονες για τη βελτίωση της κατάστασης:
● την καταβολή πλήρους αποζημίωσης των κτηνοτρόφων για το γάλα βάσει των αντίστοιχων τιμολογίων του 2025
● αποζημίωση για την απαγόρευση διακίνησης κρεάτων την περίοδο του Πάσχα που είχε αποτέλεσμα να παραμείνουν τα ζώα ζωντανά στα χέρια των κτηνοτρόφων με την όποια οικονομική επιβάρυνση συνεπάγεται αυτή η εξέλιξη
● πάγωμα πληρωμών προς το Δημόσιο
● αποδέσμευση τυροκομικών προϊόντων με ημερομηνία παραγωγής πριν από την εμφάνιση της νόσου.
Η ευρωπαϊκή ταφόπλακα
Μπαίνει σε ισχύ ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο αυστηρών μέτρων που δείχνει ότι η κατάσταση θεωρείται πλέον σοβαρή και εκτός ελέγχου
Τον δικό τους Γολγοθά θα εξακολουθήσουν να ανεβαίνουν οι κτηνοτρόφοι της Λέσβου το επόμενο διάστημα, χωρίς μάλιστα να είναι ορατή η Ανάσταση.
Ταφόπλακα στις ελάχιστες έτσι κι αλλιώς ελπίδες δείχνει να βάζει η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 2026/820 που ανακοινώθηκε στις 8 Απριλίου, σύμφωνα με την οποία τα μέτρα περιορισμού διακίνησης ζώων επεκτείνονται τουλάχιστον μέχρι τις 15 Μαΐου. Η ημερομηνία άρσης των μέτρων ενδέχεται να απομακρυνθεί κι άλλο, καθώς εξαρτάται αποκλειστικά από την πορεία των κρουσμάτων και γενικά από τον έλεγχο της νόσου. Ομως η νόσος παραμένει ανεξέλεγκτη, όπως δείχνουν τα συνολικά 27 κρούσματα και η έλλειψη απαντήσεων από την πλευρά της κυβέρνησης.
Με τη νέα ευρωπαϊκή απόφαση για τον αφθώδη πυρετό στη Λέσβο μπαίνει σε ισχύ ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο αυστηρών μέτρων που δείχνει ότι η κατάσταση θεωρείται πλέον σοβαρή και εκτός ελέγχου. Συγκεκριμένα, προβλέπει τη διατήρηση των περιορισμών στο νησί με ζώνες αυστηρής προστασίας 3 χλμ. γύρω από τις εστίες της νόσου, ζώνες επιτήρησης 10 χλμ. και μια ευρύτερη απαγορευμένη ζώνη που ουσιαστικά καλύπτει το σύνολο της Λέσβου.
Ενα από τα πιο κρίσιμα μέτρα είναι η σχεδόν καθολική απαγόρευση μετακίνησης ζώων για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και μέχρι την επανεκτίμηση της κατάστασης. Αυτό πρακτικά για τους κτηνοτρόφους σημαίνει απαγόρευση της ελεύθερης βόσκησης και επιπλέον έξοδα για ζωοτροφές.
Παράλληλα, η απόφαση εμμέσως παρατείνει τους αυστηρούς περιορισμούς στα προϊόντα ζωικής προέλευσης, που μπορούν να διακινηθούν μόνο εντός του νησιού και υπό αυστηρές προϋποθέσεις, και ασφαλώς παραμένουν τα μέτρα βιοασφάλειας, όπως απολυμάνσεις, έλεγχος μεταφορών κ.ά. Σε περίπτωση επιβεβαιωμένων κρουσμάτων, προβλέπεται και η θανάτωση ζώων για την αποτροπή εξάπλωσης της νόσου, όπως ορίζει το ευρωπαϊκό πρωτόκολλο.
Με απλά λόγια, η ευρωπαϊκή απόφαση μετατρέπει τη Λέσβο σε μια «υγειονομικά απομονωμένη ζώνη», όπου σχεδόν κάθε πτυχή της κτηνοτροφικής παραγωγής ελέγχεται αυστηρά.
Κυβερνητικές ευθύνες
Ακριβώς εδώ αναδεικνύονται και οι κυβερνητικές ευθύνες. Διότι αυτά τα μέτρα δεν επιβάλλονται προληπτικά, αλλά όταν η κατάσταση έχει ήδη ξεφύγει. Η Ευρωπαϊκή Ενωση παρεμβαίνει για να περιορίσει τη ζημιά – όχι για να αποτρέψει την κρίση από την αρχή. Το γεγονός ότι φτάσαμε σε πλήρη απαγόρευση μετακινήσεων, εγκλωβισμό προϊόντων στο νησί και ουσιαστικό lockdown της παραγωγής δείχνει ότι τα εθνικά μέτρα αποδείχθηκαν ανεπαρκή.
Επιπλέον, η ανάγκη για τόσο οριζόντια και αυστηρά μέτρα υποδηλώνει ανεπαρκή στελέχωση των υπηρεσιών, αδυναμία στοχευμένου ελέγχου και αποτελεσματικής επιτήρησης. Που αν υπήρχαν, τα μέτρα θα μπορούσαν να είναι πιο περιορισμένα και όχι να πλήττουν το σύνολο της τοπικής οικονομίας, κυρίως μέσω της απαγόρευσης διακίνησης προϊόντων.
Η απαγόρευση θα μπορούσε να έχει αρθεί έστω και υπό αυστηρές προϋποθέσεις, σύμφωνα με το παράδειγμα της Κύπρου που επίσης πλήττεται από αφθώδη πυρετό, ωστόσο τα τυροκομικά της προϊόντα συνεχίζουν να εξάγονται, χάρη στους εμβολιασμούς και στα μέτρα διασφάλισης που έχουν ληφθεί εκεί. Τέτοια μέτρα είτε αδυνατεί είτε δεν επιθυμεί να λάβει η κυβέρνηση.
