17 Νοέμβρη: Το πρώτο βίντεο από τη γιάφκα, το κλάμα των αξιωματικών και η παράδοση του Κουφοντίνα με ταξί [βίντεο]

Την ραγδαία ταχύτητα με την οποία ξετυλίχθηκε το κουβάρι της 17 Νοέμβρη αμέσως μετά την έκρηξη βόμβας στον Πειραιά στα χέρια του Σάββα Ξηρού τον Ιούνιο του 2002 καταγράφει το 5ο επεισόδιο του ντοκιμαντέρ του Αλέξη Παπαχελά «Φάκελος 17Ν». Στο επεισόδιο αυτό παρουσιάζονται και για πρώτη φορά πλάνα από την είσοδο της ΕΛ.ΑΣ. στις γιάφκες της οργάνωσης σε Πάτμο και Δαμάρεως, ενώ ο Δημήτρης Κουφοντίνας περιγράφει τη στιγμή της παράδοσής του.

Η έκρηξη που έφερε την αρχή του τέλους

Ήταν 29 Ιουνίου του 2002 όταν στα κεντρικά της ΕΛ.ΑΣ. και του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη σήμανε γενικός συναγερμός, μετά από την έκρηξη αυτοσχέδιας βόμβας στο λιμάνι του Πειραιά. Ανώτεροι αξιωματικοί αντιλήφθηκαν σχεδόν αμέσως πως η μηχανισμός έμοιαζε πολύ με αυτούς που χρησιμοποιούσε η 17 Νοέμβρη και ενημέρωσαν καταλλήλως τόσο τον τότε υπουργό Δημόσιας Τάξης Μιχάλη Χρυσοχοΐδη όσο και τους συνεργάτες σε CIA/FBI και Σκότλαντ Γιαρντ.

Λίγες ώρες αργότερα, μετά και την ταυτοποίηση του Σάββα Ξηρού όλοι είχαν αρχίσει να είναι σίγουροι πως οι Αρχές είχαν για πρώτη φορά στα χέρια τους έναν δράστη της 17Ν. «Ήταν μια στιγμή συγκλονιστική. Άρχισαν να χειροκροτούν όλοι, να κλαίνε οι αξιωματικοί. Ήταν μια στιγμή πολύ συναισθηματικά φορτισμένη. Ιστορική στιγμή, από πολιτικής άποψης» περιγράφει χαρακτηριστικά ο Μ. Χρυσοχοΐδης.

Από την πλευρά του ο βασικός εκτελεστής της οργάνωσης, Δημήτρης Κουφοντίνας, περιγράφει τα όσα συνέβησαν μετά την έκρηξη στον Πειραιά: «Το ξέρεις κι αυτό ότι μπορεί να συμβεί. Θυμάμαι τον Σάββα που έλεγε με αυτό το μισό χαμόγελο, το πικρό, όταν το συζητάγαμε, τουλάχιστον αν γίνει να είναι δυνατή η έκρηξη. Κι έγινε αυτό το ατύχημα. Δεν ήταν ένα απλό ατύχημα. Ηταν πιο πολύ από τη σκέψη ότι μπορεί… Υπήρχε η απειροελάχιστη πιθανότητα να χτυπήσει κάποιος και έσπρωχνε και ξανάσπρωχνε τη βόμβα μέχρι να τη στριμώξει και τότε έγινε το βραχυκύκλωμα».

Οι φωτογραφίες και η ηλικιωμένη που έλυσε τον γρίφο

Αμέσως μετά την ταυτοποίηση του Σάββα Ξηρού και ενώ οι αρχές άρχισαν να επεξεργάζονται τα αμέτρητα κλειδιά που βρέθηκαν στην κατοχή του, άρχισε να συμπληρώνεται το παζλ με τις βρετανικές μυστικές να προτείνουν τη δημοσιοποίηση της φωτογραφίας του 40χρονου τότε πολυτραυματία, ενώ η ΕΛ.ΑΣ. εξέφραζε διαφωνίες για μια τέτοια πρακτική. Τελικά, με απόφαση Χρυσοχοΐδη η φωτογραφία δόθηκε στη δημοσιότητα, με την κίνηση αυτή να φέρνει άμεσα ραγδαίες εξελίξεις.

Μια ηλικιωμένη τηλεφώνησε στο γραφείο του υπουργού Δημόσιας Τάξης για να ενημερώσει πως τον άνδρα αυτόν τον έβλεπε συχνά απέναντι από το σπίτι της στη οδό Πάτμου στα Πατήσια.

Τα πρώτα πλάνα από τη γιάφκα της 17Ν

Σε ΕΛ.ΑΣ. και αντιτρομοκρατική αμέσως σήμανε συναγερμός και αποφασίστηκε επιχείρηση στην περιοχή για να διαπιστωθεί τι συνέβαινε στο διαμέρισμα της οδού Πάτμου. 

Στο ντοκιμαντέρ παρουσιάζεται για πρώτο φορά οπτικό υλικό από την είσοδο της ΕΛ.ΑΣ. στη συγκεκριμένη γιάφκα, εκεί όπου εντοπίστηκαν σημαντικά πειστήρια για την 17 Νοέμβρη και τη δράση της, ενώ εκείνο που ξεχώρισε ήταν η κόκκινη σημαία με το σήμα της τρομοκρατικής οργάνωσης.

«Το πρώτο που αντικρίζω στο βάθος, βλέπω τη σημαία με το αστέρι, βλέπω πάνω στον πάγκο τα μπαζούκας από το Πολεμικό Μουσείο  βλέπω όπλα, βλέπω εκτυπωτές, προκηρύξεις… Βλέποντάς τα, ανατρίχιασα. Αμάν, λέω, είμαι στη γιάφκα 17 Νοέμβρη» δηλώνει χαρακτηριστικά ανώτερος αξιωματικός που συμμετείχε στις έρευνες.

Σημειώνεται ότι η μεταφορά του υλικού από τη συγκεκριμένη γιάφκα κράτησε 17 μέρες, γεγονός πρωτοφανές όπως σημειώνουν αξιωματικοί. 

Η δεύτερη γιάφκα και η σφραγίδα

Ένα από τα χιλιάδες κλειδιά που είχαν, πλέον, οι αρχές στην κατοχή τους οδήγησε και στη δεύτερη γιάφκα της οργάνωσης, αυτή τη φορά στην οδό Δαμάρεως και Φρύνης στο Παγκράτι. Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης περιγράφει πως ένας αξιωματικός του είπε συγκλονισμένος και κλαίγοντας «δεν μπορώ να σας περιγράψω αυτό που βλέπω εδώ μέσα.»

Στο διαμέρισμα εντοπίστηκαν εκρηκτικές ύλες, γραφομηχανή, πρωτοσέλιδα εφημερίδων η ιστορική σφραγίδα της 17Ν, αλλά και το οπλοστάσιο της οργάνωσης. Όπλα, χειροβομβίδες, αλλά και πυροκροτητές εντοπίστηκαν μέσα σε μια μπανιέρα. 

Το μπαράζ των συλλήψεων

Την ίδια στιγμή οι έρευνες έτρεχαν, πλέον, με ιλιγγιώδη ταχύτητα, η κοινή γνώμη είχε μαγνητιστεί από τις εξελίξεις και περίμενε σχεδόν καθημερινά τις ανακοινώσεις με τα νέα στοιχεία, ενώ μια σειρά από θεωρίες συνωμοσίας και fake news είχαν αρχίσει να κυκλοφορούν σε μέσα ενημέρωσης της εποχής. Μέσα σε αυτό το κλίμα οι συλλήψεις είχαν αρχίσει να πυκνώνουν. Μετά τη σύλληψη του Βασίλη Ξηρού ακολούθησε εκείνη του Χριστόδουλου, του μεγαλύτερου αδελφού της οικογένειας, ενώ στη συνέχεια συνελήφθησαν στη Χιλιαδού οι Βασιλης Τζωρτζάτος και Χριστόδουλος Ψαραδέλης.

Ο Κουφοντίνας περιγράφει την παράδοσή του

Για τον Δημήτρη Κουφοντίνα, τον εκτελεστικό αρχηγό και «Νο2» της 17 Νοέμβρη ο κλοιός είχε αρχίσει να σφίγγει, το όνομά του και η φωτογραφία του είχε ήδη αρχίσει να κυκλοφορεί στα ΜΜΕ και η ΕΛ.ΑΣ. είχε εξαπολύσει ανθρωποκυνηγητό για τον εντοπισμό και τη σύλληψή του, με την Αίγινα και το Αγκίστρι να είναι στο επίκεντρο.

Ο ίδιος ο «Λουκάς» περιγράφει στον Αλέξη Παπαχελά στη τη στιγμή της παράδοσης με την αμοιβή 100 ευρώ που έδωσε στον ταξιτζή «για να με θυμάται», αλλά και το γεγονός ότι βρέθηκε στη ΓΑΔΑ με χαρακτηριστική ευκολία.

«Πέρασα ανάμεσα τους, δεκάδες αξιωματικοί, ασφαλίτες, δεν με αναγνώρισε κανείς. Πήγα μέσα. Από πίσω έτρεχε ο ταξιτζής, τα ρέστα, τα ρέστα. Πήγα εκεί, είπα εγώ και τέλος».

Ενδιαφέρον σημείο του ντοκιμαντέρ ήταν και η στιγμή που ο Αλέξης Παπαχελάς τον ρώτησε για τους «συντρόφους που μίλησαν στην ΕΛ.ΑΣ.», με τον εκτελεστή της 17Ν να σιωπά.

Την ίδια στιγμή, ερωτηθείς για τα θύματα ο Δημήτρης Κουφοντίνας υπογραμμίζει «δεν μπορώ να απαρνηθώ την ιστορία μου και δεν θα υπογράψω δηλώσεις μετανοίας που ζητάνε διαρκώς και οι εισαγγελείς του Δομοκού και οι ανακριτές κατά καιρούς. Έχω εκφράσει τη βαθιά μου λύπη στην οικογένεια του Αξαρλιάν. Οι συγγενείς αξίζουν τον σεβασμό μας. Επωμίζεσαι την απόφαση που έχεις πάρει».

Οι συγγενείς των θυμάτων

Το ντοκιμαντέρ παρουσιάζει δύο σημαντικές δηλώσεις από συγγενείς θυμάτων της 17 Νοέμβρη, με την κόρη του Ρόναλντ Στιούαρτ, Νικόλ Έντουαρντς, να υπογραμμίζει «ο Κουφοντίνας με κοίταξε, εγώ τον κοίταξα στα μάτια και αυτός γύρισε αλλού το κεφάλι του. Δεν μπορούσε, δεν μπορούσε να με κοιτάξει. Θυμάμαι ότι σκέφτηκα πως ήταν δειλός. Σκεφτόμουν πως όλοι τους ήταν δειλοί».

Από την πλευρά του ο Τζορτζ Τσιπ Τσάντες, γιος του Τζορτζ Τσάντες, τονίζει «θυμάμαι που ερχόμασταν με το αεροπλάνο και ο γιος μου ήταν τότε πέντε ετών και μου είπε: “Ξέρεις ποιοι είναι, απλώς σκότωσέ τους”. Και σίγουρα έτσι ακριβώς ένιωθα και εγώ».