Διάτρητη η στατιστική για τα εργατικά δυστυχήματα

Μια φονική έκρηξη σε εργοστάσιο, ένας αγωγός που σπάει σε δημόσιο έργο, άνθρωποι που φεύγουν από το σπίτι τους για μεροκάματο και δεν επιστρέφουν όπως έφυγαν ή δεν επιστρέφουν καθόλου… Οταν δύο χώροι δουλειάς, σε διαφορετικές πόλεις και διαφορετικούς κλάδους, γεννούν την ίδια ημέρα νεκρούς και τραυματίες, τότε το πρόβλημα δεν είναι το ατύχημα. Είναι το μοντέλο.

Τα στοιχεία δεν αφήνουν κανένα περιθώριο ωραιοποίησης, αφού το 2025, 201 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και 332 τραυματίστηκαν εν ώρα εργασίας. Φέτος, αρχές ακόμη του 2026, έχουμε 14 ανθρώπινες απώλειες και 18 σοβαρά τραυματίες. Σύμφωνα με την ΟΣΕΤΕΕ (Ομοσπονδία Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδας), το 2024 τα αντίστοιχα νούμερα ήταν 149 και 232, το 2023, 179 και 287 και το 2022, 104 και 140. Παραδόξως, η ΕΛΣΤΑΤ κάπου έχει χάσει μερικές δεκάδες νεκρούς, δίνοντας 35 το 2022 και 51 το 2023 και πάει λέγοντας…

Ο Ανδρέας Στοϊμενίδης, πρόεδρος του European Agency for Safety and Health at Work, επισημαίνει στην «Εφ.Συν.» ότι τα επίσημα στοιχεία υποεκτιμούν διαρκώς την πραγματικότητα. Οπως μας εξηγεί, «το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι οι άνθρωποι πεθαίνουν στη διάρκεια της εργασίας τους, το πρόβλημα είναι ότι οι θάνατοι αυτοί δεν αναγνωρίζονται, άρα δεν προλαμβάνονται»….

Κράτος και εργοδότες

Η ελληνική στατιστική για τα εργατικά ατυχήματα είναι διάτρητη κι αυτό προφανώς αποτελεί ευθύνη του υπουργείου Εργασίας και της κυβέρνησης. Αγρότες, ναυτικοί, εργαζόμενοι σε λατομεία και ανασφάλιστοι συχνά δεν εμφανίζονται στους επίσημους καταλόγους, ενώ τα περιστατικά ταξινομούνται ως τροχαία, ναυτικά ή παθολογικά συμβάντα. Αν ένας αγρότης πεθάνει από έμφραγμα στο χωράφι του εν μέσω καύσωνα το καλοκαίρι, δεν θεωρείται εργατικό ατύχημα στην Ελλάδα! Αυτό σημαίνει ότι εκατοντάδες θάνατοι και σοβαροί τραυματισμοί δεν αναγνωρίζονται ως συνέπεια εργασίας…

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΟΣΕΤΕΕ, οι εργαζόμενοι άνω των 60 ετών αντιστοιχούν περίπου στο 1/3 των εργατικών θανάτων, αναδεικνύοντας και την επίπτωση της επιμήκυνσης των ορίων συνταξιοδότησης σε επικίνδυνους κλάδους.

Η κυβέρνηση έχει νομοθετήσει την επέκταση του ωραρίου μέχρι και 13 ώρες την ημέρα, ενώ δεν υπάρχουν ισχυροί μηχανισμοί ελέγχου ή συλλογικές συμβάσεις που να εγγυώνται ελάχιστες συνθήκες ασφαλείας. Η Επιθεώρηση Εργασίας, αποκομμένη από κοινωνικούς εταίρους και υποστελεχωμένη, δεν μπορεί να επιβάλει ουσιαστικές κυρώσεις. Οποιος εργαζόμενος υποστεί ατύχημα, πληρώνει συνήθως μόνος το υψηλότερο κόστος ασφάλισης, χωρίς να τιμωρείται η παραβατική εργοδοσία. Οπως σημειώνει ο κ. Στοϊμενίδης: «Οταν η νομοθεσία και η επιθεώρηση μετατρέπονται σε τυπικότητα και οι εργοδότες γνωρίζουν ότι δεν θα αντιμετωπίσουν συνέπειες, η παραβατικότητα γίνεται κανόνας και η ασφάλεια επιλογή».

Η πραγματικότητα που βιώνουν οι εργαζόμενοι είναι αμείλικτη! Σε εργοτάξια, ξενοδοχεία, αγροκτήματα και εργοστάσια, οι θάνατοι και οι τραυματισμοί συνεχίζονται χωρίς θεσμική μνήμη και κάθε νέο περιστατικό καλύπτεται από την «καλή εικόνα» των επίσημων στατιστικών. Η κλιματική κρίση και οι υψηλές θερμοκρασίες τους καλοκαιρινούς μήνες πολλαπλασιάζουν τον κίνδυνο κατάρρευσης, ειδικά στους εργαζόμενους σε χειρωνακτικές και εξωτερικές εργασίες. Ταυτόχρονα, η προχωρημένη ηλικία, η έλλειψη εκπαίδευσης και η ανασφάλεια δημιουργούν συνθήκες που κανένα μέτρο πρώτων βοηθειών δεν μπορεί να ανατρέψει.

Οι καταρρεύσεις εργαζομένων σε ξενοδοχεία ή οι ανατροπές τρακτέρ στα χωράφια δεν είναι «ατυχίες». Είναι συνέπειες της παρατεταμένης πολιτικής αδιαφορίας για πρόληψη και προστασία.

Ευρωπαϊκή σύγκριση

Η Ελλάδα και η Πορτογαλία παραμένουν οι μόνες χώρες της Ε.Ε. χωρίς σύστημα καταγραφής επαγγελματικών ασθενειών και θανάτων εξαιτίας τους. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία εκτιμούν ότι στην Ελλάδα περίπου 2.000-2.500 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από επαγγελματικές ασθένειες, που στην εγχώρια στατιστική δεν αναγνωρίζονται ποτέ ως «εργατικά συμβάντα».

Ο κ. Στοϊμενίδης τονίζει ότι η χώρα εμφανίζει πλασματικά χαμηλά ποσοστά θνησιμότητας στην εργασία, αλλά το τίμημα είναι οι νεκροί να μην καταγράφονται ως νεκροί της εργασίας.

Το πρόβλημα είναι δομικό:

● Το κράτος δεν καταγράφει σωστά, δεν ελέγχει, δεν τιμωρεί.

● Οι εργοδότες παραβιάζουν κανονισμούς χωρίς συνέπειες.

● Η νομοθεσία επιτρέπει 13ωρα και υψηλή εντατικοποίηση.

● Τα στοιχεία δείχνουν μια διαρκή αύξηση των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών, την ίδια στιγμή που η επίσημη εικόνα παραμένει ψευδώς θετική.

Η Κομισιόν πιέζει αλλά…

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη ξεκινήσει διαδικασίες συνεργασίας με την ελληνική κυβέρνηση για εναρμονισμένο σύστημα καταγραφής εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών. Ομως η πρόοδος είναι -ας το πούμε κομψά- περιορισμένη. Εν τω μεταξύ, τα στοιχεία που παρουσιάζει η Ελλάδα στις Βρυξέλλες εμφανίζουν τη χώρα ως εργασιακό παράδεισο. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί απαντούν με μία λέξη: «Υποκαταγραφή».

Τη στιγμή που χώρες της Βόρειας Ευρώπης συζητούν για 32ωρη εβδομάδα εργασίας, η Ελλάδα νομοθετεί 13ωρη εργάσιμη ημέρα. Την ώρα που δεν υπάρχουν πραγματικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας, χωρίς ισορροπία στην εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας, χωρίς ενεργή προστασία από την Επιθεώρηση Εργασίας, που έχει μετατραπεί από υπηρεσία του Δημοσίου σε μια μετέωρη ανεξάρτητη αρχή.

«Δεν υπάρχει ισότιμος τριμερής διάλογος κράτους – εργοδοτών – σωματείων. Εχει μεταπέσει σε διάλογο εργοδοτών με την κυβέρνηση», υπογραμμίζει ο κ. Στοϊμενίδης και καταδεικνύει γιατί το αποτέλεσμα είναι θεσμικά εκκωφαντικό:

● Η Επιθεώρηση Εργασίας είναι αποκομμένη από τους κοινωνικούς εταίρους.

● Φορέας ασφάλισης επαγγελματικού κινδύνου δεν υπάρχει.

● Οποιος έχει εργατικά ατυχήματα απλώς πληρώνει υψηλότερο ασφαλιστήριο.

Με απλά λόγια, η παραβατικότητα δεν τιμωρείται, αλλά επιβραβεύεται!

Τα χθεσινά τραγικά γεγονότα στα Τρίκαλα και στη Θεσσαλονίκη δεν πρέπει να θεωρηθούν «συμπτώματα». Είναι δυστυχώς ο καθρέφτης μιας πολιτικής που υποτιμά τη ζωή στην εργασία. Μέχρι να ανατραπεί αυτό το μοντέλο, θα μετράμε νεκρούς και ανάπηρους χωρίς να αναγνωρίζουμε την πραγματική αιτία: Μια κυβέρνηση που επιτρέπει στην εργασία να σκοτώνει.